{ "id": "tl-central-luzon-bantayog-pangkasaysayan", "name": "Makasaysayang Pananda ng NHCP — Gitnang Luzon (Region III)", "title": "Makasaysayang Pananda ng NHCP — Gitnang Luzon (Region III)", "description": "Mga makasaysayang pananda ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas (NHCP) sa rehiyon na Gitnang Luzon (Region III). Filtered subset ng pambansang tl-bantayog-pangkasaysayan (160 pananda mula sa 1235 pambansa). Bawat tala ay naglalaman ng Wikidata Q-ID, pangalan, address, petsa ng paglalagay, koordinada (lat/lon WGS84), inskripsyon sa Tagalog/Ingles (HTML), litrato ng pananda (kung mayroon), at Wikipedia/Commons na link. (NHCP historical markers in Central Luzon (Region III) — filtered subset of the national NHCP marker inventory, 160 of 1235 nationally.)", "category": "culture", "source": "https://github.com/seav/pananda", "source_url": "https://github.com/seav/pananda", "updated": "2026-04", "record_count": 160, "columns": [ { "key": "wikidata_qid", "label": "Wikidata Qid", "type": "string" }, { "key": "name", "label": "Name", "type": "string" }, { "key": "region", "label": "Region", "type": "string" }, { "key": "regions", "label": "Regions", "type": "string" }, { "key": "macro_address", "label": "Macro Address", "type": "string" }, { "key": "address", "label": "Address", "type": "string" }, { "key": "date", "label": "Date", "type": "number" }, { "key": "latitude", "label": "Latitude", "type": "number" }, { "key": "longitude", "label": "Longitude", "type": "number" }, { "key": "title_en", "label": "Title En", "type": "string" }, { "key": "subtitle_en", "label": "Subtitle En", "type": "string" }, { "key": "inscription_en", "label": "Inscription En", "type": "string" }, { "key": "inscription_photo", "label": "Inscription Photo", "type": "string" }, { "key": "location_photo", "label": "Location Photo", "type": "string" }, { "key": "wikipedia_articles", "label": "Wikipedia Articles", "type": "string" }, { "key": "wikidata_url", "label": "Wikidata Url", "type": "string" }, { "key": "title_tl", "label": "Title Tl", "type": "string" }, { "key": "subtitle_tl", "label": "Subtitle Tl", "type": "string" }, { "key": "inscription_tl", "label": "Inscription Tl", "type": "string" }, { "key": "location_description", "label": "Location Description", "type": "string" }, { "key": "commons_category", "label": "Commons Category", "type": "string" }, { "key": "inscriptions_other_langs", "label": "Inscriptions Other Langs", "type": "string" } ], "rows": [ { "wikidata_qid": "Q24727862", "name": "Death Place of Roxas", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Mabalacat, Pampanga", "address": "Stotsenburg Park, Elpidio Quirino Street, Clark Freeport, Mabalacat, Pampanga", "date": "1955", "latitude": 15.179, "longitude": 120.51867, "title_en": "Death Place of Roxas", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

On this Base, at then official residence of the Commanding General of the United States 13th Air Force, Manuel Roxas, First President of the Republic of the Philippines, soldier, statesman and exponent of Philippine–American friendship, died on 15 April 1948.

", "inscription_photo": "height: 3105; file: Death Place of Roxas historical marker.jpg; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); width: 2000", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; file: 1224Death Place of Manuel Roxasfvf 09.JPG; credit: Judgefloro {CC BY‑SA 4.0}", "wikipedia_articles": "Manuel Roxas: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q24727862" }, { "wikidata_qid": "Q24727895", "name": "Clark Field", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Mabalacat, Pampanga", "address": "Stotsenburg Park, Emilio Aguinaldo Street, Clark Freeport, Mabalacat, Pampanga", "date": "2003", "latitude": 15.17983, "longitude": 120.52321, "title_tl": "Clark Field", "subtitle_tl": "(Fort Stotsenburg)", "inscription_tl": "

Dating pati o pamayanan ng mga Aeta. Naging Camp Stotsenburg bilang paggunita kay Col. John Miller Stotsenburg ng 1st Nebraska Regiment, 1902. Lupang-laan para sa hukbo ng Estados Unidos, 1 Setyembre 1903. Nagtayo ng paliparan at tinawag na Clark Field bilang paggunita sa pilotong si Maj. Harold Merville Clar, 1919. Sinalakay ng mga Hapon, 8 Disyembre 1941. Pook ng labanan ng mga sundalong Amerikano, Pilipino at Hapon, 1945. Nanatili sa pamamahala ng Estados Unidos ayon sa kasunduang base militar ng RP–US, 1947. Clark Air Force Base, 1949. Isinara, 1991. Naging Clark Special Economic Zone, 1992.

", "inscription_photo": "height: 3335; file: Clark Field (Fort Stotsenburg) historical marker.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; width: 2627", "location_photo": "file: 0520jfFort Stotsenburg Parkfvf 18.JPG; credit: Judgefloro {CC BY‑SA 4.0}; width: 4608; height: 3456", "wikipedia_articles": "Fort Stotsenburg: true; Clark Air Base: true; Clark Freeport and Special Economic Zone: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q24727895" }, { "wikidata_qid": "Q28865543", "name": "Hizon-Singian House", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Hizon-Singian House, Consuji Street, San Fernando, Pampanga", "date": "2003", "latitude": 15.02669, "longitude": 120.69188, "title_en": "Hizon-Singian House", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Declared a Heritage House by the National Historical Institute[,] 27 January 2003

", "inscription_photo": "credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}; file: Hizon-SingianHouse HistoricalMarker SanFernandoCityPampanga.jpg; width: 942; height: 825", "wikipedia_articles": "Hizon-Singian House: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q28865543" }, { "wikidata_qid": "Q28865725", "name": "Henson-Hizon House", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Henson-Hizon House, V. Tiomico Street, San Fernando, Pampanga", "date": "2003", "latitude": 15.0262, "longitude": 120.69013, "title_en": "Henson-Hizon House", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Declared a Heritage House by the National Historical Institute[,] 27 January 2003.

", "inscription_photo": "credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Henson–Hizon House historical marker (cropped).jpg; width: 2818; height: 2595", "location_description": "The historical marker is located at the house facade facing the driveway, to the right of the entrance door.", "location_photo": "height: 3120; file: Henson–Hizon house facade.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; width: 4160", "wikipedia_articles": "Henson-Hizon House: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q28865725" }, { "wikidata_qid": "Q28869059", "name": "Lazatin House", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Lazatin House, 17 Consunji Street, San Fernando, Pampanga", "date": "2003", "latitude": 15.02567, "longitude": 120.69049, "title_en": "Lazatin House", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Declared a Heritage House by the National Historical Institute[,] 27 January 2003

", "inscription_photo": "height: 427; width: 454; file: LazatinHouse HistoricalMarker SanFernandoCityPampanga.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting on the right side of the house's entrance steps.", "wikipedia_articles": "Lazatin House: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q28869059" }, { "wikidata_qid": "Q30097887", "name": "Lazaro Francisco", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Cabanatuan, Nueva Ecija", "address": "Lazaro Francisco Elementary School, Zulueta Street, Cabanatuan, Nueva Ecija", "date": "1990", "latitude": 15.48652, "longitude": 120.95902, "title_tl": "Lazaro Francisco", "subtitle_tl": "(1898–1980)", "inscription_tl": "

Makabayan, pangunahing nobelista sa Panitikang Pilipino. Isinilang sa Orani, Bataan, Pebrero 22, 1898. Lumaki sa Cabanatuan at nagsulat ng nobela sa bayang ito mula 1925. Mahalagang bahagi ng kanyang panulat ang pakikisangkot sa mga suliraning tumutukoy sa kapakanan ng bansa. Tagapagtatag ng Kapatiran ng mga Alagad ng Wikang Pilipino (KAWIKA), 1958. Tampok sa mga tinanggap niyang gawad: Republic Cultural Heritage Award, 1970; Patnubay ng Kalinangan, Maynila, 1975; Dangal ng Lahi, Lungsod ng Quezon, 1976; Tanglaw ng Lahi, Ateneo de Manila, 1979. Sa kanyang alaala ang Cabanatuan West Central School ay pinangalanan noong 1987 ng “Paaralang Elementaryang Lazaro Francisco.” Namatay noong Hunyo 17, 1980.

", "inscription_photo": "width: 3096; file: Lazaro Francisco historical marker.jpg; credit: Carlo Joseph Moskito {CC BY‑SA 4.0}; height: 4128", "wikipedia_articles": "Lazaro Francisco: Lázaro Francisco", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q30097887" }, { "wikidata_qid": "Q30097970", "name": "Death Place of General Antonio Luna", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Cabanatuan, Nueva Ecija", "address": "College of the Immaculate Conception, Del Pilar Street, Cabanatuan, Nueva Ecija", "date": "1966", "latitude": 15.48919, "longitude": 120.96395, "title_en": "Death Place of General Antonio Luna", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

On the plaza, in front of this building, formerly the Presidential Headquarters of the First Philippine Republic, General Antonio Luna and his aide Colonel Francisco Roman were assasinated in the afternoon of 5 June 1899, by members of General Emilio Aguinaldo’s presidential guard.

", "inscription_photo": "height: 4128; file: Death Place of General Antonio Luna Historical Marker.jpg; credit: Carlo Joseph Moskito {CC BY‑SA 4.0}; width: 3096", "wikipedia_articles": "Antonio Luna: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q30097970" }, { "wikidata_qid": "Q37153825", "name": "Bahay ni Angel Pantaleon de Miranda", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Angeles", "address": "Angel Pantaleon de Miranda House, 770 Santo Rosario Street, Angeles", "date": "1986-12-07", "latitude": 15.13532, "longitude": 120.5896, "title_tl": "Bahay ni Angel Pantaleon de Miranda", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ipinatayong yari sa bato at kahoy noong 1824 ni Don Angel Pantaleon de Miranda at kanyang maybahay, Doña Rosalia de Jesus, ang nagtatag ng Angeles (Dating Culiat), Pampanga noong 1796. Minana ng kanilang anak na si Doña Juana Miranda de Henson at pagkaraan ay tinirahan ng mga tagapagmana ni Don Jose P. Henson. Kasalukuyang tahanan ni Don Vicente N. Henson, Sr. Naging tuluyan din ng hukbong rebolusyonaryo ni Hen. Emilio Aguinaldo noong panahon ng Digmaaang Pilipino–Amerikano, 1899.

", "inscription_photo": "width: 2942; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Angel Pantaleon de Miranda House historical marker (cropped).jpg; height: 3718", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q37153825" }, { "wikidata_qid": "Q37726263", "name": "Aurora Aragon Quezon", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baler, Aurora", "address": "Rizal Street cor. San Luis Street, Baler, Aurora", "date": "1985-02-19", "latitude": 15.75868, "longitude": 121.56261, "title_tl": "Aurora Aragon Quezon", "subtitle_tl": "(1888–1949)", "inscription_tl": "

Lider Sibika at pangunang unang ginang ng bansa sa ilalim ng malasariling pamahalaan ng Pilipinas. Ipinanganak noong ika-19 ng Pebrero 1888 sa Baler, Tayabas (ngayo’y sakop ng lalawigan ng Aurora). Nag-aral sa Paaralang Normal ng Pilipinas. Ikinasal sa Hongkong kay Manuel Luis Quezon, Pangulo ng Senado noong 1918. Mga anak: Maria Aurora, Maria Zeneida, Luisa Corazon Paz at Manuel L., Jr.

Nagtatag at nagsagawa ng iba’t-ibang batayan ng kaalaman para sa mamamayan, lalo na ng kabataan, sa Baler upang mapaunlad ang karunungang bumasa’t sumulat at maitaguyod ang mga tungkuling pambayan. Makaraang mamatay ang Pangulong Quezon (1944) nagtaguyod ng mga gawaing panlipunan at panrelihiyon para mapabuti ang pamantayan ng pamumuhay at pagbibigay ng karunungan at biyaya sa mga kapuspalad. Namuno para makilalang isang pambansang samahan ang Krus na Pula at naging unang babaeng pangulo nito. Tinangkilik ang pagtatayong-muli ng makasaysayang simbahan ng Baler.

Habang pauwi ng Baler, tinambangan ng isang pangkat ng Hukbalahap sa Nueva Ecija at kasamang napatay si Maria Aurora, manugang na Felipe Buencamino III at ilang kaibigan noong ika-28 ng Abril 1949.

Bilang parangal sa kanya, itinatag ang sub-lalawigan ng Aurora noong 1951 sa pamamagitan ng Batas ng Republika Blg. 648 at ginawang lalawigan ito sa bisa ng Batas Pambansa Blg. 7 noong 1978.

", "inscription_photo": "file: Aurora Aragon Quezon Historical Marker.jpg; credit: Ervin Malicdem {CC BY‑SA 4.0}; width: 1547; height: 2063", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting outside Aurora Aragon’s replica house.", "location_photo": "width: 3264; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Aurorahousejf.JPG; height: 2448", "wikipedia_articles": "Aurora Quezon: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q37726263" }, { "wikidata_qid": "Q37727427", "name": "Bayan ng Baler", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baler, Aurora", "address": "Baler Municipal Hall, San Luis Street, Baler, Aurora", "date": "2009", "latitude": 15.75908, "longitude": 121.5629, "title_tl": "Bayan ng Baler", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Lumang pamayanan sa barrio Sabang, bago dumating ang mga Espanyol. Itinatag bilang misyon ng mga paring Pransiskano, 1609. Nasira ng malalaking alon, 27 Disyembre 1735. Lumikas pansamantala ang mga mamamayan sa burol ng Ermita bago lumipat sa kasalukuyang pook. Naging kabisera ng distrito ng El Principe (ngayo’y Aurora), 1856. Pook na sinilangan ni Manuel Luis Quezon, 19 Agosto 1878. Sumiklab ang himagsikan, Oktubre 1897. Naganap sa simbahan ang pagkubkob ng mga rebolusyonaryo sa puwersang Espanyol, 27 Hunyo 1898 – 2 Hunyo 1899, na kinilala bilang mga kaibigan ng bisa ng dekreto ni Hen. Emilio Aguinaldo, 20 Hunyo 1899. Naging bahagi ng Tayabas (ngayo’y Quezon), 12 Hunyo 1902. Naging kabisera ng sub-province ng Aurora, 1951, at ng lalawigan ng Aurora, 1979.

", "inscription_photo": "width: 996; credit: Ervin Malicdem {CC BY‑SA 4.0}; file: Baler Historical Marker.jpg; height: 1471", "wikipedia_articles": "Baler: Baler, Aurora", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q37727427" }, { "wikidata_qid": "Q37785797", "name": "Church of Lubao", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Lubao, Pampanga", "address": "Lubao Church, Lubao, Pampanga", "date": "1957", "latitude": 14.93833, "longitude": 120.60177, "title_en": "Church of Lubao", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Founded 1572 in Barrio Santa Catalina. Moved to this site thirty years later due to yearly floods. Architect Fr. Antonio Herrera, Augustinian, constructed this church 1614–1630 out of locally-made brick and sand mixed in egg albumen contributed by the people of Lubao. Occupied 1898 by the revolutionists. Used as hospital 1899 by American forces. Destroyed 1942 by Japanese shelling. Repaired 1949–1952, under the direction of Fr. Melencio Garcia and other priests.

", "inscription_photo": "height: 3766; width: 2400; file: Church of Lubao historical marker.jpg; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav)", "location_description": "The historical marker is located on the church facade to the left of the main entrance.", "location_photo": "height: 1857; width: 3180; file: Lubao Church lower-left facade.jpg; credit: Judgefloro", "wikipedia_articles": "Lubao Church: San Agustin Church (Lubao)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q37785797" }, { "wikidata_qid": "Q41643044", "name": "Church of Barasoain", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Barasoain Church, Paseo del Congreso cor. Don Antonio Bautista Street, Malolos, Bulacan", "date": "1940", "latitude": 14.84628, "longitude": 120.81257, "title_en": "Church of Barasoain", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Barasoain was originally part of Malolos until its official separation on August 31, 1859. In 1903 it became part of Malolos again. The old Church constructed by Rev. Francisco Royo, O.S.A., was destroyed by fire in May, 1884, but rebuilt by Rev. Juan Giron, O.S.A., in 1885. This Church was the seat of the Revolutionary Congress which convened from the middle of September, 1898, to the last week of February, 1899, under the presidency of Pedro A. Paterno. Among the important measures passed by the Congress was the Malolos Constitution, drafted chiefly by Felipe G. Calderon.

", "inscription_photo": "height: 2000; width: 1989; file: Philippines Historical Committee Marker for Barasoain Church.JPG; credit: Cool2compute {CC BY‑SA 3.0}", "location_description": "The historical marker is located on the wall to the left of the central main door of the church.", "location_photo": "height: 603; width: 877; credit: Shubert Ciencia {CC BY 2.0}; file: Historical markers on the facade of Barasoain Church.jpg", "wikipedia_articles": "Malolos Constitution: true; Barasoain Church: true; Malolos Congress: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q41643044" }, { "wikidata_qid": "Q41645242", "name": "Simbahan ng Barasoain", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Barasoain Church, Paseo del Congreso cor. Don Antonio Bautista Street, Malolos, Bulacan", "date": "1976", "latitude": 14.84623, "longitude": 120.81255, "title_tl": "Simbahan ng Barasoain", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa bisa ng Kautusan ng Pangulo Bilang 260, Agosto 1, 1973 na sinusugan ng Kautusan Bilang 375, Enero 14, 1974, ang simbahang ito ay ipinahayag na Pambansang Palatandaang Makasaysayan.

", "inscription_photo": "width: 2500; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Simbahan ng Barasoain historical marker.jpg; height: 2255", "location_description": "The historical marker is located on the wall to the left of the southern main door of the church.", "location_photo": "height: 603; width: 877; credit: Shubert Ciencia {CC BY 2.0}; file: Historical markers on the facade of Barasoain Church.jpg", "wikipedia_articles": "Barasoain Church: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q41645242" }, { "wikidata_qid": "Q41646542", "name": "Ang Bayan ng Obando", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Obando, Bulacan", "address": "J. P. Rizal Street, Obando, Bulacan", "date": "1973-05-19", "latitude": 14.70934, "longitude": 120.9373, "title_tl": "Ang Bayan ng Obando", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Unang nakilala sa tawag na Baryo Catangalan sakop ng Meycawayan. Naging sakop ng Polo nang ang huli ay humiwalay sa Meycawayan noong 1623. Naging bayan ng Obando noong Mayo 14, 1753, sa bisa ng kautusang inilagda ni Gobernador Heneral Jose Francisco de Obando y Solis. Lubusang nahiwalay sa bayan ng Polo noong 1754 nang sang-ayunan ang pagiging bayan nito nina Francisco Morales y Mozarabe, gobernador ng Lalawigang Bulakan at Kamahal-mahalang Reberendo Alejandro Ferrer, ministrong panlalawigan. Si Padre Manuel de Olivencia ang unang kura paroko at si Diego San Diego ang naging unang alkalde. Ang kapistahan ay tuwing ika 17–18 ng Mayo.

", "inscription_photo": "height: 4608; width: 3456; file: Ang Bayan ng Obando Historical marker.jpg; credit: Judgefloro", "location_description": "The historical marker is located on the concrete pedestal commemorating the Obando Fertility Dance Festival in front of Obando Municipal Hall.", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Fertilityobandojf.JPG", "wikipedia_articles": "Obando: Obando, Bulacan", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q41646542" }, { "wikidata_qid": "Q41657997", "name": "Bulacan Military Area", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bustos, Bulacan", "address": "Gen. Alejo G. Santos Highway, Poblacion, Bustos, Bulacan", "date": "2012-08-02", "latitude": 14.95277, "longitude": 120.91839, "title_tl": "Bulacan Military Area", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Binuo sa ilalim ng East Central Luzon Guerilla Area (ECLGA) ang Bulacan Military District mula sa apat na rehimento ng puwersang gerilya na kumakatawan sa lalawigan ng Bulacan sa utos ni Maj. Edwin P. Ramsey, 14 Setyembre 1943. Capt. Alejo S. Santos, District Commander. Pinangalanang Bulacan Military Area ni Capt. Bernard L. Anderson ng USAFFE Luzon Guerilla Armed Forces, 21 Disyembre 1943. Ang apat na rehimento ng BMA ay naging sampung rehimento, 1944. Tumulong sa pakikipaglaban sa puwersang Hapon sa mga lalawigan ng Nueva Vizcaya, Pangasinan, Pampanga, Ifugao, at Rizal. Nakipaglaban sa mga Hapones hanggang mapalaya sa mga Hapon ang lalawigan ng Bulacan, Hulyo 1945.

", "inscription_photo": "height: 681; file: BMA HistoricalMarker Bustos.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}; width: 465", "location_photo": "height: 4608; credit: Judgefloro; file: FvfBustosBulacan0325 02.JPG; width: 3456", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q41657997" }, { "wikidata_qid": "Q41743750", "name": "Church of Meycauayan", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Meycauayan, Bulacan", "address": "Meycauayan Church, Marcos Ira Street, Meycauayan, Bulacan", "date": "1939", "latitude": 14.73481, "longitude": 120.95705, "title_en": "Church of Meycauayan", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

The first Church was destroyed by a typhoon in 1588. The construction of the present Church was started shortly after 1668, when the town was moved from Lagolo to the present site. Rev. Francisco Gascueña, O.F.M., who built the belfry in 1800, preached the Gospel in China for six years, and on being exiled from that kingdom out of opposition to his religious teachings returned to Meycauayan. He served this parish for 31 years and died here on November 18, 1831. The Convent was built from 1731 to 1759. Both Convent and Church were seriously damaged by the typhoon of 1882.

", "inscription_photo": "width: 3006; credit: Robby dela vega {CC BY‑SA 4.0}; file: PHC-installed historical marker for Meycauayan Church.jpg; height: 3626", "location_description": "The historical marker is located on the wall on the westernmost portion of the church facade.", "location_photo": "height: 3456; file: MeycauayanChurchBulacan 08.JPG; credit: Judgefloro; width: 4608", "wikipedia_articles": "Meycauayan Church: true", "commons_category": "Church_of_Meycauayan_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q41743750" }, { "wikidata_qid": "Q41995081", "name": "Birthplace of General Gregorio H. del Pilar", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bulakan, Bulacan", "address": "Birthplace of General Gregorio del Pilar Historical Landmark, Camino Real Street, Bulakan, Bulacan", "date": "1948", "latitude": 14.79633, "longitude": 120.8755, "title_en": "Birthplace of General Gregorio H. del Pilar", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Site in the town of Bulacan where General Gregorio H. del Pilar was born November 14, 1875. Fifth child of Ferrnando H. del Pilar and Felipa Sempio. Intrepid, valiant and youngest Filipino General. Figured most prominently in the defense of Kakaron, Attack of Paombong, Liberation of Bulacan, and in the Battle of Tirad Pass where he died “a soldier and a gentleman,” December 2, 1899.

", "inscription_photo": "width: 1686; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Birthplace of General Gregorio H. del Pilar historical marker.jpg; height: 2846", "location_description": "The historical marker is located on the pedestal for the statue of del Pilar.", "location_photo": "height: 4608; width: 3456; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Gregoriojf.JPG", "wikipedia_articles": "Gregorio del Pilar: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q41995081" }, { "wikidata_qid": "Q41998118", "name": "Birthplace of Marcelo H. del Pilar", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bulakan, Bulacan", "address": "Marcelo H. del Pilar Shrine, Barangay San Nicolas Street, Bulakan, Bulacan", "date": "2012-01-17", "latitude": 14.79754, "longitude": 120.86896, "title_en": "Birthplace of Marcelo H. del Pilar", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Born in Barrio San Nicolas, town of Bulacan on August 30, 1850 to Julian H. del Pilar and Blasa Gatmaytan. Marcelo H. del Pilar, patriot, writer and editor of La Solidaridad, a newspaper of the Propaganda Movement published in Spain. Died in Barcelona, July 4, 1896.

", "inscription_photo": "width: 2586; file: JC Marcelo Shrine 16.JPG; credit: JJ Carpio {CC BY‑SA 3.0}; height: 3636", "wikipedia_articles": "Marcelo H. del Pilar: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q41998118" }, { "wikidata_qid": "Q42889907", "name": "Simbahan ng Quingua", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Plaridel, Bulacan", "address": "Santiago Apostol Church, Gov. Padilla Road cor. P. Vergel de Dios Street, Plaridel, Bulacan", "date": "1961", "latitude": 14.88585, "longitude": 120.85978, "title_tl": "Simbahan ng Quingua", "subtitle_tl": "(Plaridel, Bulacan)", "inscription_tl": "

Ito ang kauna-unahang simbahang itinayo sa Lumang Bayan ng mga paring Agustino sa pamahala ni Reb. P. Pedro Vasquez nang mga taong 1580–1595. Inilipat dito sa kabayanan noong 1605 sa pamamahala ni Reb. P. Diego Pardo. Muling ipinaayos nang taong 1722. Ang kauna-unahang kura parokong Pilipino ay si Reb. P. Victorino Lopez, na sumama sa kilusan ng Himagsikan, bilang isang pinuno, sa ilalim ni Kapitan Jose Serapio ng Santa Maria. Ang simbahan at kumbento ay ginawang pagamutang hukbo at kuwartel ng mga Amerikano, 1899.

", "inscription_photo": "credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Quinga Church historical marker.jpg; width: 3456; height: 4608", "location_photo": "height: 3456; file: 03121jfWeddings at the Santiago Apostol Church Plaridel 2017fvf 34.jpg; credit: Judgefloro; width: 4608", "wikipedia_articles": "Santiago Apostol Church: Santiago Apostol Church (Plaridel)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q42889907" }, { "wikidata_qid": "Q43217957", "name": "Church of Balanga", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Balanga, Bataan", "address": "Balanga Cathedral, Aguirre Street cor. J.P. Rizal Street, Balanga, Bataan", "date": "1940", "latitude": 14.67934, "longitude": 120.54062, "title_en": "Church of Balanga", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

The spiritual ministration of Balanga formerly belonged to Abucay. Balanga became an independent missionary center in 1739. Rev. Benito Rivas, O.P., strengthened this church by fortifying its wall. Rev. Juan Antonio Vicente, O.P., roofed it with galvanized iron and decorated the interior. Rev. Fernaldo Ma. Miñano, O.P., from 1838–45 constructed the arch of the choir loft and made the baptismal font out of granite from Mariveles. The parochial ministration under the Filipino clergy started with Rev. Mariano Sarili, June 2, 1898.

", "inscription_photo": "file: Church of Balanga historical marker.jpg; credit: Photo: Ramon FVelasquez; perspective correction and retouching: Eugene Alvin Villar (seav) {CC BY‑SA 3.0}; width: 2500; height: 2787", "wikipedia_articles": "Balanga Cathedral: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q43217957" }, { "wikidata_qid": "Q43442579", "name": "Nicanor Abelardo at Sta. Ana", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Miguel, Bulacan", "address": "146 Payawal Street, San Miguel, Bulacan", "date": "1963-06-20", "latitude": 15.14055, "longitude": 120.97562, "title_tl": "Nicanor Abelardo at Sta. Ana", "subtitle_tl": "(1893–1934)", "inscription_tl": "

Isinilang si Nicanor Abelardo sa pook na ito ng San Miguel, Bulakan, noong ika-7 ng Pebrero, 1893, anak na panganay nina Valentin Abelardo at Placida Sta. Ana. Nagtapos ng musika sa Unibersidad ng Pilipinas noong 1921 at sa Chicago Musical College noong 1932. Sa bisa ng kanyang matitimyas na kundiman at mga himig na naglalarawan ng katutubong tanawin, si Abelardo ay tinaguriang “Makata ng Tugtugin” at kinikilalang pinakadakilang mangangatha ng tugtugin sa Pilipinas. Sa kanyang mga tugtugin ay lalong natampok ang “Nasaan ka Irog” at “Mutya ng Pasig.”

Yumao noong ika-21 ng Marso, 1934, sa Maynila.

", "wikipedia_articles": "Nicanor Abelardo: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q43442579" }, { "wikidata_qid": "Q43590262", "name": "Dr. Maximo Viola", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Miguel, Bulacan", "address": "Cagayan Valley Road cor. Viola Street, San Miguel, Bulacan", "date": "1962-10-17", "latitude": 15.14, "longitude": 120.96783, "title_en": "Dr. Maximo Viola", "subtitle_en": "1857–1933", "inscription_en": "

Here in Barrio Sta. Rita, San Miguel, Bulacan, was born Maximo Viola, friend and traveling companion in Europe of Jose Rizal, who advanted the money needed for the printing of Rizal’s novel NOLI ME TANGERE.

Dr. Viola and Dr. Rizal toured Europe together, May–June, 1887, visiting various cities in Germany, Austria, Hungary and Switzerland. One of the places they visited was Leitmeritz, Austria, hometown of Professor Ferdinand Blumentritt.

", "inscription_photo": "height: 4608; width: 3456; credit: Judgefloro; file: Maximo Viola historical marker.jpg", "location_description": "The historical marker is mounted on a concrete pedestal beside the road.", "location_photo": "height: 4608; width: 3456; file: FvfBulacan8172 15.JPG; credit: Judgefloro", "wikipedia_articles": "Maximo Sison Viola: Máximo Viola", "commons_category": "Dr._Maximo_Viola_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q43590262" }, { "wikidata_qid": "Q43633671", "name": "Simon Tecson", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Miguel, Bulacan", "address": "Rizal Street, San Miguel, Bulacan", "date": "2009", "latitude": 15.13866, "longitude": 120.97096, "title_tl": "Simon Tecson", "subtitle_tl": "(1861–1903)", "inscription_tl": "

Koronel ng Hukbong Rebolusyonaryo sa Bulacan. Isinilang sa San Miguel de Mayumo, Bulacan, 5 Pebrero 1861. Lumagda sa Konstitusyon ng Biyak-na-Bato, 1897. Inatasan ni Hen. Emilio Aguinaldo na pamunuan ang pagkubkob ng puwersang Espanyol sa Simbahan ng Baler (ngayo’y sakop ng lalawigan ng Aurora), 1899. Lumagda sa kasunduan ng pagsuko ng mga Espanyol sa pangunguna ni Martin Cerezo, 2 Hunyo 1899. Lumaban sa Digmaang Filipino–Amerikano, 1899; sumuko, 12 Pebrero 1901. Ipinatapon sa Guam dulot ng hindi pagkilala sa pamahalaang Amerikano, 16 Hunyo 1901; nakabalik sa Pilipinas, Setyembre 1902. Yumao, 15 Nobyembre 1903.

", "inscription_photo": "height: 4608; width: 3456; credit: Judgefloro; file: Simon Tecson historical marker in San Miguel, Bulacan.jpg", "location_description": "The historical marker is located on the pillar immediately to the left of the main entrance gate to the property.", "location_photo": "width: 4608; credit: Judgefloro; file: FvfTecsonHouse7000 14.JPG; height: 3456", "commons_category": "Simon_Tecson_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q43633671" }, { "wikidata_qid": "Q44303134", "name": "Ang Simbahan ng Bulacan", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bulakan, Bulacan", "address": "Our Lady of Assumption Church, Bulakan, Bulacan", "date": "2007", "latitude": 14.79499, "longitude": 120.87942, "title_tl": "Ang Simbahan ng Bulacan", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinatag ng mga paring Agustino bilang visita ng Tondo, 1575. Ipinatayo ang simbahang parokyal at kumbento sa patronato ng Nuestra Señora de la Asuncion, 1578. Sinakop at sinunog ng mga Ingles, 1762. Muling ipinatayo, 1812. Ipinagawa ang kampanaryo, 1877. Nasira ng lindol, 1863, 1869, at 1880. Ipinaayos sa disenyong Neo-Byzantine, 1884–1885. Natapos ang kampanaryo, 1889. Dito lihim na ipinamahagi ni Gregorio H. del Pilar ang mga polyeto sa panulat ng kanyang amaing si Marcelo H. del Pilar noong panahon ng Propaganda laban sa mga Kastila. Ipinanumbalik at ipinaayos ang simbahan, 1955–1975.

", "inscription_photo": "width: 1920; credit: JJ Carpio {CC BY‑SA 4.0}; file: Bulacan Church historical marker.jpg; height: 2880", "wikipedia_articles": "Our Lady of Assumption Church: Our Lady of Assumption Church (Bulakan)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q44303134" }, { "wikidata_qid": "Q44453303", "name": "Capas Concentration Camp", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Capas, Tarlac", "address": "Capas National Shrine, Km. 112 Tarlac–Zambales Road, Brgy. Aranguren, Capas, Tarlac", "date": "2002", "latitude": 15.34896, "longitude": 120.54525, "title_tl": "Capas Concentration Camp", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinatag noong 1940 bilang Camp O’Donnell. Nagsilbing bilangguan ng mahigit na 40,000 kawal Pilipino at 9,000 kawal Amerikano na bihag ng digma na dumanas ng Death March. Humigit-kumulang sa 30,000 ang namatay sa kampong ito sanhi ng sakit at ibayong pahirap mula Abril hanggang Hunyo 1942. Inilibing sa iisang hukay ang mga nasawing bayani. Nakilala sa pangalang Capas Concentration Camp. Naging bahagi ng Clark Air Base Military Reservation makaraan ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Ibinalik sa Republika ng Pilipinas 9 Abril 1982. Ipinahayag na isang Pambansang Dambana 9 Oktubre 1991.

", "inscription_photo": "credit: Photo: Ramon FVelasquez; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav) {CC BY‑SA 3.0}; file: Capas Concentratrion Camp historical marker.jpg; width: 2438; height: 3226", "location_description": "The historical marker is attached to the base of one of the legs of the obelisk-like structure.", "wikipedia_articles": "Capas National Shrine: true; Camp O'Donnell: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q44453303" }, { "wikidata_qid": "Q44454498", "name": "Death March", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Capas, Tarlac", "address": "Capas, Tarlac", "date": "1967", "latitude": 15.34484, "longitude": 120.59417, "title_tl": "", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa himpilang daang-bakal na ito ng Capas, ang mga bihag ng digmang kawal Pilipino at Amerikano na himalang nakaligtas sa makahayup na paglalakbay mula San Fernando, ay muling pinaglakad gayong mga nag-aagaw buhay, hanggang Kampo O’Donnell na may 6 kilometro ang layo. Sa impiyernong kulungang yaon, sila’y naging bilanggo.

", "title_en": "Death March", "subtitle_en": "April 1942", "inscription_en": "

At this railroad station of Capas, the Filipino and American prisoners of war who survived the horrendous trip from San Fernando, during which so many smothered to death in the densely crowded cars, were unloaded and force, although on the point of collapse to march the 6 kilometers to Camp O’Donnell, where they were concentrated.

", "inscription_photo": "width: 2500; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Death March April 1942 historical marker.jpg; height: 2810", "location_description": "The historical marker is attached to a large white triangular-shaped stone at Kilometer 106 of the Death March route.", "location_photo": "height: 3456; file: 002jfSanto Domingo Death March Marker Capas Tarlacfvf 07.JPG; credit: Judgefloro; width: 4608", "wikipedia_articles": "Bataan Death March: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q44454498" }, { "wikidata_qid": "Q44807646", "name": "The Fall of Bataan", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Balanga, Bataan", "address": "Bataan Provincial Capitol, Capitol Drive, Balanga, Bataan", "date": "1952-04-09", "latitude": 14.67589, "longitude": 120.53027, "title_en": "The Fall of Bataan", "subtitle_en": "9 April 1942", "inscription_en": "

[The fall of Bataan] sealed in blood the permanent ties of friendship and cooperation between the Philippines and the United States. This marker is dedicated, 9 April 1952, to the memory of the gallant Filipino and Americans soldiers as well as civilians, who fought and died side by side in the defense of Democracy.

", "inscription_photo": "width: 2500; credit: Photo: Ramon FVelasquez; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav) {CC BY‑SA 3.0}; file: The Fall of Bataan historical marker.jpg; height: 3641", "location_photo": "width: 600; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: The Fall of Bataan historical marker 02.jpg; height: 450", "wikipedia_articles": "Battle of Bataan: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q44807646" }, { "wikidata_qid": "Q44989612", "name": "Tomas Guillermo T. del Rosario", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Balanga, Bataan", "address": "Bataan Provincial Capitol, Capitol Drive, Balanga, Bataan", "date": "2007", "latitude": 14.67582, "longitude": 120.5299, "title_tl": "Tomas Guillermo T. del Rosario", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Masigasig na tagapagtaguyod ng karapatan sa malayang pagsamba at ng pagkakahiwalay ng simbahan at estado. Isinilang kina Cipriano del Rosario at Severina Tongco sa Binondo, Maynila, 10 Pebrero 1857. Nagtapos ng Bachiller en Artes sa Ateneo Municipal, 1875; at Licenciado en Derecho sa Unibersidad ng Santos Tomas, 1886. Naglingkod bilang juez de paz, promotor fiscal, at juez de primera instancia ng Maynila, 1888–1896. Ipinatapon sa Cueta, Aprika sa pagkakasangkot sa himagsikan 1896–1897. Nagbalik sa Pilipinas at nahirang sa delegado sa Kongreso ng Malolos bilang kinatawan ng Surigao, 1898. Nahalal na gobernador ng Bataan, 1904–1906; at kinatawan sa Philippine Assembly, 1909–1912. Yumao, 4 Hulyo 1913.

", "inscription_photo": "credit: Photo: Ramon FVelasquez; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav) {CC BY‑SA 3.0}; file: Tomas Guillermo T. del Rosario historical marker.jpg; width: 2500; height: 3751", "wikipedia_articles": "Tomás del Rosario: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q44989612" }, { "wikidata_qid": "Q46993548", "name": "Diosdado P. Macapagal", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Lubao, Pampanga", "address": "President Diosdado P. Macapagal Library and Museum, Lubao, Pampanga", "date": "1990", "latitude": 14.93936, "longitude": 120.60034, "title_en": "Diosdado P. Macapagal", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

5th President of the Republic of the Philippines, a native son of Lubao, Pampanga, with deliberate patience, liberated himself from and transcended all the shackling obstacles adherent to the poverty of his birth on September 28, 1910.

Working his way through school, partly with the support of philantrophist Honorio Ventura, he earned the degrees of Bachelor of Laws, Master of Laws, Doctor of Laws and Doctor of Economics from the University of Santo Tomas. He topped the bar examination in 1936.

In 1949, he was elected Congressman for the first district of Pampanga, after two terms in Congress, he was elected Vice President of the Philippines in 1957 and was chosen as President of the Liberal Party. In 1961, he was elected President of the Republic of the Philippines.

As President, he had two objectives: to fight mass poverty and to strengthen and maturize democracy in the Philippines. On August 8, 1963, he enacted the Agricultural Land Reform Code, which abolished the centuries-old tenancy in the Philippines. After his retirement from politics in 1965, he was elected delegate to the 1971 Constitutional Convention which elected him as its president.

Diosdado Macapagal’s service to his people and country is characterized by his personal virtues of honesty, commitment and integrity and by a deep love and fear of God. All these manifestations of his idealism are shared by his wife, Evangelina Macaraeg-Macapagal, and his children Cielo Macapagal-Salgado, Arturo Macapagal, Gloria Macapagal-Arroyo and Diosdado Macapagal, Jr.

", "inscription_photo": "height: 1771; width: 1135; credit: Judgefloro; file: Jf6931Diosdado Macapagal Library Museum Lubao Pampangafvf 26 (cropped).JPG", "location_description": "The historical marker is located on the pedestal holding the bust of Macapagal.", "location_photo": "height: 4608; width: 3456; credit: Judgefloro; file: Diosdado Macapagal historical marker in Lubao.jpg", "wikipedia_articles": "Diosdado Macapagal: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q46993548" }, { "wikidata_qid": "Q46993559", "name": "Ang Bahay na Sinilangan ni Pangulong Diosdado Macapagal", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Lubao, Pampanga", "address": "President Diosdado P. Macapagal Library and Museum, Lubao, Pampanga", "date": "1990-02-20", "latitude": 14.93935, "longitude": 120.60037, "title_tl": "Ang Bahay na Sinilangan ni Pangulong Diosdado Macapagal", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa bahay na itong yari sa pawid at kawayan, ang panglimang naging pangulo ng Republika ng Pilipinas Diosdado Macapagal ay ipinanganak noong ika-28 ng Setyembre 1910. Pangalawa sa apat na anak nina Urbano Macapagal at Romana Pangan. Dito niya ginugol ang mga masasayang unang taon ng kanyang kabataan. Ang pagsasaayos na muli ng bahay na ito ay isinagawa sa pagtutulungan ng mga mamamayan ng Lubao, ng Pamahalaan at ng Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports (Rehiyon III).

", "inscription_photo": "width: 3456; file: AbDiosdado Macapagal.JPG; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; height: 4608", "wikipedia_articles": "Diosdado Macapagal: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q46993559" }, { "wikidata_qid": "Q47037925", "name": "Himpilang Daang-bakal ng San Fernando", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "San Fernando station, San Fernando, Pampanga", "date": "2004", "latitude": 15.02682, "longitude": 120.68666, "title_tl": "Himpilang Daang-bakal ng San Fernando", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinayo noong 1892 bilang bahagi ng linyang Manila–Dagupan ng Manila Railroad Company. Dito bumaba si Jose Rizal nang dalawin niya ang San Fernando. Sa himpilang daang-bakal ding ito, noong Abril 1942, isinakay sa tren ang mga bihag na sundalong kasama sa Death March patungo sa Kampo O’Donnell, Capas, Tarlac, upang doon ikulong.

", "inscription_photo": "credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: San Fernando Pampanga train station historical marker.jpg; width: 3456; height: 4608", "location_description": "The historical marker is located on the facade to the left of the street entrance of the station.", "location_photo": "width: 4608; file: San Fernando Pampanga train station.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; height: 3456", "wikipedia_articles": "San Fernando station: San Fernando station (Pampanga)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q47037925" }, { "wikidata_qid": "Q47069817", "name": "Lalawigan ng Pampanga", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Governor Macario Arnedo Park, Capitol Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "1982-12-11", "latitude": 15.02431, "longitude": 120.68726, "title_tl": "Lalawigan ng Pampanga", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Pinanahanan ng mga Indo–Malayo ang dakong itaas na pampang, ang pook ay ginalugad ng mga paring Agustino noong 1571. Naging encomienda noong 1576. Dahil pinakamaunlad, pinakamaganda at pinakamasagana, ito ay naging tagatustos ng bigas noong panahon ng Kastila. Nag-alsa laban sa pagmamamlupit ng mga Kastila, minsan noong ika-16 na dantaon at tatlong ulit noong ika-17 dantaon. Ang mga Pampango ay pinangunahan ni Francisco Maniago sa isang nasasandatahang pag-aalsa laban sa sapilitang paggawa at labis-labis na pagpataw ng buwis. Isinalin ang 8 bayan nito sa Bataan, 5 sa Nuweba Esiha at 4 sa Tarlak (na ibinalik pagkaraan). Ang Bakolor ay naging kabisera ng Pilipinas sa ilalim ng Espanya noong 1762–64. Noong panahon ng Amerikano, ang unang pamahalaang sibil ay itinatag sa lalawigan na binubuo ng 22 bayan noong Pebrero 13, 1901. Ang San Fernando ay naging kabisera noong 1904. Masidhing pakikipaglaban ng mga Pampango sa Hapon ang naranasan noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Ang pinakamalaking himpilan ng Hukbong Panghimpapawid ng Amerika sa Asya ay matatapuan sa Lungsod ng Angeles.

", "inscription_photo": "height: 4260; width: 3144; file: NHI Province of Pampanga historical marker.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}", "location_description": "The historical marker is located at the flag pole base across the capitol building.", "location_photo": "height: 4160; width: 3120; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Pampanga Provincial Capitol flag pole base and historical marker.jpg", "wikipedia_articles": "Pampanga: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q47069817" }, { "wikidata_qid": "Q47073005", "name": "Maximino H. Hizon", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Governor Macario Arnedo Park, Capitol Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "", "latitude": 15.02465, "longitude": 120.68721, "title_tl": "Maximino H. Hizon", "subtitle_tl": "(1870–1901)", "inscription_tl": "

Heneral ng Himagsikan, kagawad ng Kongreso ng Malolos at makabayan. Ipinanganak sa Parian, Mexico, Pampanga noong Mayo 9, 1870. Umanib sa Katipunan, 1896. Dinakip at ipinatapon sa Jolo nang matuklasan ang lihim na samahan noong Agosto 19, 1896. Pinalaya pagkaraang lagdaan ang Kasunduan sa Biak-na-Bato. Hinirang na Komandante Heneral ng Pampanga at pagkaraan brigadyer heneral, 1898. Hinirang na kinatawan ng lalawigan ng Sorsogon sa Kongreso ng Malolos. Naging kilala sa madugong labanan sa Caloocan noong Pebrero 23, 1899, at sa mga pagsalakay sa mga pangkat ng Amerikano hindi lamang sa Pampanga kungdi sa Bataan, Zambales, Tarlac at Pangasinan. Nasugatan sa labanan sa Dumandan. Malapit sa Porac noong Enero 17, 1900, nabihag sa San Jose, Malino, Mexico noong Hunyo 19, 1900. Ipinatapon sa Guam na pook na na kanyang kinamatayan noong Setyembre 1, 1901.

", "inscription_photo": "width: 2447; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Maximino Hizon historical marker.jpg; height: 3606", "location_description": "The historical marker is located in front of the Maximino Hizon monument at the central section of the Gov. Macario Arnedo Park in front of the Capitol building.", "location_photo": "file: Gen. Maximo Hizon Statue at Pampanga Capitol.png; credit: Artgigster {CC BY‑SA 4.0}; width: 1017; height: 780", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q47073005" }, { "wikidata_qid": "Q47092288", "name": "Jose Abad Santos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Governor Macario Arnedo Park, Capitol Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "2009", "latitude": 15.02476, "longitude": 120.68763, "title_tl": "Jose Abad Santos", "subtitle_tl": "(1886–1942)", "inscription_tl": "

Dalubhasa sa batas, estadista, makabayan, martir. Ipinanganak sa San Fernando, Pampanga, 19 Pebrero 1886. Itinalaga bilang kinatawan ng Pangulo ng Komonwelt ng Pilipinas noong mga unang araw ng pananakop ng mga Hapon. Binaril sa Malabang, Lanao, 2 Mayo 1942, dahil sa pagtangging manumpa ng katapatan sa Imperyong Hapon.

", "inscription_photo": "height: 3180; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Jose Abad Santos historical marker (Pampanga Capitol).jpg; width: 2599", "location_description": "The historical marker is located on the monument base of Jose Abad Santos at the eastern section of the Gov. Macario Arnedo Park in front of the Capitol building.", "location_photo": "width: 4608; file: Jose Abad Santos Monument (Pampanga Capitol).jpg; credit: Judgefloro; height: 3456", "wikipedia_articles": "José Abad Santos: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q47092288" }, { "wikidata_qid": "Q47092331", "name": "Diosdado Macapagal", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Pampanga Provincial Capitol, Capitol Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "2009", "latitude": 15.02408, "longitude": 120.68735, "title_tl": "Diosdado Macapagal", "subtitle_tl": "(1910–1997)", "inscription_tl": "

Ika-9 na Pangulo ng Republika ng Pilipinas, 1961–1965. Isinilang sa San Nicolas, Lubao, Pilipinas, 28 Setyembre 1910. Nagtapos ng Associate in Arts sa Unibersidad ng Pilipinas, 1932, abogasya (1936), Master of Laws (1941), Doctor of Civil Law (1947); at Doctor of Economics (1957) sa Unibersidad ng Santo Tomas. Unang pangulo ng Philippine Lawyers Association, 1947. Kinatawan ng unang distrito ng Pampanga sa Pangalawa at Pangatlong Kongreso ng Pilipinas, 1949–1957; may akda ng Foreign Service Act ng 1952. Pangalawang Pangulo ng Pilipinas, 1957–1961; Pangulo ng Liberal Party, 1958–1961; 1964–1966. Itinakda ang pagdiriwang ng Araw ng Kalayaan ng Pilipinas tuwing ika-12 ng Hunyo, 1964. Nagpasimula ng pagtatatag ng MAPHILINDO upang palakasin ang ugnayan ng Malaysia, Philippines at Indonesia, 1963; nilagdaan ang Agricultural Land Reform Code, 1963. Pangulo ng 1971 Constitutional Convention. Ama ni Gloria Macapagal Arroyo, ika-14 na Pangulo ng Republika ng Pilipinas (2004–2010). Yumao, 21 Abril 1997.

", "inscription_photo": "height: 3827; width: 2538; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Diosdado Macapagal historical marker (Pampanga Capitol).jpg", "location_description": "The historical marker is installed upright in front the Diosdado Macapagal monument located to the left of the main entrance of the capitol building.", "location_photo": "credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Diosdado Macapagal monument (Pampanga Capitol).jpg; width: 3120; height: 4160", "wikipedia_articles": "Diosdado Macapagal: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q47092331" }, { "wikidata_qid": "Q47141810", "name": "Benigno S. Aquino, Jr. “Ninoy”", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Pampanga Provincial Capitol, Capitol Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "2009", "latitude": 15.0243, "longitude": 120.68657, "title_tl": "Benigno S. Aquino, Jr.
“Ninoy”", "subtitle_tl": "(1932–1983)", "inscription_tl": "

Isinilang sa Concepcion, Tarlac, 27 Nobyembre 1932. Cub reporter, The Manila Times, 1949. Correspondent sa Digmaan sa Korea, 1950–1951. Ginawaran ng Philippine Legion of Honor ni Elpidio R. Quirino, 1951; at Pangulong Ramon F. Magsaysay, 1954. Negosyador sa muling pagsailalim sa batas ni Hukbalahap Supremo Luis Taruc, 1954. Punong bayan ng Concepcion, Tarlac, 1955. Pangalawang punong lalawigan ng Tarlac, 1959; punong lalawigan, 1961. Senador, 1967. Ibinilanggo matapos ideklara ang Martial Law ni Pangulong Ferdinand E. Marcos, 23 Setyembre 1972. Hinatulan ng kamatayan ng hukumang militar sa salang subersiyon, ilegal na pag-iingat ng sandata at pagpatay, 1977; pinahintulutang magtungo sa Estados Unidos upang magpagamot. 1980; pinaslang nang bumalik sa Pilipinas, 21 Agosto 1983.

", "inscription_photo": "width: 2389; file: Benigno Aquino Jr. historical marker (Pampanga Capitol).jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; height: 3507", "location_description": "The historical marker is located in front of the Ninoy Aquino Monument outside the Benigno S. Aquino Hall in the Pampanga Capitol Compound.", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; file: Ninoy Aquino Monument and marker at the Pampanga Provincial Capitol.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}", "wikipedia_articles": "Benigno Aquino Jr.: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q47141810" }, { "wikidata_qid": "Q47141910", "name": "Pampanga Provincial Jail", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Pampanga Provincial Jail, San Fernando, Pampanga", "date": "2009", "latitude": 15.02342, "longitude": 120.68599, "title_tl": "Pampanga Provincial Jail", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ipinatayo ayon sa disenyo ni William E. Parsons, 1909. Nanatiling bilangguan hanggang inokupahan ng mga puwersang Hapones, 1942–1945. Ibinigay ng Estados Unidos sa pamahalaan ng Republika ng Pilipinas bilang bahagi ng pagtatapos ng Pamahalaang Commonwealth at ipinagpatuloy bilang bilangguan, 1946. Ginamit ang pangalawang palapag bilang tanggapan ng Court of Agrarian Reform at ng Court of First Instance, 1960’s–1970’s; nanatili ang archives section ng Court of First Instance (ngayo’y Regional Trial Court) hanggang 1995. Halimbawa ng arkitektura ng mga panlalawigang bilangguan noong panahon ng mga Amerikano.

", "inscription_photo": "height: 3238; width: 2332; file: SF (62) Pampanga Jail NHCP Historical Marker.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}", "location_description": "The historical marker is located at the building facade to the right of the street entrance.", "location_photo": "credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Pampanga Provincial Jail historical marker location.jpg; width: 4160; height: 3120", "wikipedia_articles": "Pampanga Provincial Jail: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q47141910" }, { "wikidata_qid": "Q47721120", "name": "Honorio Ventura", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Governor Macario Arnedo Park, Capitol Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "2009", "latitude": 15.02468, "longitude": 120.68679, "title_tl": "Honorio Ventura", "subtitle_tl": "(1887–1940)", "inscription_tl": "

Pilantropo at lingkod bayan. Isinilang sa Bacolor, Pampanga, 30 Hulyo 1887. Nagtapos ng abogasya sa Unibersidad ng Santo Tomas, 1909; hinirang na gobernador ng lalawigan ng Pampanga, 1914. Nahalal nang dalawang termino bilang gobernador ng Pampanga, 1916–1919 at 1919–1921. Kalihim ng Kagawaran ng Panloob matapos ng panunungkulan ni Felipe Agoncillo, 1925–1933. Nagpaaral ng mahihirap na mga mag-aaral kabilang si Diosdado P. Macapagal naging Pangulo ng Pilipinas (1961–1965). Yumao, 3 Setyembre 1940.

", "inscription_photo": "height: 2966; width: 2207; file: Honorio Ventura historical marker.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}", "location_description": "The historical marker is located in front of the Honorio Ventura monument at the western section of the Gov. Macario Arnedo Park in front of the Capitol building.", "location_photo": "height: 4160; width: 3120; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Honorio Ventura monument.jpg", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q47721120" }, { "wikidata_qid": "Q48764447", "name": "Zoilo J. Hilario y Sangalang", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Pampanga Provincial Capitol, Capitol Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "1982", "latitude": 15.02405, "longitude": 120.68722, "title_tl": "Zoilo J. Hilario y Sangalang", "subtitle_tl": "1892–1963", "inscription_tl": "

Mambabatas, makata at tagapagtaguyod ng kagalingang panlipunan. Ipinanganak sa San Juan, San Fernando, Pampanga, 27 Hunyo 1892. Nag-aral para sa titulong batsilyer sa sining, Liceo de Manila, at batsilyer sa batas, Escuela de Derecho. Makatang laureado sa Kastila sa kanyang tulang “Alma Española”, 1917; at makatang laureado sa wikang Pampango sa kanyang tulang “Ing Babai”, 1918. Naglathala ng mga aklat ng tula: Adelfas, Patria y Redencion, Himnos y Arengas at Bayung Sunis. May-akda: Ilustres Varones Filipinos at ng unang “Tenancy Law”, 1932. Kagawad: Philippines Historical Committee at Institute of National Language. Nagharap ng pinakamaraming bilang ng mga panukalang batas na pinagtibay ng Lahislatura ng Pilipinas, 1931–1934. Hinirang na isa sa Sampung Katangi-tanging Mababatas, 1933, at Hukom ng Unang Dulungan, 1951. Namatay, 13 Hunyo 1963.

", "inscription_photo": "height: 3602; width: 2781; file: Zoilo Hilario y Sangalang historical marker.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}", "location_description": "The historical marker is installed upright in front of the monument of Hilario located to the right of the main entrance of the capitol building.", "location_photo": "height: 4160; file: Zoilo Hilario monument.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; width: 3120", "wikipedia_articles": "Zoilo Hilario: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q48764447" }, { "wikidata_qid": "Q50085885", "name": "Cabcaben", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Mariveles, Bataan", "address": "Bataan Provincial Highway cor. Cabcaben Road, Brgy. Townsite, Mariveles, Bataan", "date": "1977", "latitude": 14.46244, "longitude": 120.59592, "title_tl": "Cabcaben", "subtitle_tl": "Mariveles, Bataan", "inscription_tl": "

Ang limang buwang walang humpay na pagsalakay ng ma Hapon sa Hukbong Pilipino–Amerikano noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay nagwakas sa isang bahay sa lupang ito sa ganap na ika-5 ng hapon, Mayo 6, 1942 nang bumagsak ang Korehidor at sumuko si Tenyente-Heneral Jonathan M. Wainright ng USAFFE kay Tenyente-General Masaharu Homma, puno ng ika-14 na pangkat ng Hukbong Hapon.

", "wikipedia_articles": "Battle of Corregidor: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q50085885" }, { "wikidata_qid": "Q51168711", "name": "Labanan sa San Rafael", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Rafael, Bulacan", "address": "San Juan de Dios Church, San Rafael, Bulacan", "date": "1997-11-30", "latitude": 14.95816, "longitude": 120.9633, "title_tl": "Labanan sa San Rafael", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa pook na ito naganap noong ika-30 ng Nobyembre 1896 ang isa sa pinakamadugong labanan sa lalawigan ng Bulakan sa pagitan ng mga Katipunero na pinamumunuan ni Heneral Anacleto Enriquez (Matanglawin) at ng mga kawal na Kastila sa pamumuno naman ni Tinyente Koronel Lopez Arteaga. Sa pagkapawi ng usok ng putukan, tinatayang may 800 katao sa panig ng mga Pilipino ang sinamang-palad na namatay kabilang na rito si Matanglawin at iba pang mga Katipunero na nakipaglaban para sa kalayaan hanggang sa huling sandali.

", "inscription_photo": "height: 2893; width: 2350; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Labanan ng San Rafael historical marker.jpg", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting in front of the right side of the church facade.", "location_photo": "width: 4608; file: FvfSanRafaelChurchSchool8258 08.JPG; credit: Judgefloro; height: 3456", "commons_category": "Labanan_sa_San_Rafael_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q51168711" }, { "wikidata_qid": "Q52923028", "name": "Simbahan ng Angeles", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Angeles", "address": "Angeles Church, Santo Rosario Street cor. Santo Entierro Street, Brgy. Santo Rosario, Angeles", "date": "2017-08-17", "latitude": 15.13469, "longitude": 120.59057, "title_tl": "Simbahan ng Angeles", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Dating bisita ng San Fernando. Pinasinayaan ang unang kapilya sa patronato ng Nuestra Señora del Rosario, 1812. Naging ganap na parokya, 1829. Ipinatayo ang simbahang yari sa bato ayon sa disenyo ni Antonio de la Camara, 1877–1896. Dinaluhan ng libo-libong Pilipino ang misang isinagawa dito na sinundan ng talumpati ni Hen. Emilio Aguinaldo bilang bahagi ng pagdiriwang ng unang anibersaryo ng Proklamasyon ng Kalayaan ng Pilipinas, 12 Hunyo 1899. Ginamit ng hukbong Pilipino ang kampanaryo bilang bantayan laban sa hukbong Amerikano, 1899. Nagsilbing ospital at himpilan ng mga Amerikano ang simbahan at kumbento, 1900–1902. Ginamit ng mga Hapon bilang garahe ng mga sasakyang pandigma, 1942. Muling ipinaayos ang loob ng simbahan, 1962.

", "inscriptions_other_langs": "pam: Pisamban Maragul, (Pisamban ning Angeles),

Dating bisitas ning San Fernando. Mibuklat ya ing mumunang kapilya kang Nuestra Señora del Rosario, 1812. Megin ganap yang parokya, 1829. Mitalakad ya ing pisamban a yari king batu agpang king disenyu nang Antonio dela Camara, 1877–1896. Tegunan de ring libu-libung Pilipinu ing meganap a misa keti na petukyanan ning metung a talumpati nang Hen. Emilio Aguinaldo antimong metung a dake ning pamagmasusi king mumunang anibersaryu ning Proklamasyun ning Pangatimawa ning Pilipinas, 12 Hunyu 1899. Ginamit de ring ukbung Pilipinu ing kampanaryu antimong batiawan laban karing ukbung Amerikanu, 1899. Megsilbing ospital at himpilan de ring Amerikanu ing pisamban at kumbentu, 1900–1902. Ginamit de ring Hapon bilang garahi karing saken dang pandigma, 1942. Pasibayu yang misamamas ing kilub ning pisamban, 1962.

", "inscription_photo": "height: 3789; file: Angeles Church Tagalog historical marker (cropped).jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; width: 2632", "location_description": "The historical markers are attached to the church patio gate pillars, with the Tagalog marker at the left pillar and the Kapampangan marker at the right pillar.", "location_photo": "credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Angeles Church entrance gate.jpg; width: 4160; height: 3120", "wikipedia_articles": "Angeles Church: Holy Rosary Parish Church (Angeles)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q52923028" }, { "wikidata_qid": "Q52984975", "name": "Mansyong Pamintuan", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Angeles", "address": "Pamintuan Mansion, Santo Entierro Street cor. Miranda Street, Angeles", "date": "2017-08-17", "latitude": 15.13561, "longitude": 120.59127, "title_tl": "Mansyong Pamintuan", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ipinatayo ni Mariano Pamintuan noong mga taong 1890. Naging punong himpilan ng Tanggulan ng Republika ng Pilipinas laban sa puwersang Amerikano, Mayo 1899. Nagsilbing pansamantalang tanggapan ni Pangulong Emilio Aguinaldo habang inihahanda ang Tarlac bilang kabisera ng Republika, Hunyo 1899. Sa tapat nito idinaos ang paradang militar noong bisperas ng unang anibersayo ng Proklamasyon ng Kalayaan ng Pilipinas, 1899. Naging himpilan ni Heneral Arthur MacArthur, Agosto 1899. Tahanan ng mga Pilipinong kamikaze ng hukbong panghimpapawid ng Hapon, 1944–1945. Pinaupahan bilang Angeles Hotel, 1948. Binili ni Pedro Tablante mula sa pamilyang Pamintuan, 1959. Naging ekstensiyon ng bahay-pamahalaan ng Angeles, 1964. Binili ng Bangko Sentral ng Pilipinas ang lote habang ipinagkaloob ng pamilyang Tablante ang bahay upang ayusin ng pamahalaan, 1981. Isinalin sa Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas, 17 Hunyo 2010. Pinasinayaan ang Museo ng Kasaysayang Panlipunan ng Pilipinas, 24 Agosto 2015.

", "inscription_photo": "width: 2034; file: Mansyong Pamintuan historical marker.jpg; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); height: 3000", "location_description": "The historical marker is located on a post at the entrance gate to the museum.", "location_photo": "height: 3456; file: 1405Pamintuan Mansion Angeles, Pampanga 36.jpg; credit: Judgefloro; width: 4608", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q52984975" }, { "wikidata_qid": "Q53707114", "name": "Birthplace of Manuel Luis Quezon", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baler, Aurora", "address": "Quezon Park, Quezon Street cor. Aurora Street, Baler, Aurora", "date": "1948", "latitude": 15.75964, "longitude": 121.56194, "title_en": "Birthplace of Manuel Luis Quezon", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

On this site of this town, Baler, was born Manuel Luis Quezon, 19 August 1878. Indomitable crusader of Philippine independence and social justice, great and fiery statesman, dynamic and far-sighted leader, and true patriot. Son of Lucio Quezon and Maria Molina. Became a soldier in 1899, lawyer, 1903; member, First Philippine Assembly, 1907–1909; Resident Commissioner at Washington, D.C., 1909–1916; President, Philippine Senate, 1916–1935; President, Commonwealth of the Philippines, 1935–1944. Died at Saranac Lake, New York, 1 August 1944.

", "inscription_photo": "height: 1600; width: 1148; file: Birthplace of Manuel L. Quezon 02.jpg; credit: National Historical Commission of the Philippines", "location_photo": "credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Birthplace of Manuel L. Quezon 01.jpg; width: 1600; height: 1200", "wikipedia_articles": "Manuel L. Quezon: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53707114" }, { "wikidata_qid": "Q54069098", "name": "Vicente S. Manansala", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Macabebe, Pampanga", "address": "Macabebe Municipal Hall, Poblacion, Macabebe, Pampanga", "date": "1984", "latitude": 14.90836, "longitude": 120.71511, "title_tl": "Vicente S. Manansala", "subtitle_tl": "(1910–1981)", "inscription_tl": "

Bantog na pintor at miyuralista. Isinilang sa Macabebe, Pampanga, noong Enero 22, 1910. Nagtapos ng Fine Arts sa Pamantasan ng Pilipinas, 1930. Tagaguhit at lay-out artist ng Philippines Herald, Photo News, Liwayway at Saturday Evening News, Nagwagi ng unang gantimpala ang kanyang “Pounding Rice,” 1940, at “Barung-Barong No. 1,” 1950. Tumanggap ng Outstanding U.P. Alumni Award, 1957; Republic Cultural Heritage Award, 1963; at Araw ng Maynila Patnubay ng Kalinangan Award, 1970. Gumuhit ng miyural “Freedom of the Press,” “Stations of the Cross,” “Agham at Humanidad,” atbp. Ginawaran pagkamatay bilang isang National Artist, 1981. Namatay noong Agosto 22, 1981.

", "inscription_photo": "width: 3058; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Vicentejf (cropped).JPG; height: 2530", "wikipedia_articles": "Vicente Manansala: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54069098" }, { "wikidata_qid": "Q54152737", "name": "Ang Kabataang Pinuno ng Macabebe", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Macabebe, Pampanga", "address": "Macabebe Municipal Hall, Poblacion, Macabebe, Pampanga", "date": "2016-06-03", "latitude": 14.90822, "longitude": 120.71519, "title_tl": "Ang Kabataang Pinuno ng Macabebe", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Pinamunuan ang mahigit 2,000 mandirigmang Moro buhat sa Macabebe, Hagonoy at iba pang bahagi ng Pampanga para palayasin ang mga Espanyol sa Luzon, 31 Mayo 1571. Hinimok si Lakan Dula ng Tondo na sumama sa kanyang kampanya, ngunit nakapanumpa na ito ng katapatan sa mga Espanyol, kasama sina Raha Matanda at Raha Soliman ng Maynila. Tinanggihan ang alok ni Gob. Hen. Miguel Lopez de Legazpi na pakikipagkaibigan at hinamon ito sa isang labanan sa wawa ng Ilog Bangkusay, Tondo, Look ng Maynila. Napaslang sa naturang labanan, kasama ng 300 iba pang Moro, 3 Hunyo 1571.

", "wikipedia_articles": "Tarik Sulayman: true; Battle of Bangkusay Channel: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54152737" }, { "wikidata_qid": "Q54152845", "name": "Felipe Sonsong", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Macabebe, Pampanga", "address": "Macabebe Church, Poblacion, Macabebe, Pampanga", "date": "2011-05-01", "latitude": 14.90788, "longitude": 120.7153, "title_tl": "Felipe Sonsong", "subtitle_tl": "(1611–1686)", "inscription_tl": "

Isinilang sa Macabebe, Pampanga, 1 Mayo 1611. Lumahok sa Pag-aalsang Maniago, 1660. Naglingkod sa Orden ng mga Misyonerong Agustino sa Pampanga at Misyonerong Dominikano sa Maynila. Napabilang sa Orden ng mga Heswita bilang donado sa Isla ng Marianas, 1668. Nakibahagi sa paggawa ng mga simbahan at bahay ng mga katutubo. Naging tagapagpayo sa mga nangangailangan ayon sa turo ng Diyos. Malubhang nasugatan matapos ang paglusob ng mga rebeldeng katutubo, 23 Hulyo 1684. Nanatili sa Isla ng Marianas hanggang yumao, 11 Enero 1686.

", "inscription_photo": "width: 2871; credit: Judgefloro; file: Felipe Sonsong historical marker (cropped).jpg; height: 4055", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting at the center of the Macabebe Church patio.", "location_photo": "height: 4608; file: Macabebe Church patio monuments.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 3456", "wikipedia_articles": "Felipe Songsong: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54152845" }, { "wikidata_qid": "Q54153208", "name": "Labanan sa Macabebe", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Macabebe, Pampanga", "address": "Macabebe Municipal Hall, Poblacion, Macabebe, Pampanga", "date": "2013-06-25", "latitude": 14.90835, "longitude": 120.7153, "title_tl": "Labanan sa Macabebe", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sinalakay ng mga rebolusyonaryo sa pamumuno ni Hen. Isidoro Torres ang umatras na puwersang Espanyol sa Macabebe, 25 Hunyo 1898. Nakuha ang artileriya ng mga Espanyol, 28 Hunyo 1898.

", "inscription_photo": "file: Labanan sa Macabebe historical marker 01.jpg; credit: National Historical Commission of the Philippines; width: 1600; height: 1338", "location_photo": "width: 1066; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Labanan sa Macabebe historical marker 02.jpg; height: 1600", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54153208" }, { "wikidata_qid": "Q54401768", "name": "Simbahan ng Obando", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Obando, Bulacan", "address": "Obando Church, Obando, Bulacan", "date": "1984", "latitude": 14.71039, "longitude": 120.93676, "title_tl": "Simbahan ng Obando", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ipinatayo ng mga paring Pransiskano sa pangunguna ni Reb. P. Manuel de Olivencia, unang kura ng Obando, noong 29 Abril 1754. Ipinagawa ang pangalawang simbahang bato na may magandang krusero ng mga naninirahan buhat sa buwis na nasingil sa loob ng dalawang taon. Iginuho ng malakas na panganganyon noong Liberasyon ng 1945. Muling ipinagawa ang simbahan at kumbento ng mga taga parokya sa pangunguna ni Reb. P. Marcos C. Punzal sa loob ng dalawang taon. Pinag-ibayo ang pagsasaayos sa pangangasiwa ni D. Reb. Mons. Rome R. Fernandez, H.P. Ipinagdiriwang ang kapistahan ng bayan tuwing ika-17, 18, at 19 ng Mayo bilang parangal kina San Pascual de Bailon, kabilang ang pagsasayaw upang magkaanak; Santa Clara, patrona ng mga naglilihing ina; at Nuestra Señora Virgen de Salambao, patrona ng mga mangingisda at magbubukid.

", "inscription_photo": "width: 3456; credit: Judgefloro; file: Obando Church historical marker.jpg; height: 4608", "wikipedia_articles": "Obando Church: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54401768" }, { "wikidata_qid": "Q54860599", "name": "Simbahan ng San Miguel de Mayumo", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Miguel, Bulacan", "address": "San Miguel Church, Libertad Street cor. Victor Street, San Miguel, Bulacan", "date": "2018-05-03", "latitude": 15.14067, "longitude": 120.9768, "title_tl": "Simbahan ng San Miguel de Mayumo", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinatag ng mga paring Agustino sa patronato ni San Miguel Arkanghel bilang visita ng Candaba, 1607. Naging visita ng Gapan at Macabebe, 1726–1872. Sinimulang itinayo ang kasalukuyang simbahan yari sa bato at ladrilyo sa panunungkulan ni Padre Juan Manuel Tombo, 1848 at natapos sa panahon ni Padre Francisco Arriola, 1869. Naging hiwalay na parokya, 1872. Dito nagkuta ang mga kawal na Espanyol sa ilalim ni Tenyente Telesforo Carrasco noong kasagsagan ng Labanan ng San Miguel de Mayumo, Mayo 1898. Sumuko sila sa mga Rebolusyonaryong Pilipino na pinamunuan ni Koronel Pablo Tecson sa plaza ng simbahan, 1 Hunyo 1898. Napinsala noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at isinaayos sa pangunguna ni Padre Honorio Resurreccion, 1941–1948. Muling kinumpuni, 2003.

", "inscription_photo": "height: 1238; width: 882; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Simbahan ng San Miguel de Mayumo historical marker (cropped).jpg", "wikipedia_articles": "San Miguel Church: San Miguel Arcangel Church (San Miguel, Bulacan)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54860599" }, { "wikidata_qid": "Q54864143", "name": "Heneral Isidoro D. Torres", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Barangay Matimbo Road, Matimbo, Malolos, Bulacan", "date": "1956-09-15", "latitude": 14.81801, "longitude": 120.83616, "title_tl": "Heneral Isidoro D. Torres", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Isinilang noong ika-10 Abril 1866 sa baryo ng Matimbo, Malolos; anak nina Florencio Torres at Maria Dayao; nagtapos ng segunda enseñanza sa Kolehiyo ng San Juan de Letran at pagka Batsilyer sa Unibersidad ng Santo Tomas; naging Cabeza de Barangay sa loob ng tatlong taon, 1890–1892; umanib sa Katipunan, 1892, at kilala sa taguring “Matang Lawin”; nakihamok sa iba’t ibang madugong labanan sa Tulay ng Bagbag, Kalumpit, San Rafael, Binakod, at Barasoain, 1896–1899; naging Koronel sa Republika ng Biyak-na-Bato, 1897; kasapi sa Kongreso ng Malolos, 1898; naging Gobernador Militar de la Plaza sa tungkuling Brigadyer, 1898; nagtatag ng gerilya nang ang Malolos ay mapasakamay ni Heneral Arthur MacArthur, ika-31 ng Marso, 1899; juez de paz ng San Antonio, Nuweba Esiha, 1909–1912. Namatay noong ika-5 ng Disyembre, 1928.

", "inscription_photo": "height: 4608; file: General Isidoro D. Torres historical marker.jpg; credit: Judgefloro; width: 3456", "location_description": "The historical marker is located on a concrete pedestal at end of an open area marking the birthplace.", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; file: General Isidoro D. Torres Monument.jpg; credit: Judgefloro", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54864143" }, { "wikidata_qid": "Q54867455", "name": "Church of Apalit", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Apalit, Pampanga", "address": "Apalit Church, Gonzales Avenue cor. Reyes Street, San Juan, Apalit, Pampanga", "date": "1939", "latitude": 14.95327, "longitude": 120.77258, "title_en": "Church of Apalit", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

The Catholic Community of Apalit dates from 1590. The former church, built of brick, was destroyed by the earthquake of 1863. The present Church was constructed by Mariano Santos, of Guagua, under the supervision of the Rev. Antonio Redondo, O.S.A., between 1876 and 1880. Its towers were finished in 1896 by the Rev. Toribio Fanjul, who purposely made them low to minimize the effects of earthquakes.

", "inscription_photo": "width: 4608; credit: Judgefloro; file: Saint Pedro Apostol Parish Church, Apalit, historical marker.jpg; height: 3456", "location_description": "The historical marker is located on the church facade, to the right of the main entrance at the bottom of the right bell tower.", "location_photo": "height: 4608; credit: Judgefloro; file: Saint Pedro Apostol Parish Church, Apalit, right bell tower.jpg; width: 3456", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54867455" }, { "wikidata_qid": "Q54956877", "name": "Magalang", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Magalang, Pampanga", "address": "Magalang–Arayat Road, Magalang, Pampanga", "date": "1954", "latitude": 15.21433, "longitude": 120.66086, "title_en": "Magalang", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Established by the Augustinians at Macapsa in 1605. Scene of the encounter between the followers of Andres Malong led by Melchor de Vera and the Spanish troops in 1660. Moved to San Bartolome in 1734. Swept by the Parua River in the flood of 1863. Re-established in barrio San Pedro on 13 December 1863 by Gobernadorcillo Pablo M. Luciano. The Revolutionary Government took over, 12 June 1898 until 5 November 1899 when the Americans succeeded. Occupied by the Japanese, 3 January 1942. Liberated by the Americans, 24 January 1945. Turned over to the Republic of the Philippines, 4 July 1946.

", "inscription_photo": "height: 3000; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Magalang historical marker.jpg; width: 3552", "location_description": "The historical marker is located on the pedestal holding a sculpture of a book and an eagle at the western side of the town plaza.", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; credit: Judgefloro; file: 3513jfSan Nicolas Town Patio Magalang Pampangafvf 09.JPG", "wikipedia_articles": "Magalang: true", "commons_category": "Magalang_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54956877" }, { "wikidata_qid": "Q55100819", "name": "Himpilang Pandagat ng Look ng Subic", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Olongapo", "address": "Subic Spanish gate, Sampson Road cor. Dewey Avenue, Olongapo", "date": "2013-11-26", "latitude": 14.81749, "longitude": 120.28344, "title_tl": "Himpilang Pandagat ng Look ng Subic", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Isang sentro ng kalakalan bago dumating ang mga Espanyol. Idineklarang daungang pandagat ng Hari ng Espanya, 1884. Sinimulan ang pagpapatayo ng arsenal at istasyong pandagat, 1885. Pansamantalang nakuha ng puwersang Pilipino, 1898. Ngunit napasailalim sa mga Amerikano, 1899. Nasakop ng mga Hapon, 1941 at nabawi ng Amerikano, 1945. Muling pinamahalaan ng mga Amerikano alinsunod sa Military Bases Agreement ng Pilipinas at Estados Unidos, 1947–1991. Nasalanta sa pagputok ng bulkang Pinatubo, 1991. Tuluyang nilisan ng mga Amerikano nang hindi pinagtibay ng Senado ang bagong Military Bases Agreement, 1992. Naging Special Economic and Freeport Zone sa pamamahala ng Subic Bay Metropolitan Authority, 13 Marso 1992.

", "inscription_photo": "width: 754; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Naval Base of Subic Bay historical marker 03.jpg; height: 1030", "location_photo": "width: 626; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Naval Base of Subic Bay historical marker 02.jpg; height: 428", "wikipedia_articles": "Naval Base Subic Bay: U.S. Naval Base Subic Bay", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55100819" }, { "wikidata_qid": "Q55190092", "name": "Simbahan ng Penyaranda", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Peñaranda, Nueva Ecija", "address": "Rizal Street, Peñaranda, Nueva Ecija", "date": "1951", "latitude": 15.35354, "longitude": 121.0022, "title_tl": "Simbahan ng Penyaranda", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinayo noong 1869 ni P. Florentino Samonte; ipinagpatuloy ni P. Isidoro Prada ang pagpapagawa, 1873–1875, at ni P Candido San Miguel 1879–1881; at tinapos ni P. Santos Vega, 1887–1889. Ang kumbento na yari sa tisa at kahoy ay itinayo ni P. Valentin Gato de la Fuente, 1889–1891. Ang unang simbahan ay may atip na kugon at pader na bato na itinayo ni P. Alvaro Calleja.

", "inscription_photo": "height: 3456; width: 4608; file: JfSaintFrancisChurchPenarandaNuevaEcijafvf 08.JPG; credit: Judgefloro", "location_description": "The historical marker is located near the leftmost end of the church facade.", "location_photo": "height: 4608; width: 3456; file: FvfPenarandaNE0190 19.JPG; credit: Judgefloro", "commons_category": "Simbahan_ng_Penyaranda_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55190092" }, { "wikidata_qid": "Q55216957", "name": "Dikaloyungan", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baler, Aurora", "address": "Brgy. Zabali, Baler, Aurora", "date": "2005-06-30", "latitude": 15.73952, "longitude": 121.57108, "title_tl": "Dikaloyungan", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa pook na ito noong 3 Setyembre 1897 nagpunit ng sedula ang mga Katipunerong kinabibilangan nina Teodorico Luna Novicio, Antero Amatorio, Norberto Valenzuela, Isabelo Palispis at iba pa at lumagda sa isang manipestong nagpapahayag ng kanilang pagsalungat sa kapangyarihan ng España. Sa pangyayaring ito nagsimula ang Himagsikang Filipino sa Distrito ng Principe (Aurora ngayon). Nagsilbi rin itong himpilan ng Kilusang Rebolusyonaryo sa Baler.

", "inscription_photo": "height: 1215; width: 843; file: Dikaloyungan historical marker (cropped).jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}", "location_photo": "height: 3264; width: 2448; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Dikaloyungan historical marker.jpg", "wikipedia_articles": "Philippine Revolution: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55216957" }, { "wikidata_qid": "Q55230875", "name": "Pook ng Gobierno Militar de la Plaza", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Pariancillo Street, Brgy. Sto. Niño, Malolos, Bulacan", "date": "2008", "latitude": 14.84308, "longitude": 120.81044, "title_tl": "Pook ng Gobierno Militar de la Plaza", "subtitle_tl": "Malolos, Bulacan", "inscription_tl": "

Pook na kinatayuan ng kuwartel ni Heneral Isidoro Torres noong itinalaga ang Pamahalaang Rebolusyonaryo at Unang Republika ng Pilipinas hanggang sa Digmaang Filipino–Amerikano, 1898–1899. Dito ipinatayo ang bahay ng mag-asawang Ygnacio Adriano at Gregoria Vasquez, 1916. Hanggang sa mabili ng Meralco bilang sangay sa Malolos, 1995. Isinaayos at pinasinayaan, 21 Mayo 1997. Halimbawa ng estilong Art Nouveau noong unang bahagi ng ikadalawampung dantaon at konserbasyon ayon sa konsepto ng Adaptive Re-use.

", "inscription_photo": "height: 3013; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Pook ng Gobierno Militar de la Plaza historical marker - 3.jpg; width: 2250", "location_description": "The historical marker is located on the wall to the right of the building main entrance.", "location_photo": "width: 1955; credit: Judgefloro; file: Meralco Malolos branch main entrance.jpg; height: 1752", "commons_category": "Pook_ng_Gobierno_Militar_de_la_Plaza_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55230875" }, { "wikidata_qid": "Q55231219", "name": "Casa Real", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Casa Real, Bank of Commerce Road cor. Paseo del Congreso, Malolos, Bulacan", "date": "1990-06-11", "latitude": 14.84423, "longitude": 120.81149, "title_tl": "Casa Real", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Unang ipinatayong yari sa kawayan at kogon, 1580; pinaayos sa kahoy at nipa noong ika-16 na dantaon. Ipinagawang yari sa bato, 1767; ng ladrilyo at mortar, 1786. Pamuling ipinatayo, 1843. Pinaganda at nagkaroon ng balkonahe, 1918. Naging tanggapan ng gobernadorcillo noong panahon ng Kastila; tesoreriya ng pamahalaang Kastila noong panahon ng pananakop ng mga Ingles sa Maynila; dito nilimbang ang La Independencia, El Heraldo de la Revoluccion, Kalayaan, at Kaibigan ng Bayan. Nasira sa kalaunan at mula sa nalalabing pader at haligi, pinasimulang ayusin at papanumbalikin sa dating kaayusan ang makasaysayang gusaling ito 1980.

", "inscription_photo": "height: 879; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}; file: CasaReal HistoricalMarker MalolosCity.jpg; width: 570", "location_photo": "credit: Judgefloro; file: 2115Malolos Historic Town Center 14.jpg; width: 4608; height: 3456", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55231219" }, { "wikidata_qid": "Q55233733", "name": "Philippine Republic", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Malolos Cathedral, Pariancillo Street cor. Estrella Street, Malolos, Bulacan", "date": "1956", "latitude": 14.84283, "longitude": 120.81155, "title_tl": "Republika Pilipina", "subtitle_tl": "1898–1901", "inscription_tl": "

Sa kumbentong ito itinatag ang Presidensiya ng Unang Republika Pilipina na pinanguluhan ng Kgg. Emilio Aguinaldo y Famy at dito’y nanatili mula noong ika-10 ng Setyembre 1898 hanggang ika-29 ng Marso 1899.

", "title_en": "Philippine Republic", "subtitle_en": "1898–1901", "inscription_en": "

In this convent, General Emilio Aguinaldo y Famy as President of the First Philippine Republic held office from 10 September 1898 to 29 March 1899.

", "inscriptions_other_langs": "es: Republica Filipina, 1898–1901,

En este convento se estableció la Presidencia de la Republica Filipina cuyo Presidente fué Don Emilio Aguinaldo y Famy y lo ocupó desde el 10 de Septiembre de 1898 hasta el 29 de Marzo de 1899.

", "inscription_photo": "file: MalolosCathedraljf0606 03.JPG; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 4608; height: 3456", "location_description": "The historical markers are located on the western end of the facade of the convent, beside the cathedral facade.", "location_photo": "width: 3456; file: J1887cMalolosCathedralfvfjr 17.JPG; credit: Judgefloro; height: 4608", "wikipedia_articles": "First Philippine Republic: true; Revolutionary Government of the Philippines: Revolutionary Government of the Philippines (1898–1899)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55233733" }, { "wikidata_qid": "Q55276521", "name": "Simbahan ng Baler", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baler, Aurora", "address": "Baler Church, Rizal Street, Poblacion, Baler, Aurora", "date": "2000", "latitude": 15.75895, "longitude": 121.56226, "title_tl": "Simbahan ng Baler", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Unang ipinatayo sa nipa at kawayan ng mga paring Pransiskano sa Tibag (ngayo’y Sabang) sa pagtatangkilik ni San Luis Obispo de Tolosa, 1611. Inilipat sa pamamahala ng mga Rekoletos, 1658; muling ibinalik sa mga Pransiskano, 1703. Nawasak ng daluyong, Disyembre 27, 1735; inilipat sa kasalukuyag kinatatayuan at isang bagong simbahang yari sa bato ang naitayo. Dito, Si Manuel Luis Quezon, unang Pangulo ng Komonwelt ng Pilipinas ay bininyagan, 1878. Isang may 54 kataong garison ng mga Kastila ang kinubkub ng mga Pilipinong rebolusyonaryo, Hunyo 27, 1898 hanggang Hunyo 2, 1899. Napasailalim ng pamamahala ng mga sekular, 1899; muling ipinagawa ng Pangulo at Ginang Quezon, 1939; inilipat sa mga Karmelitas, 1947 at muling ibinalik sa mga sekular, 1983.

Ipinahayag na isang Pambansang Palatandaang Makasaysayan ng Pambansang Suriang Pangkasaysayan Pebrero 29, 2000 sa bisa ng Kautusan ng Pangulo Bilang 260, Agosto 1, 1973, na sinusugan ng mga Kautusan ng Pangulo Bilang 375, Enero 14, 1974 at Bilang 1505, Hunyo 11, 1978.

", "inscription_photo": "width: 400; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}; file: Baler Church in Aurora province historical marker.jpg; height: 588", "location_description": "The historical marker is located on the left side of the church facade.", "location_photo": "file: Church facade in Baler, Aurora.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; width: 2592; height: 1944", "wikipedia_articles": "Siege of Baler: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55276521" }, { "wikidata_qid": "Q55279104", "name": "Siege of the Church of Baler", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baler, Aurora", "address": "Baler Church, Rizal Street, Poblacion, Baler, Aurora", "date": "1939", "latitude": 15.75897, "longitude": 121.56234, "title_en": "Siege of the Church of Baler", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

A Spanish garrison of four officers and fifty men was besieged in this Church by Filipino insurgents from June 27, 1898, to June 2, 1899. Offers of peace and demands for surrender were refused on five occasions. From newspapers dropped into the court by an emissary of General Rios on May 29, the garrison learned for the first time that the Philippines had been lost to Spain and that for many months there had been no Spanish flag in Luzon, except the one waving over Baler Church. Broken by starvation and tropical diseases, the depleted command arranged a truce with the insurgents and marched out of this Church across the mountains to Manila on June 2, 1899. Of the original garrison, two officers, the priest and twelve men had died from disease; two men had been killed by insurgent bullets; two men had been executed; two officers and fourteen men had been wounded; six men had deserted. The fortitude of the garrison was praised by General Aguinaldo in a public document issued at Tarlac on June 20, 1899. Upon their return to Spain the survivors were rewarded by the Queen Regent in the name of Alfonso XIII and the Spanish nation.

", "inscription_photo": "width: 493; file: Siege of Church of Baler.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}; height: 495", "location_description": "The historical marker is located on the church facade, to the left of the main entrance.", "location_photo": "file: Church facade in Baler, Aurora.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; width: 2592; height: 1944", "wikipedia_articles": "Siege of Baler: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55279104" }, { "wikidata_qid": "Q55279735", "name": "Lt. Gilmore Rescue Party", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baler, Aurora", "address": "Rizal Street cor. San Luis Street, Poblacion, Baler, Aurora", "date": "1939", "latitude": 15.75878, "longitude": 121.56271, "title_en": "Lt. Gilmore Rescue Party", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Lieutenant-Commander James C. Gilmore, U.S.N., commanding the U.S.S. Gunboat Yorktown was captured, together with all his command, save two, who were instantly killed and two mortally wounded, by insurgent forces, when he came to Baler in April 1899 to relieve the half-famished Spanish garrison that had been besieged in the town church for nearly a year. Lt. Gilmore and the survivors were taken to Nueva Ecija, and then to Northern Luzon. They were later rescued by American forces and taken to Manila.

", "inscription_photo": "width: 729; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}; file: Lt.GilmoreRescueParty HistoricalMarker Baler.jpg; height: 707", "location_photo": "height: 640; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Lt. Gilmore Rescue Party Site historical marker.jpg; width: 480", "wikipedia_articles": "Siege of Baler: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55279735" }, { "wikidata_qid": "Q55356146", "name": "Corazon C. Aquino", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Tarlac City, Tarlac", "address": "P. Burgos Street cor. F. Tañedo Street, Tarlac City, Tarlac", "date": "2010", "latitude": 15.48713, "longitude": 120.5884, "title_tl": "Corazon C. Aquino", "subtitle_tl": "(1933–2009)", "inscription_tl": "

Ikalabing-isa at unang babaeng Pangulo ng Republika ng Pilipinas, 1986–1992. Isinilang sa Maynila, 25 Enero 1933. Maybahay ni Senador Benigno “Ninoy” Aquino na pinaslang nang bumalik sa Pilipinas matapos ang tatlong taong pamamalagi sa Estados Unidos upang magpagamot, 21 Agosto 1983. Naging pangulo pagkatapos ng 1986 EDSA People Power Revolution. Pinagtibay ang Saligang Batas ng 1987; Family Code ng 1987; Administrative Code ng 1987; at Local Government Code ng 1991. Nilagdaan ang Comprehensive Agrarian Reform Law, 1988. Nalampasan ang ilang pagtatangkang mapabagsak ang kanyang pamahalaan. Yumao, 1 Agosto 2009.

", "inscription_photo": "height: 4608; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Corazon Aquino historical marker in Tarlac City.jpg; width: 3456", "location_description": "The historical marker is located on the monument pedestal of Corazon Aquino.", "wikipedia_articles": "Corazon Aquino: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55356146" }, { "wikidata_qid": "Q55364934", "name": "Ang Tahanan ng Pamilyang Aquino", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Concepcion, Tarlac", "address": "Aquino Ancestral House, F. Timbol Street cor. A. Luna Street, Concepcion, Tarlac", "date": "2011-09-10", "latitude": 15.3243, "longitude": 120.65708, "title_tl": "Ang Tahanan ng Pamilyang Aquino", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Dito nanirahan ang tatlong henerasyon ng mga tanyag na Filipino: Heneral Servillano Aquino (1874–1959), lumahok sa Rebolusyong Filipino at Digmaang Filipino–Amerikano; Benigno Aquino, Sr. (1894–1947), Ispiker ng Pambansang Asamblea, kinatawan ng Tarlac, senador, at Kalihim ng Agrikultura at Komersyo; at Benigno Aquino, Jr. (1932–1983), punong lalawigan ng Tarlac, senador at lumaban sa rehimeng Marcos.

Ang tahanang ito ay ipinahayag na Pambansang Palatandaang Pangkasaysayan sa bisa ng Board Resolution Blg. 1, s. 1987.

", "inscription_photo": "file: Aquino Family Ancestral House historical marker in Concepcion, Tarlac.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 3456; height: 4608", "location_description": "The historical marker is located on the extreme left portion of the house’s southern facade facing F. Timbol Street.", "location_photo": "width: 4608; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: AquinoFamilyAncestralHouse-ConcepcionTarlacjf9768 08.JPG; height: 3456", "wikipedia_articles": "Benigno Aquino, Sr.: Benigno Aquino Sr.; Servillano Aquino: true; Benigno Aquino Jr.: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55364934" }, { "wikidata_qid": "Q55365118", "name": "Teodoro R. Yangco", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Antonio, Zambales", "address": "San Antonio Municipal Hall, T.R. Yangco Street, San Antonio, Zambales", "date": "2005", "latitude": 14.94829, "longitude": 120.08965, "title_tl": "Teodoro R. Yangco", "subtitle_tl": "(1861–1939)", "inscription_tl": "

Pilantropo at mangangalakal. Isinilang sa San Antonio, Zambales, 9 Nobyembre 1861. Nagtapos sa Ateneo ng Rachiller en Artes at abogasya sa Universidad de Santo Tomas. Nagtapos ng komersyo sa Ealing College, London, 1886. Nagtatag ng sariling kumpanya at pagawaan ng mga barkong pampasahero. May-ari ng Bazaar Siglo XX na bumibili at nagtitinda ng pangkalahatang kalakal. Nanungkulan bilang Filipino Resident Commissioner sa Washington, D.C. 1917–1920, kung saan nakatulong siya sa pagpasa ng batas sa taripang katig sa mga produktong galing sa Pilipinas. Aktibo sa pagsulong sa mga proyektong pangkawang gawa. Presidente ng ilang institusyong pangsibiko tulad ng Young Men’s Christian Association, Kapisanang Laban sa Tuberkolosis, at Gota de Leche. Tinaguriang Ama ng Y.M.C.A. Namatay, 20 Abril 1939.

", "inscription_photo": "credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Teodoro Yangco Monument & Marker in front of the San Antonio Town Hall in Zambales (cropped).jpg; width: 1816; height: 2582", "location_description": "The historical marker is located on the monument pedestal in front the municipal hall.", "location_photo": "file: Teodoro Yangco Monument & Marker in front of the San Antonio Town Hall in Zambales.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 3456; height: 4608", "wikipedia_articles": "Teodoro R. Yangco: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55365118" }, { "wikidata_qid": "Q55365894", "name": "San Antonio", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Antonio, Zambales", "address": "San Antonio Central School, National Highway, San Antonio, Zambales", "date": "1950", "latitude": 14.94903, "longitude": 120.0883, "title_en": "San Antonio", "subtitle_en": "(Pamisaraoan)", "inscription_en": "

Explored and settled by Ilocano pioneers from Paoay, Ilocos Norte, 1830. Named Barrio Pamisaraoan, 1836. Became a municipality, 12 May 1849. Witnessed the surrender of the Zambales Spanish forces to the Philippine Revolutionary Army at Annaoangen mountain, June, 1898, and their rout march to the plaza in front of the first Casa Tribunal located on this spot. Occupied by the Japanese, 1942. Liberated by the XI Corps of the Allied Armed Forces that landed at Ua, 29 January 1945.

", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting within a separately fenced section of the school perimeter near the street curve.", "wikipedia_articles": "San Antonio: San Antonio, Zambales", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55365894" }, { "wikidata_qid": "Q55367346", "name": "Penyaranda", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Peñaranda, Nueva Ecija", "address": "Peñaranda Municipal Hall, Brgy. Sinasajan, Peñaranda, Nueva Ecija", "date": "1951", "latitude": 15.36519, "longitude": 121.01429, "title_tl": "Penyaranda", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa pamamagitan ng kautusán ng Gobernador Henerál noong 1851, ang nayong Mapisong ng Gapáng ay nagíng munisipyo ng Penyaranda bilang parangál kay José María Peñaranda, inhinyero sibil. Ang mga unang alkalde sa ilalim ng ibá ibáng pamamahala: Basilio Padilla, 1851, panahon ng Kastila; Ponciano Abesamis, 1898–1899, Repúbliká Pilipina; Ambrosio Legaspi, 1900, panahón ng Amerikano; Casiano M. Abes, 1935, Komonwelt; Casiano M. Abes, 1945, Pagkápalaya; Aquilino H. Aberin, 1946, Repúblika ng Pilipinas; Amado B. Ramos, kasalukuyang Alkalde.

", "inscription_photo": "height: 4608; file: Peñaranda (Nueva Ecija) historical marker.jpg; credit: Judgefloro; width: 3456", "wikipedia_articles": "Peñaranda: Peñaranda, Nueva Ecija", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55367346" }, { "wikidata_qid": "Q55371728", "name": "Kabisera ng Republika ng Pilipinas", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Tarlac City, Tarlac", "address": "Tarlac State University, College of Computer Studies Building, Romulo Boulevard, Brgy. San Vicente, Tarlac City, Tarlac", "date": "2014-07-14", "latitude": 15.48509, "longitude": 120.58697, "title_tl": "Kabisera ng Republika ng Pilipinas", "subtitle_tl": "Tarlac, Tarlac", "inscription_tl": "

Sa pook na ito dating nakatayo ang Casa Real ng Tarlac na nagsilbing tanggapan ng Pangulo ng Republika ng Pilipinas sa kasagsagan ng Digmaang Pilipino–Amerikano, 21 Hunyo 1899. Dito nilagdaan ni Pangulong Emilio Aguinaldo ang mahahalagang dekreto, kabilang ang pagkilala sa mga huling Espanyol na sumuko sa Baler, 30 Hunyo 1899; itinatag ang Kawanihan ng Salaping Papel, 30 Hunyo 1899; ipinatupad ang Batas sa Pagkamamamayan, 5 Agosto 1899; itinatag ang sistemang koreyo, 29 Agosto 1899; binuo ang Korte Suprema, 15 Setyembre 1899. Lumisan ang pamahalaan bunsod ng pagdating ng puwersang Amerikano, 12 Nobyembre 1899.

", "inscription_photo": "width: 1928; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; file: Kabisera ng Republika ng Pilipinas Tarlac, Tarlac NHCP Historical Marker.png; height: 2824", "wikipedia_articles": "First Philippine Republic: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55371728" }, { "wikidata_qid": "Q55374226", "name": "Francisco Makabulos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Tarlac City, Tarlac", "address": "Maria Cristina Park, Romulo Boulevard, Tarlac City, Tarlac", "date": "2008", "latitude": 15.48159, "longitude": 120.58761, "title_tl": "Francisco Makabulos", "subtitle_tl": "(1871–1922)", "inscription_tl": "

Heneral ng Rebolusyon at manunulat. Isinilang sa La Paz, Tarlac, 17 Setyembre, 1871. Nagtatag at nagpalaganap ng Katipunan sa lalawigan ng Tarlac, 1895. Namuno sa Sigaw sa Tarlac, 4 Enero 1897; at pansamantalang pamahalaan sa Gitnang Luzon, 17 Abril 1898. Itinalagang gobernador politico–militar ng lalawigan ng Tarlac matapos palayain ang bayan ng Tarlac, 10 Hulyo 1898. Nanguna sa pagpapalaya sa mga karatig bayan, hinirang na Kumandante Militar ng Tarlac at Pangasinan, 8 Oktubre 1898. Lumaban sa mga Amerikano, 1899; Pangulo ng La Paz, Tarlac, 1908; Pangalawang Pangulo ng Tarlac, Tarlac, 1918. Yumao, 20 Abril 1922.

", "inscription_photo": "height: 4608; file: Francisco Makabulos historical marker in Tarlac City.jpg; credit: Judgefloro; width: 3456", "location_description": "The historical marker is located at the base of the Francisco Makabulos monument.", "location_photo": "file: FvfTarlacMacabulos9370 02.JPG; credit: Judgefloro; width: 3456; height: 4608", "wikipedia_articles": "Francisco Macabulos: true", "commons_category": "Francisco_Makabulos_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55374226" }, { "wikidata_qid": "Q55383208", "name": "City of Olongapo", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Olongapo", "address": "Olongapo City Hall, Rizal Avenue, Olongapo", "date": "1966", "latitude": 14.84235, "longitude": 120.28764, "title_en": "City of Olongapo", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Subic Bay, Zambales became a U.S. Naval Station, 1901. Designated as a military reservation was the adjacent land from where a portion of the area grew the community of Olongapo and administered by the U.S. navy officials. Administration of Olongapo was turned over to the Republic of the Philippines by the United States Government, December 7, 1959. By virtue of Executive Order No. 366, Olongapo became a municipality and its local officials appointed.

The desire and aspirations of the citizens of Olongapo led by Mayor James L. Gordon became a fulfillment when Congressman Ramon Magsasaysay, Jr. sponsored H.B. No. 983 converting the municipality of Olongapo into a City. Approved by President Ferdinand E. Marcos, June 1, 1966 as Republic Act No. 4645, and the incumbent elective officials as the first city officials

James L. Gordon
Mayor

Jaime Guevara
Vice-Mayor

Councilors
Remigio Tierro
Alfredo de Perio, Jr.
Marciano Solis
Floro Cruz
Cornelio O. Cardenas
Leonoro Pardo
Agustin Elane
Hector Ruiz (appointed)
Vice Macario Macaraeg (deceased)

", "wikipedia_articles": "Olongapo: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55383208" }, { "wikidata_qid": "Q55383578", "name": "Provincial Building of Zambales", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Iba, Zambales", "address": "Zambales Provincial Capitol, Iba, Zambales", "date": "1939", "latitude": 15.32581, "longitude": 119.981, "title_en": "Provincial Building of Zambales", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

This building was constructed by the Spanish Civil Government in the years 1875–1878. The molave and yacal posts were cut in the forest near Dirita. Used as a provincial prison during the Spanish regime, it became the general headquarters of the Revolutionary Government of Zambales in 1899. A portion of the building has, ever since, been utilized as the seat of the Provincial Government. The front part was reconstructed in 1939.

", "inscription_photo": "height: 3271; width: 3059; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Provincial Building of Zambales historical marker (cropped).JPG", "location_description": "The historical marker is located at the Provincial Capitol lobby, to the right of the main staircase.", "location_photo": "width: 3456; file: IbaCapitoliojf9075 04.JPG; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; height: 4608", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55383578" }, { "wikidata_qid": "Q55383636", "name": "Iba", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Iba, Zambales", "address": "Zambales Provincial Capitol, Iba, Zambales", "date": "1956", "latitude": 15.32586, "longitude": 119.981, "title_en": "Iba", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Originally the village of Paynaven; founded 1611 by the Recollect Missionaries Fr. Rodrigo de San Miguel and Fr. Andres del Espiritu Santo; formerly situated near Fort Playa Honda; transferred in 1680 by the Dominicans to this site and renamed Iba; later became capital of Zambales. Hometown of Juan Manday, member of Malolos Congress; Silverio Apostol, Acting Secretary of Agriculture, 1922; Gregorio Anonas, representative, 1928–33, manager, Metropolitan Water District, 1934–38 and NDC, 1938–46.

Birthplace of RAMON MAGSAYSAY, President of the Philippines, 1953–·

", "inscription_photo": "height: 4608; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Iba historical marker.jpg; width: 3456", "location_description": "The historical marker is located at the Provincial Capitol lobby, to the left of the main staircase.", "location_photo": "height: 3456; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: IbaZambalesjf9191 08.JPG; width: 4608", "wikipedia_articles": "Ramon Magsaysay: true; Iba: Iba, Zambales", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55383636" }, { "wikidata_qid": "Q55713585", "name": "Simbahan ng Hagonoy", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Hagonoy, Bulacan", "address": "Hagonoy Church, Poblacion, Hagonoy, Bulacan", "date": "1981-04-05", "latitude": 14.83486, "longitude": 120.73389, "title_tl": "Simbahan ng Hagonoy", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ang bayan ay itinatag ng mga paring Agustino noong 1581. Yari sa magagaang kagamitan, ang unang simbahan ay ipinagawa sa ilalim ng patronang si Santa Ana. Unang pari nito si Padre Diego Ordoñez Vivar. Pagkaraan, ang simbahan ay binago at ginamitan ng mga bato at ladrilyo, sina Padre Joaquin Martinez Zuñiga, kilalang mananalaysay na Agustino, at Padre Mariano Sevilla, isang malikhaing manunulat na Tagalog, ay naging mga kura paroko ng bayang ito.

Ang simbahan ay ipinaayos noong 1936–1963; binago noong 1968 at inihandog sa Panginoon noong ika 25 ng Hulyo 1970.

", "inscription_photo": "height: 2984; credit: Judgefloro; file: Church of Hagonoy historical marker (cropped).jpg; width: 2220", "wikipedia_articles": "Hagonoy Church: National Shrine of Saint Anne (Philippines); Hagonoy: Hagonoy, Bulacan", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55713585" }, { "wikidata_qid": "Q55716666", "name": "Mabuhay ang mga Bayani", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bustos, Bulacan", "address": "Bustos Church, C.L. Hilario Highway, Poblacion, Bustos, Bulacan", "date": "1960", "latitude": 14.95531, "longitude": 120.90976, "title_tl": "Mabuhay ang mga Bayani", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa patyong ito sa paligid ng tribunal nuong ika-16 ng Hunio, 1897, nagkatipon ang may isang libong lalaking taga Bustos na pawang sandatahan sa pangunguna nina Kap. Bindoy at Andres upang mahigpit na tutulan ang paghuhulog ng “Juez de Cuchillo”, sa bayang ito. Pinagkasunduan nila na kundi pakikinggan ang kanilang pagtutol ay pagsusunggabanan na lamang nila at sukat ang mga baril at bayoneta ng may apat na raang kasadores na sa kanila ay nakapaligid, at ang palatandaan ng pagsasagawa nito ay ang pagyapos ng mga Kapitang Municipal na taga Bustos sa mga opisyal na Kastila na kanilang kausap sa bulwagan ng tribunal.

", "inscription_photo": "credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Mabuhay ang mga Bayani historical marker.jpg; width: 2150; height: 3200", "location_description": "The historical marker is located on a concrete pedestal in front of a church bell mounted on the grounds of Bustos Church.", "location_photo": "height: 3264; width: 2448; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Bustos Church bell and historical marker - 1.jpg", "commons_category": "Mabuhay_ang_mga_Bayani_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55716666" }, { "wikidata_qid": "Q55717576", "name": "Pook na Sinilangan ni Balagtas", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Balagtas, Bulacan", "address": "Francisco Balagtas Memorial School, Bigaa–Plaridel Road, Brgy. Panginay, Balagtas, Bulacan", "date": "1949", "latitude": 14.8186, "longitude": 120.89557, "title_tl": "Pook na Sinilangan ni Balagtas", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Dito sa nayon ng Pañginay, bayan ng Bigaá, Bulakán, isinilang si Francisco Balagtas Baltazar, noóng iká-2 ng Abril, 1788. Anák nina Juan Baltazar at Juana de la Cruz. Siya ang kinikilalang Amá ng wikang Tagalog na maykatha ng waláng kamatayang awit na Florante at Laura. Siná José Burgos, José Rizal, Marcelo H. del Pilar, Mariano Ponce, Macario Adriatico, Epifanio de los Santos, Rafael Palma, at ibá pang pantás at bayani ng bansá, ay nagsikilala sa kadakilaan ng nasabing awit ni Balagtas. Namatay siya sa bayan ng Udyong, Bataan, noong iká-20 ng Pebrero, 1862.

", "inscription_photo": "credit: Judgefloro; file: Balagtas birth place historical marker in Panginay, Balagtas, Bulacan.jpg; width: 3456; height: 4608", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting by the entrance to house replica in the school grounds.", "location_photo": "height: 3456; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Balagtas,Bulacanjf9650 33.JPG; width: 4608", "wikipedia_articles": "Francisco Balagtas: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55717576" }, { "wikidata_qid": "Q55717904", "name": "Francisco C. Baltazar (Balagtas)", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Orion, Bataan", "address": "Balagtas Park, Sitio Pag-asa, Brgy. Wawa, Orion, Bataan", "date": "2015-03-27", "latitude": 14.625, "longitude": 120.58627, "title_tl": "Francisco C. Baltazar (Balagtas)", "subtitle_tl": "1788–1862", "inscription_tl": "

Makata at manunulat ng ika-19 na siglo. Isinilang sa Panginay, Bigaa (ngayo’y Balagtas), Bulacan, 2 Abril 1788. May-akda ng “Florante at Laura,” 1838 at “Orosman at Zafira,” 1867–1870. Nagbigay inspirasyon sa mga bayani katulad nina Jose Rizal at Apolinario Mabini. Naging kawani ng lokal na huwes sa Maynila, 1840, bago lumipat sa Bataan bilang katulong ng kawani ng korte. Naging unang tenyente at tagapamahala ng taniman at pag-aani sa bayan ng Orion. Yumao, 20 Pebrero 1862.

", "inscription_photo": "height: 3354; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Francisco C. Baltazar (Balagtas) historical marker.jpg; width: 2400", "location_description": "The historical marker is located on the monument pedestal of Francisco Baltazar facing Manila Bay.", "wikipedia_articles": "Francisco Balagtas: true", "commons_category": "Francisco_C._Baltazar_(Balagtas)_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55717904" }, { "wikidata_qid": "Q55718188", "name": "Church of Orion", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Orion, Bataan", "address": "Orion Church, National Road cor. M. Santos Street, Orion, Bataan", "date": "1939", "latitude": 14.62152, "longitude": 120.57658, "title_en": "Church of Orion", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

The spiritual ministration of Orion belonged formerly with Abucay. Orion became an independent missionary center in 1667. Its first minister was the Rev. Domingo Perez. The Church and the Convent were badly damaged by the earthquakes of September 16, 1852, and were repaired in 1854. The Rev. Ulpiano Herrero constructed the beautiful sacristy and the marble altars. In this town Cayetano Arellano, eminent Filipino jurist and statesman and first Filipino Chief Justice of the Supreme Court, was born on March 2, 1847. Francisco Baltazar Balagtas, author of Florante at Laura, lived in this town from July 22, 1842 to February 20, 1862.

", "inscription_photo": "width: 3675; file: Church of Orion historical marker.jpg; credit: Judgefloro; height: 3110", "location_description": "The historical marker is located on the church facade, on the column immediately to the left of the left niche.", "location_photo": "height: 4608; credit: Judgefloro; file: 9112Town Proper Orion San Vicente Bataan 10.jpg; width: 3456", "wikipedia_articles": "Cayetano Arellano: true; Francisco Balagtas: true; Orion Church: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55718188" }, { "wikidata_qid": "Q55718778", "name": "Joaquin Gonzalez", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baliuag, Bulacan", "address": "590 Dr. Gonzalez Street, Poblacion, Baliuag, Bulacan", "date": "1982", "latitude": 14.95536, "longitude": 120.90258, "title_tl": "Joaquin Gonzalez", "subtitle_tl": "(1853–1900)", "inscription_tl": "

Ipinanganak sa Baliwag, Bulacan, 22 Hulyo 1853. Nagkamit ng titulong Lisensiyado sa Medisina, Universidad de Valladolid at Doktor sa Medisina, Universidad Central de Madrid, rector, Universidad Cientifica Literaria de Filipinas, 1898. Kinatawan ng Pampanga sa Kongresong Mapanghimagsik at kagawad ng komite na bumalangkas sa Konstitusyon ng Malolos. Tagapangulo ng Lupon ng Serbisyo Sibil noong panahon ng Amerikano. Namatay, 21 Setyembre 1900.

", "inscription_photo": "width: 2096; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; file: Joaquin Gonzalez historical marker in Baliuag.png; height: 1944", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting on the sidewalk.", "location_photo": "width: 2592; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; file: Joaquin Gonzalez historical marker location.jpg; height: 1944", "wikipedia_articles": "Joaquin Gonzalez: Joaquín González (politician)", "commons_category": "Joaquin_Gonzalez_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55718778" }, { "wikidata_qid": "Q55719191", "name": "Mariano Ponce", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baliuag, Bulacan", "address": "Mariano Ponce Museum, Mariano Ponce Street, Brgy. Tibag, Baliuag, Bulacan", "date": "1953", "latitude": 14.95676, "longitude": 120.90296, "title_tl": "Mariano Ponce", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Dito ipinanganak noong ika-22 ng Marso, 1863 si Mariano Ponce

Makabayan, mananalaysay, diplomatiko. Kasama nina Rizal, Del Pilar, Lopez-Jaena at iba pa sa Europa sa pagpapalaganap ng mga mithiin ng Pilipinas, 1887–1895. Pasugo ng Pilipinas sa Hapon, 1898. Kinatawan, Kapulungang Bayan, 1909–1912. Namatay sa Hongkong, Mayo 23, 1918.

", "inscription_photo": "file: Mariano Ponce historical marker (cropped).jpg; credit: Judgefloro; width: 1298; height: 2135", "location_description": "The historical marker is located on a memorial obelisk in the front yard.", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; file: 7500Mariano Ponce Memorial Museum 20.jpg; credit: Judgefloro", "wikipedia_articles": "Mariano Ponce: true", "commons_category": "Mariano_Ponce_birthplace_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55719191" }, { "wikidata_qid": "Q55721532", "name": "Ramon Magsaysay", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Iba, Zambales", "address": "Magsaysay Avenue, Iba, Zambales", "date": "1989", "latitude": 15.32747, "longitude": 119.97699, "title_tl": "Ramon Magsaysay", "subtitle_tl": "(1907–1957)", "inscription_tl": "

‘Idolo ng Masa.’ Kilala sa tawag na ‘The Guy.’ Isinilang noong Agosto 31, 1907 sa Iba, Zambales. Nagkamit ng BSC, Jose Rizal College, Mandaluyong, Rizal. Pangkalahatang puno, Zambales Military District, 1942; panghukbong punong-lalawigan ng Zambales at itinaas sa pagka-medyor ni Heneral Douglas MacArthur, 1945; kinatawan, 1946–1950; Pangulo ng Pilipinas, 1953–1957, isa sa mga nagsikap upang mapagtibay ang Rogers Bill para sa mga beteranong Filipino at nagdala nito sa Pilipinas mula sa E.U. Sumupil ng mga Hukbalahap. Nagtatag ng President’s Action Committee (PCAC), National Rehabilitation and Resettlement Administration (NARRA), National Marketing Corporation (NAMARCO), at Land Tenure Administration (LTA). Namatay noong Marso 17, 1957.

", "inscription_photo": "height: 4608; width: 3456; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Ramon Magsaysay historical marker at Iba, Zambales.jpg", "location_description": "The historical marker is located on the bust pedestal of Ramon Magsaysay, by the sidewalk.", "location_photo": "file: Ramon Magsaysay Monument at Iba.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 3456; height: 4608", "wikipedia_articles": "Ramon Magsaysay: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55721532" }, { "wikidata_qid": "Q55721704", "name": "Tahanan ng mga Magsaysay", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Castillejos, Zambales", "address": "President Ramon Magsaysay House, National Highway, Brgy. Sta. Maria, Castillejos, Zambales", "date": "2002", "latitude": 14.9375, "longitude": 120.19614, "title_tl": "Tahanan ng mga Magsaysay", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa bahay na ito ginugol ni Ramon Magsaysay, ikapitong Pangulo ng Republika ng Pilipinas at kilala sa taguring “The Guy,” ang mabungang taon ng kanyang buhay. Ipinamana niya ang mga katangian ng masikap na paggawa, pananagutang sibiko para sa pangkaraniwang tao at makabayang gawain para sa bayan at mga mamamayan.

Muling ipinagawa ng mga inapo ng Pangulong Magsaysay, 1990. Napinsala nang malaki nang pumutok ang Bundok Pinatubo, Hunyo 1991, muling isinaayos ng Pambansang Suriang Pangkasaysayan, 1999.

", "inscription_photo": "width: 3456; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Ramon Magsaysay Home historical marker.jpg; height: 4608", "location_description": "The historical marker is located on the wall immediately to the left of the main door of the house.", "location_photo": "credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: RamonMagsaysayjf7462 02.JPG; width: 4608; height: 3456", "wikipedia_articles": "Ramon Magsaysay: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55721704" }, { "wikidata_qid": "Q55723617", "name": "Castillejos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Castillejos, Zambales", "address": "Castillejos Municipal Hall, Olongapo–Bugallon Road, Castillejos, Zambales", "date": "1955", "latitude": 14.9321, "longitude": 120.2001, "title_en": "Castillejos", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Originally the Pueblo de Uguic created in 1743. Present name adopted in 1863 in honor of the Marqués de Castillejos who distinguished himself in the battle of the valley of Castillejos in Spanish Morocco, Africa. A contingent of Castillejos residents joined the Revolutionary forces in capturing the Spanish troops in Zambales in 1896. The guerrillas under the command of Ramon Magsaysay dislodged the Japanese soldiers garrisoned at the Castillejos Airstrip on 26 January 1945, in preparation for the liberation of the town four days later.

", "inscription_photo": "width: 4608; file: 8357San Juan, Castillejos, Zambales 03.jpg; credit: Judgefloro; height: 3456", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting in front of the left side of the municipal hall facade.", "location_photo": "width: 4608; credit: Judgefloro; file: 8306Castillejos National Highway Barangays 44.jpg; height: 3456", "wikipedia_articles": "Castillejos: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55723617" }, { "wikidata_qid": "Q55724208", "name": "Church of Abucay", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Abucay, Bataan", "address": "Abucay Church, Bataan National Road cor. Laon Street, Abucay, Bataan", "date": "1939", "latitude": 14.72152, "longitude": 120.53517, "title_en": "Church of Abucay", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

The spiritual ministration of Abucay was entrusted to the Dominicans in 1588. A fierce battle between the Dutch invaders and the Pampango defenders was fought in this court on June 23, 1647. Nearly two hundred Pampangos were put to death and forty others, together with the Spanish Alcalde Mayor and two Dominican priests were taken prisoners to Batavia. The present Church was badly damaged by the earthquake of September 16, 1852. One of the earliest printing presses in the Philippines was operated in this town, where as early as 1610 Rev. Francisco Blancas de San Jose, O.P., and Don Tomas Pinpin printed several books in Spanish and Tagalog.

", "inscription_photo": "credit: Photo: Ramon FVelasquez; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav) {CC BY‑SA 3.0}; file: Church of Abucay historical marker.jpg; width: 2800; height: 2959", "location_description": "The historical marker is located on the church facade, on the column to the right of the main entrance.", "location_photo": "height: 3456; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: ParishChurchofSt.DominicdeGuzmanjf3734 04.JPG; width: 4608", "wikipedia_articles": "Abucay Church: true", "commons_category": "Church_of_Abucay_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55724208" }, { "wikidata_qid": "Q55724524", "name": "Bataan and Democracy", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Hermosa, Bataan", "address": "Prado Bridge, Km. 96 Jose Abad Santos Avenue, Brgy. Balsic, Hermosa, Bataan", "date": "1948", "latitude": 14.87037, "longitude": 120.49953, "title_en": "Bataan and Democracy", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

The little mountainous peninsula of Bataan saved democracy and the whole world from the evil hands of the devil.

(From the radio broadcast of President Franklin Delano Roosevelt, January 5, 1945.)

", "inscription_photo": "height: 3371; width: 2200; file: Bataan and Democracy historical marker.jpg; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav)", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting a few meters from the north side of the road.", "location_photo": "height: 3456; file: Jf9393Pampanga Bataan Democracy Welcome Archfvf 20.JPG; credit: Judgefloro; width: 4608", "wikipedia_articles": "Bataan: true; World War II: true", "commons_category": "Bataan_and_Democracy_monument", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55724524" }, { "wikidata_qid": "Q55730700", "name": "Pinagsimulan ng Death March", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bagac, Bataan", "address": "Camacho Street, Brgy. Bagumbayan, Bagac, Bataan", "date": "2017-09-22", "latitude": 14.59906, "longitude": 120.39468, "title_tl": "Pinagsimulan ng Death March", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Mahigit 70,000 sundalong Pilipino at Amerikanong mga bihag ng digmaan noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang nagsimulang magmartsa sa utos ng mga sundalong Hapones mula Mariveles, Bataan, 10 Abril 1942, at Bagac, Bataan, 11 Abril 1942. Nakaranas ng pagmamalupit, matinding pagod, gutom at uhaw ang mga bihag. Marami ang namatay at ang iba ay nagkasakit. Pagdating sa San Fernando, Pampanga, isinakay sila sa tren patungong Capas, Tarlac. Ikinasawi ng marami ang kawalan ng hangin bunga ng pagsisiksikan sa mga bagon. Nakarating ang mga natirang buhay sa Capas, Tarlac at muling pinaglakad ng anim na kilometro hanggang sa bilangguan ng Camp O’Donnell, 15 Abril 1942. Kinikilala sa kasaysayan bilang Death March.

", "wikipedia_articles": "Bataan Death March: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55730700" }, { "wikidata_qid": "Q55731887", "name": "Pinagsimulan ng Death March", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Mariveles, Bataan", "address": "World War II Death March Memorial Shrine, National Road, Brgy. Poblacion, Mariveles, Bataan", "date": "2017-03-23", "latitude": 14.43583, "longitude": 120.49096, "title_tl": "Pinagsimulan ng Death March", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Mahigit 70,000 sundalong Pilipino at Amerikanong mga bihag ng digmaan noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang nagsimulang magmartsa sa utos ng mga sundalong Hapones mula Mariveles, Bataan, 10 Abril 1942, at Bagac, Bataan, 11 Abril 1942. Nakaranas ng pagmamalupit, matinding pagod, gutom at uhaw ang mga bihag. Marami ang namatay at ang iba ay nagkasakit. Pagdating sa San Fernando, Pampanga, isinakay sila sa tren patungong Capas, Tarlac. Ikinasawi ng marami ang kawalan ng hangin bunga ng pagsisiksikan sa mga bagon. Nakarating ang mga natirang buhay sa Capas, Tarlac at muling pinaglakad ng anim na kilometro hanggang sa bilangguan ng Camp O’Donnell, 15 Abril 1942. Kinikilala sa kasaysayan bilang Death March.

", "wikipedia_articles": "Bataan Death March: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55731887" }, { "wikidata_qid": "Q55736332", "name": "Corregidor", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Mariveles, Bataan", "address": "Bonifacio Street cor. P. Monroe Street, Brgy. Poblacion, Mariveles, Bataan", "date": "1949", "latitude": 14.4317, "longitude": 120.48486, "title_en": "Corregidor", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Derived its name from Corregimiento or municipal district. About 1225 the island became a stronghold for Chinese pirates until the latter were driven by the Moros. Became Spanish possession, 1570, when Spaniards arrived in Manila from Panay. Occupied by the Dutch, 1600. Recaptured by the Spaniards as a fortification besides being used as lighthouse, dockyard, naval convalescent hospital, penal colony, and checking point for ships to have their papers corrected. Surrendered without resistance to Admiral Dewey, May 6, 1898. First occupied by the Americans as a convalescent hospital, November 14, 1904, and first garrison, the 35th Company, C.A.C., commanded by Captain C.E. Kilbourne, arrived, May 8, 1908. Became the seat of the government of the Commonwealth of the Philippines during World War II and the scene of President Quezon’s taking oath of office on his second term. President Quezon and his family sought shelter at Malinta Tunnel, December 24, 1941. Occupied by the Japanese, May 6, 1942; retaken by the Americans, March 2, 1945. Turned over to the Republic of the Philippines, October 12, 1947.

", "inscription_photo": "height: 4608; credit: Judgefloro; file: Corregidor historical marker in Mariveles, Bataan.jpg; width: 3456", "location_photo": "height: 3456; credit: Judgefloro; file: 0585jfBalon Poblacion Welcome Halls Mariveles Bataanfvf 04.JPG; width: 4608", "wikipedia_articles": "Corregidor: true", "commons_category": "Corregidor_historical_marker_(Mariveles,_Bataan)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55736332" }, { "wikidata_qid": "Q55739330", "name": "The Death March of Filipino and American Prisoners of War from Mariveles and Bagac to Camp O’Donnell, Capas, Tarlac", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Mariveles, Bataan", "address": "World War II Death March Memorial Shrine, National Road, Brgy. Poblacion, Mariveles, Bataan", "date": "1967", "latitude": 14.43591, "longitude": 120.49098, "title_tl": "", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ika-9 ng Abril, 1942, ang pagbagsak ng Bataan ay naging luksang kabanata sa kasaysayan ng Bansang Pilipino. Nguni’t para sa mahigit na 70,000 kawal ng USAFFE na naging labi ng digma sa Bataan, ang mariing dagok na ito ay hindi nagwakas ng araw na yaon. Mula sa larangan ng digmaan, sila’y inilikas ng mga Hapones bilang mga bilanggo ng digma, at dito nila dinanas ang libong hirap at pagtitiis sa paglalakbay na natitik sa kasaysayan ng bansa sa bansag na “Death March”.

Nagsimula sa dalawang pook ang “Death March” mula sa Mariveles noong ika-10 ng Abril, at mula sa Bagac noong ika-11 ng Abril. Araw at gabi’y pinaglakad ang mga kawal na Pilipino’t Amerikano, sa nakapapasong init ng araw o sa lamig ng gabi, pasuray-suray sa mga bayan ng Cabcaben, Limay, Orion, Pilar at Balanga, sila’y pinagpahingang sandali at pinainom nang kaunti. Buhat sa Balanga ang mga bilanggo ng digma ay pinagpangkat-pangkat mula sa 100 hanggang 200 bawa’t pangkat at isinailalim sa mga tanod habang naglalakad sa mga lansangan ng Abukay, Samal, hanggang Orani at doon ibinukod ang mga bilanggong Amerikano sa mga bilanggong Pilipino at magkahiwalay na pinaglakad. Ang marahas na pagpapalakad ay nagpatuloy pahilaga patungong Abukay, Samal, Hermosa hanggang sangandaan ng Layac, pagkatapos pasilangan patungong Pampanga sa pamamagitan ng Lubao, Guagua na dito pinagpahinga at binigyan ng kaunting pagkain sa bakuran ng National Development Company, Bacolor at San Fernando.

Laganap ang daing ng mga kawal Pilipino at Amerikano na duhagi na sa pakikibaka ay pagod pa sa paglalakad. Ano mang karamdaman o sakit ng katawan ay hindi dahilan upang makapagpahinga, sapagka’t ang pagtigil ay malaking sagabal na nangangahulugan ng lalong malupit na parusang igagawad ng walang-awang mga kaaway. Libo-libong buhay ang hindi na nakarating sa paroroonan. Salamat sa mga mamamayang naglakasloob sumuong sa panganib, makapag-abot lamang ng pagkain at inumin; may mapapalad pa ring tumanggap ng pangtawid-buhay.

Sa San Fernando ay higit na makahayop ang pakikitungong tinanggap ng mga bilanggo ng digma nang sila’y sala-salansang isakay sa bagon ng tren. Ibayong dami ng buhay ang nakitil, at mabibilang ang nakarating ng buhay sa Capas. Mula sa Capas, ang mga nalalabi’y muling pinalakad hanggang Kampo O’Donnel, isa sa mga kulungang maituturing na impiyerno sa ibabaw ng lupa noong panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

", "title_en": "The Death March of Filipino and American Prisoners of War from Mariveles and Bagac to Camp O’Donnell, Capas, Tarlac", "subtitle_en": "April 1942", "inscription_en": "

Immediately after the Fall of Bataan on April 9, 1942, the USFIP forces were evacuated by the Japanese from the field of battle as prisoners of war. The more than 70,000 Filipino and American troops who had survived the Battle of Bataan underwent, in this evacuation, the ordeal that history knows as the Death March.

The Death March started from two points in Bataan: on April 10 from Mariveles, on April 11 from Bagac. The Filipino and American troops were marched day and night, under the blistering sun or cold night sky, staggering through Cabcaben, Limay, Orion, Pilar and Balanga, where they were given a brief rest and some water. From Balanga, the prisoners of war were organized into groups of 100 to 200 and under guard marched on through Abucay, Samal and Orani, where the Americans were segregated from the Filipino prisoners of war and marched separately. The march continued northward through Hermosa, to Layac, through Lubao, Guagua, where the prisoners rested and given little food at the National Development Company Compound, Bacolor and San Fernando.

Already suffering from battle fatigue, the Filipino and American troops were strained to utter exhaustion by this long march on foot. Many were ill, most were feverish, but none might rest, for the enemy was brutal with those who lagged behind. Thousands fell along the way. Townspeople on the roadside risked their lives by slipping food and drink to the Death Marchers as they stumbled by.

In San Fernando, the Death March became a Death Ride by cargo train when the prisoners were packed so densely into boxcards that many of them perished from suffocation. Those who arrived alive in Capas had still to walk the last and most agonized miles of the Death March: the 6 kilometers to Camp O’Donnell, which was to become of the most hellish of the concentration camps of World War II.

", "inscription_photo": "height: 3246; credit: Judgefloro; file: Death March Tagalog historical marker in Mariveles (cropped).JPG; width: 1215", "location_photo": "height: 4608; width: 3456; credit: Judgefloro; file: 0116jfMain Marches Shrine Poblacion Mariveles Bataanfvf 16.JPG", "wikipedia_articles": "Bataan Death March: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55739330" }, { "wikidata_qid": "Q55739838", "name": "Death March", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Brgy. Santo Niño, San Fernando, Pampanga", "date": "1967", "latitude": 15.02646, "longitude": 120.68672, "title_tl": "", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa himpilang daang-bakal na ito ng San Fernando, ang mga bihag ng dimang kawal Pilipino at Amerikano, matapos piliting maglakad mula Bataan hanggang Pampanga sa pinaka-nakapanghihilakbot na paglalakbay sa kasaysayan ng daigdig, ay sala-salansang isinakay sa mga bagon ng tren ng masahol pa sa mga hayop. Marami ang hindi na nakarating sa patutunguhan at nangamatay sa daan.

", "title_en": "Death March", "subtitle_en": "April 1942", "inscription_en": "

At this railroad station of San Fernando, the Filipino and American prisoners of war who had been marched all the way from Bataan to Pampanga, in one of the ghastliest forced marches in history, were loaded like cattle on boxcars, where, because every compartment was packed to the limit, many suffocated or were crushed to death during the trip to Capas.

", "inscription_photo": "width: 397; file: DeathMarch HistoricalMarker SanFernandoCityPampanga.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}; height: 446", "location_description": "The historical marker is located on a rock on the left side of the road coming from Capitol Boulevard.", "location_photo": "width: 3240; file: SF (52) Death March Marker near Train Station.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; height: 4320", "wikipedia_articles": "Bataan Death March: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55739838" }, { "wikidata_qid": "Q55743859", "name": "Memorare", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Cabanatuan, Nueva Ecija", "address": "Camp Pangatian Memorial Shrine, Km. 124 Nueva Ecija–Aurora Road, Brgy. Pangatian, Cabanatuan, Nueva Ecija", "date": "2003", "latitude": 15.51084, "longitude": 121.04353, "title_tl": "Memorare", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa pook na ito, noong gabi ng 30 Enero 1945, matagumpay na hinadlangan ng mga gerilyang Filipino, sa pamumuno nina Kapitan Juan Pajota at Eduardo Joson, ang pagdating ng mga kawal at kagamitan sa Pangatian Concentration Camp sa Cabanatuan. Nagbunga ang labanan sa Tulay Cabu at pagbabarikada sa Bangad sa pagpapalaya ng 516 bihag ng digmaan. Pinamunuan ang magkasanib na operasyon ng mga gerilya, mga Alamo Scouts at ng 6th Ranger Battalion ng Estados Unidos ni Tenyente Koronel Henry Mucci. Itinuturing ito na isa sa pinakamatagumpay na misyon ng pagliligtas sa kasaysayang militar ng Estados Unidos.

", "title_en": "Memorare", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

On the night of January 30, 1945, Filipino guerillas under Captains Juan Pajota and Eduardo Joson effectively prevented Japanese reinforcements at Pangatian Concentration Camp in Cabanatuan. The blockade at Bangad resulted in the liberation of 516 Allied prisoners of war. The joint operation of the guerillas, Alamo Scouts and the U.S. 6th Ranger Battalion was under Lt. Col. Henry Mucci. This event is considered one of the most successful rescue missions of its type in the annals of U.S. military history.

", "inscription_photo": "width: 2179; credit: Judgefloro; file: Raid at Cabanatuan Memorare Filipino historical marker (cropped).jpg; height: 2544", "location_photo": "height: 1200; credit: RaywollesenFortes {CC BY‑SA 4.0}; file: Raid at Cabanatuan historical markers.jpg; width: 1600", "wikipedia_articles": "Raid at Cabanatuan: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55743859" }, { "wikidata_qid": "Q55752357", "name": "Mariveles", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Mariveles, Bataan", "address": "Mariveles Municipal Hall, National Road, Brgy. Poblacion, Mariveles, Bataan", "date": "1950", "latitude": 14.43556, "longitude": 120.4903, "title_en": "Mariveles", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Originally known as village of Kamaya belonging to the “Corregimiento” of Mariveles. Served as checking point for ships entering or leaving Manila Bay. Invaded by the Dutch in 1600 and 1609. Assumed its present name when the province of Bataan was created in 1754. Witnessed the surrender of Maj. Manuel L. Quezon, 1901; Gen. Artemio Ricarte, 1904; and Maj. Gen. Edward P. King, Jr., 1942. Starting point of the Death March, 9 April 1942.

", "inscription_photo": "file: Mariveles historical marker (cropped).JPG; credit: Judgefloro; width: 2439; height: 3293", "location_description": "The historical marker is located on a granite mount behind the Philippine flagpole and directly facing the municipal hall.", "wikipedia_articles": "Mariveles: true", "commons_category": "Mariveles_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55752357" }, { "wikidata_qid": "Q55752994", "name": "Church of Orani", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Orani, Bataan", "address": "Orani Church, National Road, Orani, Bataan", "date": "1939", "latitude": 14.80099, "longitude": 120.53563, "title_en": "Church of Orani", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Orani became an independent missionary center in 1714. The Church and the Convent of Orani, repaired in 1792 and 1838, were badly damaged by the earthquake of September 16, 1852. They were rebuilt and improved under the supervision of the Rev. Bartolome Alvarez del Manzano, O.P., in 1868, and of the Rev. Fermin Perez San Julian, O.P., in 1891, and were destroyed on March 16, 1938, by fire which razed about three fourths of Orani, including the town hall, the tercena -- former Bataan High School and later Orani Elementary School building. The Church was reconstructed in September, 1938.

", "inscription_photo": "width: 3000; file: Orani Church historical marker.jpg; credit: Photo: Ramon FVelasquez; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav) {CC BY‑SA 3.0}; height: 3650", "location_description": "The historical marker is located on the left column of a concrete arch holding the Orani Church Bell, by the base of the church bell tower.", "location_photo": "height: 4608; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: OraniChurchjf3063 06.JPG; width: 3456", "wikipedia_articles": "Orani Church: true", "commons_category": "Church_of_Orani_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55752994" }, { "wikidata_qid": "Q55753123", "name": "Church of Samal", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Samal, Bataan", "address": "Samal Church, Guttieres Street, Brgy. San Roque, Samal, Bataan", "date": "1939", "latitude": 14.77003, "longitude": 120.54205, "title_en": "Church of Samal", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

The spiritual ministration of Samal was entrusted to the Dominicans in 1596. The town was attacked by Dutch invaders in April, 1647, but the local garrison of Pampangos under the command of Alejo Aguas compelled the Dutch forces to retreat. The church and the convent built by the Rev. Jeronimo Belen, O.P., were ruined during the Dutch invasions. In 1898 the Church was burned by the Katipuneros to drive out their enemies in the Convent. The Rev. Justo Quesada rebuilt the Church and Convent in 1905.

", "inscription_photo": "height: 3352; file: Historical marker of Samal Church in Samal, Bataan.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 3175", "location_description": "The historical marker is located on the church facade, to the left of the main entrance.", "location_photo": "credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: ParishChurchofSt.CatherineofSienajf3477 06.JPG; width: 3456; height: 4608", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55753123" }, { "wikidata_qid": "Q55757058", "name": "Trinidad Tecson", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Miguel, Bulacan", "address": "Viola Street, San Miguel, Bulacan", "date": "1979", "latitude": 15.13632, "longitude": 120.9737, "title_tl": "Trinidad Tecson", "subtitle_tl": "(1848–1928)", "inscription_tl": "

Isang rebolusyonista kilala bilang “Ina ng Biyak-na-Bato” at “Ina ng Awa” isinilang sa San Miguel de Mayumo, Bulakan, noong ika-18 ng Nobyembre, 1848. Ikalawa sa 16 na anak nina Rafael B. Tecson at Monica S. Perez. Masigasig na kagawad ng Logia de Adopcion, isang lohiyang mason para sa mga kababaihang Pilipino na itinatag noong 1893. Noong panahon ng Himagsikan, siya ay lumahok sa ilang mga labanan sa pamumuno ni Hen. Francisco Makabulos sa Nueva Ecija, Hen. Isidoro Torres, Hen. Mariano Llanera at Hen. Gregorio H. del Pilar sa Bulakan. Inalagaan niya ang mga may sakit at sugatan sa Biyak-na-Bato at isa siya sa mga nagtatag ng Pambansang Krus na Pula ng Pilipinas noong 1899. Namatay siya noong ika-28 ng Enero, 1928.

", "inscription_photo": "height: 4608; width: 3456; file: JfBulacan8998Monumentfvf 03.JPG; credit: Judgefloro", "wikipedia_articles": "Trinidad Tecson: true", "commons_category": "Trinidad_Tecson_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55757058" }, { "wikidata_qid": "Q55774782", "name": "Jose C. Cojuangco", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "540 Paseo del Congreso, Malolos, Bulacan", "date": "2008", "latitude": 14.84501, "longitude": 120.81265, "title_tl": "Jose C. Cojuangco", "subtitle_tl": "(1896–1976)", "inscription_tl": "

Mambabatas at mangangalakal. Isinilang sa Malolos, Bulacan, 3 Hulyo 1896. Nagtapos ng abogasya sa Escuela de Derecho, ngayo’y Manila Law College, 1920. Konsehal ng Paniqui, Tarlac, 1922–1925. Kinatawan ng Tarlac sa Lehislatura ng Pilipinas, 1934–1947. Nagtatag at naging tagapangulo ng Philippine Bank of Commerce, 1938. Tumanggap ng American Medal for Freedom mula kay Presidente Harry S. Truman para sa kanyang konstribusyon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, 16 Agosto 1947. Pinangasiwaan ang Hacienda Luisita, 1959–1976. Yumao sa bayan ng Tarlac, 21 Agosto 1976.

", "inscription_photo": "height: 4608; width: 3456; file: Jose Cojuangco historical marker at his house in Malolos, Bulacan.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}", "location_description": "The historical marker is located on the facade of the house to the right of the main door.", "location_photo": "height: 3456; file: JoseCojuangcojf0468 01.JPG; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 4608", "wikipedia_articles": "José Cojuangco: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55774782" }, { "wikidata_qid": "Q56072024", "name": "Carlos P. Romulo", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Camiling, Tarlac", "address": "Camiling Park, Quezon Avenue, Camiling, Tarlac", "date": "1987-09-25", "latitude": 15.68691, "longitude": 120.4145, "title_tl": "Carlos P. Romulo", "subtitle_tl": "(1899–1985)", "inscription_tl": "

Bantog na diplomatiko, edukador, mamamahayag at manunulat. Ipinanganak sa Camiling, Tarlac noong Enero 14, 1899. Nagkamit ng A.B., University of the Philippines, 1918; M.A., Columbia University, New York, 1921; at 71 pang pandangal na titulo. Patnugot ng Taliba–La Vanguardia–Tribune, 1931; isa sa mga nagtatag, Boy Scouts of the Philippines, 1936; at tagapaglathala ng Debate–Mabuhay–Herald–Monday Mail, 1937. May-akda ng “Rizal A Chronicle Play,” “The Magsaysay Story,” at atbp. Kasama ni Hen. Douglas MacArthur sa Leyte Landing, 1944. Unang Asyanong Pangulo, United Nations General Assembly, 1949; tatlong beses na Pangulo U.N. Security Council; at 20 beses na pinuno ng delegasyon ng Pilipinas, U.N. General Assembly. Kalihim ng Kabatiran at Kaugnayang Publiko, Embahador at Tanging Sugo sa U.S.A., Pangulo ng U.P. at Kalihim ng Pagtuturo, at Ministro ng Suliraning Panlabas. Tumanggap ng Pulitzer Prize sa Pamamahayag, Silver Star, Purple Heart, Legion of Honor, Presidential Unit Citation at Presidential Medal of Freedom sa U.S.A. at 65 pang medalya at karangalan. Namatay noong Disyembre 15, 1985.

", "inscription_photo": "width: 1080; file: Carlos P. Romulo (1899–1985) historical marker 01.jpg; credit: National Historical Commission of the Philippines; height: 1553", "location_photo": "height: 1600; width: 1200; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Carlos P. Romulo (1899–1985) historical marker 02.jpg", "wikipedia_articles": "Carlos P. Romulo: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q56072024" }, { "wikidata_qid": "Q56423683", "name": "Cayetano S. Arellano", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Orion, Bataan", "address": "Evangelista Street cor. Bataan National Road, Brgy. Arellano, Orion, Bataan", "date": "1970", "latitude": 14.62196, "longitude": 120.57704, "title_tl": "Cayetano S. Arellano", "subtitle_tl": "(1847–1920)", "inscription_tl": "

Dito ipinanganak si Cayetano Simplicio Arellano noong Marso 2, 1847, anak nina Servando Arellano at Crisfora Lonzon. Naging unang punong mahistrado ng Pilipinas at huriskonsultong nag-ukol ng kanyang panahon sa pagtataguyod ng katarungan at sa pagsasanggalang sa mga karapatan ng tao. Namatay noong Disyembre 23, 1920.

", "inscription_photo": "height: 3362; width: 2550; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Cayetano S. Arellano historical marker.jpg", "location_description": "The historical marker is mounted on a concrete pedestal located at the site of Arellano’s birthplace.", "location_photo": "height: 3456; file: 01218jfRoads Orion Pilar Limay Bataan Bridge Landmarksfvf 05.JPG; credit: Judgefloro; width: 4608", "wikipedia_articles": "Cayetano Arellano: true", "commons_category": "Cayetano_S._Arellano_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q56423683" }, { "wikidata_qid": "Q56451037", "name": "Nicolasa Dayrit-Panlilio", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Henson-Hizon House, V. Tiomico Street, San Fernando, Pampanga", "date": "2006-09-10", "latitude": 15.02628, "longitude": 120.69038, "title_tl": "Nicolasa Dayrit-Panlilio", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Isinilang sa San Fernando, Pampanga, kina Florentino Dayrit at Antonina Pamintuan, 10 Setyembre 1874. Sumapi sa Kilusang Himagsikan at tumulong sa pag-aaruga sa mga maysakit at sugatan noong Digmaang Filipino–Amerikano. Pinangunahan ang mga kababaihang namagitan sa alitan nina Hen. Antonio Luna at Hen. Tomas Mascardo. Yumao, 12 Abril 1945.

", "inscription_photo": "height: 2982; width: 2610; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; file: Nicolasa Dayrit-Panlilio NHCP Historical Marker.jpg", "location_description": "The historical marker is located at the base of the Nicolasa Dayrit-Panlilio monument.", "location_photo": "height: 4160; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Nicolasa Dayrit-Panlilio monument.jpg; width: 3120", "wikipedia_articles": "Nicolasa Dayrit-Panlilio: Nicolasa Dayrit Panlilio", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q56451037" }, { "wikidata_qid": "Q56490835", "name": "Jose Rizal", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Tarlac City, Tarlac", "address": "Rizal Street cor. Espinosa Street, Tarlac City, Tarlac", "date": "1960", "latitude": 15.48749, "longitude": 120.58994, "title_tl": "Jose Rizal", "subtitle_tl": "1861–1896
Tarlak, Tarlak", "inscription_tl": "

Si Jose Rizal ay nagparaan ng gabi noong ika-27 ng Hunyo 1892, sa isang bahay sa pook na ito na ari ni Kapitan Evaristo Puno nang siya’y dumalaw sa Tarlak.

", "inscription_photo": "width: 1015; credit: National Historical Commission of the Philippines (NHCP); file: Jose Rizal in Tarlac historical marker 01.jpg; height: 1600", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting at the eastern corner of the city plaza.", "wikipedia_articles": "José Rizal: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q56490835" }, { "wikidata_qid": "Q56669001", "name": "Emilio Aguinaldo y Famy", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Barasoain Church, Paseo del Congreso Street, Malolos, Bulacan", "date": "2012", "latitude": 14.84627, "longitude": 120.81306, "title_tl": "Emilio Aguinaldo y Famy", "subtitle_tl": "(1869–1964)", "inscription_tl": "

Unang Pangulo ng Pilipinas. Dito niya sa Malolos pansamantalang inilipat ang Pamahalaang Rebolusyonaryo mula Bakoor, Kabite dahil sa napipintong Digmaang Filipino–Amerikano, 10 Setyembre 1898–31 Marso 1899. Pinulong ang Kongreso ng Malolos sa Simbahan ng Barasoain, Bulacan upang magbalangkas ng Saligang Batas, 15 Setyembre 1898 na nagtatag ng Republika ng Pilipinas, ang unang republika sa Asya, 23 Enero 1899.

", "inscription_photo": "credit: Judgefloro; file: 0461jfSanto Barasoain Church Historic House Malolos City Bulacanfvf 15 (cropped).JPG; width: 643; height: 755", "location_description": "The historical marker is located on the base of the monument of Emilio Aguinaldo.", "wikipedia_articles": "Emilio Aguinaldo: true", "commons_category": "Emilio_Aguinaldo_y_Famy_historical_marker_(Malolos)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q56669001" }, { "wikidata_qid": "Q56696995", "name": "Pook na Kinamatayan ni Doña Aurora Aragon Quezon", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bongabon, Nueva Ecija", "address": "Nueva Ecija–Aurora Road, Brgy. Labi, Bongabon, Nueva Ecija", "date": "2013-04-28", "latitude": 15.66458, "longitude": 121.29144, "title_tl": "Pook na Kinamatayan ni Doña Aurora Aragon Quezon", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa pook na ito, noong ika-28 ng Abril 1949, sina Doña Aurora Aragon Quezon, kanyang anak, Maria Aurora, manugang, Philip Buencamino III; at ang punong bayan ng lungsod ng Quezon, Ponciano Bernando, ay tinambangan at pinaslang. Ang pangkat ay patungong Baler, Tayabas (ngayo’y Quezon) upang dumalo sa pagpapasinaya ng Baler Memorial Hospital at paghahawi ng tabing ng makasaysayang palatandaan para sa Pangulong Manuel L. Quezon. Si Doña Aurora, kauna-unahang unang ginang ng bansa ay kilalang-kilala sa kanyang mga gawaing sibiko para sa mga mahihirap at kapus-palad.

", "inscription_photo": "width: 480; file: Aurorajf.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; height: 640", "wikipedia_articles": "Aurora Quezon: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q56696995" }, { "wikidata_qid": "Q56744082", "name": "Simbahan ng Macabebe", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Macabebe, Pampanga", "address": "Macabebe Church, Apalit–Macabebe–Masantol Road, Macabebe, Pampanga", "date": "2018-09-10", "latitude": 14.90761, "longitude": 120.71536, "title_tl": "Simbahan ng Macabebe", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinatag ng mga paring Agustino bilang Parokya ni San Nicolas de Tolentino kasabay ng pagiging bayan ng Macabebe, 1575. Itinayo ang unang gusaling yari sa ladrilyo, 1576–1578. Nilakihan ang gusali, 1864. Nawasak ng lindol na agad ding kinumpuni, 1880. Naging himpilan ng Comandancia General del Centro y Norte de Luzon ng Hukbong Espanyol, 16 Hunyo 1898. Nakubkob kasama ng buong bayan, 28 Hunyo 1898, at sinunog ng mga rebolusyonaryo, 29 Abril 1899. Kinumpuni mula sa mga guho, 1904 at 1935–1938. Naging himpilan ng hukbong hapon, 1942–1945. Nakuha ng hukbong Pilipino at Amerikano, Enero 1945.

", "inscription_photo": "width: 1659; file: Simbahan ng Macabebe historical marker.jpg; credit: National Historical Commission of the Philippines; height: 2048", "wikipedia_articles": "Macabebe Church: San Nicolas de Tolentino Church (Macabebe)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q56744082" }, { "wikidata_qid": "Q57610349", "name": "Site of the School of the Women of Malolos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Malolos, Bulacan", "date": "1961-06-20", "latitude": 14.84249, "longitude": 120.80975, "title_tl": "", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Pook na kinatayuan ng bahay paaralan ng mga kadalagahan na nilihaman ni Jose Rizal buhat sa Londres noong ika-22 ng Pebrero, 1889, ng kanyang bantog na sulat na pinamagatang “Sa mga Kababayang Dalaga sa Malolos.” Noong ika-12 ng Disyembre, 1888, ang 21 dalagang taga-Malolos ay humingi ng pahintulot sa Gubernador Heneral Weyler na makapagbukas, sa sariling gugol nila, ng isang paaaralang panggabi na magtuturo ng wikang Kastila. Sa kanyang sulat ay pinuri ni Rizal ang mga naturang dalaga dahil sa kanilang pagkukusa, sigasig at diwang makabayan.

", "inscription_photo": "height: 664; width: 432; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}; file: WomenOfMalolos HistoricalMarker MalolosCity.jpg", "wikipedia_articles": "To the Young Women of Malolos: Mga Kababayang Dalaga ng Malolos", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57610349" }, { "wikidata_qid": "Q57610642", "name": "Site of the ratification of the Malolos Constitution", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Barasoain Church, Paseo del Congreso Street, Malolos, Bulacan", "date": "1969", "latitude": 14.84659, "longitude": 120.81275, "title_tl": "", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Mula sa kanyang tanggapan sa kumbentong ito noong Enero 21, 1899 si Heneral Emilio Aguinaldo y Famy[,] Pangulo ng Republika ng Pilipinas[,] ay nagpahayag ng pagkakabisa ng Saligang Batas ng Malolos na ang malaking bahagi ay binalangkas ni Felipe G. Calderon at pinagtibay ng Kongreso ng Himagsikan na nagpulong sa Simbahan ng Barasoain noong Setyembre 15, 1898. Sa pamamagitan ng isang utos na inilagda noong Oktubre 19, 1898, itinatag dito ni Heneral Aguinaldo ang Literario-Cientifica Universidad de Filipinas at hinirang na unang rektor si Joaquin Gonzalez.

(Itinayo ng Pambansang Komisyon sa Ika-isang Daang Taon Kaarawan ni Aguinaldo)
Ika-21 ng Enero, 1969

", "inscription_photo": "width: 464; file: Barasoain5 HistoricalMarker MalolosCity.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 3.0}; height: 548", "wikipedia_articles": "Emilio Aguinaldo: true; First Philippine Republic: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57610642" }, { "wikidata_qid": "Q57612129", "name": "Church of Pandi", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Santa Maria, Bulacan", "address": "Immaculate Conception Parish Church of Santa Maria, F. Santiago Street, Santa Maria, Bulacan", "date": "1939", "latitude": 14.81945, "longitude": 120.96312, "title_en": "Church of Pandi", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Pandi was founded in 1792. The earthquake of 1880 damaged the church and the convent constructed early in the nineteenth century. They were finally destroyed by fire, with the town itself, incident to an encounetr between American and Filipino forces in April, 1899.

", "inscription_photo": "height: 3456; file: JfMalhacan9081MeycauayanCityHwayChurchfvf 21.JPG; credit: Judgefloro; width: 4608", "wikipedia_articles": "Immaculate Conception Parish Church of Santa Maria: Immaculate Conception Parish Church (Santa Maria)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57612129" }, { "wikidata_qid": "Q57612467", "name": "Felipe Buencamino, Ama", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Miguel, Bulacan", "address": "Buencamino Street, San Miguel, Bulacan", "date": "1974-02-24", "latitude": 15.14415, "longitude": 120.97964, "title_tl": "Felipe Buencamino, Ama", "subtitle_tl": "1848–1929", "inscription_tl": "

Isinilang sa bayang ito noong ika-22 ng Setyembre 1848 sa mag-asawang Victor Buencamino at Petrona Siojo. Abogado, estadista, pinuno ng himagsikan, at naging Kalihim ng Suliraning Panlabas ng Unang Republika ng Pilipinas. Isa sa mga nagtatag ng Simbahan Independiyente.

Namatay noong ika-6 ng Pebrero, 1929.

", "inscription_photo": "width: 3456; file: Felipe Buencamino Monument & Marker in San Miguel, Bulacan.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; height: 4608", "location_description": "The historical marker is located on the pedestal of the bust of Felipe Buencamino.", "location_photo": "credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Sanmiguelbulacanjf6334 06.JPG; width: 4608; height: 3456", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57612467" }, { "wikidata_qid": "Q57612660", "name": "Francisco Santiago", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Santa Maria, Bulacan", "address": "F. Santiago Street, Santa Maria, Bulacan", "date": "1964", "latitude": 14.82019, "longitude": 120.96273, "title_tl": "Francisco Santiago", "subtitle_tl": "(1889–1947)
Ama ng Kundiman", "inscription_tl": "

Isinilang sa Sta. Maria, Bulakan, noong ika-29 ng Enero, 1889. Nag-aral sa Liceo de Manila; nagturo sa Konserbatoryo ng Musika, Unibersidad ng Pilipinas, noong 1916. Noong 1917 ay sinulat niya ang kauna-unahang makabagong kundiman. Nagtapos ng pagka-doktor sa Musika sa Chicago Musical College noong 1924. Pagkaraan ng ilang panahon ay hinirang siyang Direktor ng Konserbatoryo ng Musika, Unibersidad ng Pilipinas. Kabilang sa kanyang mga bantog na katha ang “Ave Maria”, “Canto Filipino” at ang matamis na kundimang “Madaling Araw”, “Pakiusap”, “Ano Kaya ang Kapalaran”, at “Kundiman”.

Namatay sa Maynila noong ika-28 ng Setyembre, 1947.

", "wikipedia_articles": "Francisco Santiago: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57612660" }, { "wikidata_qid": "Q57612817", "name": "Jose Corazon de Jesus", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Santa Maria, Bulacan", "address": "F. Santiago Street, Santa Maria, Bulacan", "date": "1964", "latitude": 14.81891, "longitude": 120.96252, "title_tl": "Jose Corazon de Jesus", "subtitle_tl": "(1894–1932)
Hari ng Balagtasan", "inscription_tl": "

Isinilang sa Daang Trinidad, Sta. Cruz, Maynila, noong ika-22 ng Nobyembre, 1894. Nagtapos ng mga unang baitang sa Sta. Maria, Bulakan. Nagpatuloy ng pag-aaral sa Maynila, at nagtapos sa pagka-manananggol sa Escuela de Derecho noong 1919. Nagsimulang tumula noong 1914 at naging bantog sa pagiging makatang liriko at mambibigkas. Naging “Hari ng Balagtasan” noong 1924 nang talunin niya si Florentino T. Collantes sa Olympic Stadium. Kabilang sa kanyang bantog at mahahabang tula ang “Sa Dakong Silangan”, “Mga Itinapon ng Kapalaran”, “Ang Ilaw sa Kapitbahay”, at ang katipunan ng mga tulang “Mga Dahong Ginto.”

Namatay sa Maynila noong ika-26 ng Mayo, 1932.

", "wikipedia_articles": "José Corazón de Jesús: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57612817" }, { "wikidata_qid": "Q57613584", "name": "Francisco “Soc” Rodrigo", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bulakan, Bulacan", "address": "Francisco Soc Rodrigo House, Daang Estacion, Bulakan, Bulacan", "date": "2014-01-29", "latitude": 14.79697, "longitude": 120.87684, "title_tl": "Francisco “Soc” Rodrigo", "subtitle_tl": "1914–1998", "inscription_tl": "

Guro, mamahayag, manunulat at senador. Isinilang sa Bulakan, Bulacan, 29 Enero 1914. Nag-aral sa Ateneo de Manila, 1930–1934, at sa Unibersidad ng Santo Tomas, 1934–1935. Nagtapos ng abogasya sa Unibersidad ng Pilipinas, 1938. Naging senador, 1955–1967. Lumaban sa Batas Militar at rehimeng Marcos, napiit nang tatlong ulit: noong 1972, 1978 at 1982. Miyembro ng Komisyon sa Saligang Batas, 1986. Itinaguyod ang wikang Filipino sa kanyang mga tula, dula, talumpati, artikulo at maging sa pagtuturo. Yumao, 4 Enero 1998.

", "inscription_photo": "height: 4608; credit: Judgefloro; file: 0107jfFrancisco Soc Rodrigo Ancestral Bulacan Housefvf 14.jpg; width: 3456", "location_description": "The historical marker is located on the left pillar of the gate to the ancestral house property.", "location_photo": "height: 3456; file: 0107jfFrancisco Soc Rodrigo Ancestral Bulacan Housefvf 04.jpg; credit: Judgefloro; width: 4608", "wikipedia_articles": "Francisco Soc Rodrigo: Soc Rodrigo", "commons_category": "Francisco_%22Soc%22_Rodrigo_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57613584" }, { "wikidata_qid": "Q57613785", "name": "Guillermo E. Tolentino", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Sabitan Street, Malolos, Bulacan", "date": "2012-07-28", "latitude": 14.84027, "longitude": 120.81081, "title_tl": "Guillermo E. Tolentino", "subtitle_tl": "(1890–1976)", "inscription_tl": "

Eskultor sa estilong klasiko at nanguna sa paglilok ng mga monumental na eskultura sa Pilipinas. Isinilang sa Malolos, Bulakan, 24 Hulyo 1890. Nilikha ang mga obras maestrang “Bonifacio Monument” sa lungsod ng Kalookan, 1933, at ang “U.P. Oblation” sa Unibersidad ng Pilipinas sa Diliman, lungsod Quezon, 1935. Nagtaguyod ng estilong klasiko sa harap ng paglaganap ng modernong estilo simula noog 1982. Nilampasan ang limitasyon ng pamamaraang konserbatibong klasiko at ang kanyang mga obra ay itinuring na pinakamhusay sa kanyang panahon. Hinirang na Pambansang Alagad ng Sining sa larangan ng Sining Biswal (Eskultura), 1973. Yumao sa lungsod ng Maynila, 12 Hulyo 1976.

", "inscription_photo": "credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Guillermo E. Tolentino (1890-1976) historical marker.jpg; width: 1370; height: 2048", "wikipedia_articles": "Guillermo Tolentino: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57613785" }, { "wikidata_qid": "Q57614275", "name": "Labanan sa Kakarong", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Pandi, Bulacan", "address": "Inang Filipinas Shrine, Cacarong de Real, Pandi-Bustos Road, Pandi, Bulacan", "date": "1968", "latitude": 14.92101, "longitude": 120.98119, "title_tl": "Labanan sa Kakarong", "subtitle_tl": "Enero 1, 1897", "inscription_tl": "

Sa pook na ito itinatag nina Heneral Eusebio Roque, Canuto Villanueva at Casimiro Galvez ang Balangay “Dimasalang” ng Katipunan noong 1896. Nagkuta ang mga 6,000 Katipunerong taga-Bulacan sa pook na ito na nilusob ng mga Kastila sa pamumuno ni Heneral Olaguer–Feliu noong unang araw ng Enero, 1897, Nagugut sa 1,200 Katipunero ang napuksa sa labanang ito.

", "inscription_photo": "file: FvfPandiBarangaysBul7565 20.JPG; credit: Judgefloro; width: 3456; height: 4608", "location_description": "The historical marker is located on a small concrete fence in front of the Inang Filipinas sculpture.", "location_photo": "credit: Judgefloro; file: J8207fvfIFShrineReal 18.JPG; width: 3456; height: 4608", "wikipedia_articles": "Battle of Kakarong de Sili: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57614275" }, { "wikidata_qid": "Q57614305", "name": "Biyaknabato", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Miguel, Bulacan", "address": "Biak-na-Bato National Park, San Miguel, Bulacan", "date": "1973-12-14", "latitude": 15.1097, "longitude": 121.07, "title_tl": "Biyaknabato", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa pook na ito itinatag ng mga manghihimagsik sa pumumuno ni Heneral Emilio Aguinaldo ang Republika ng Biyaknabato noong ika-31 ng Mayo, 1897. Ang saligang-batas ng republika ay pinagtibay sa pook ding ito noong unang araw ng Nobyembre, 1897.

", "inscription_photo": "credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Biak-na-BatoNationalParkjf6143 06.JPG; width: 3456; height: 4608", "location_photo": "credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Biak-na-BatoNationalParkjf6143 05.JPG; width: 3456; height: 4608", "wikipedia_articles": "Republic of Biak-na-Bato: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57614305" }, { "wikidata_qid": "Q57614508", "name": "Labanan sa Ipo Dam", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Norzagaray, Bulacan", "address": "Ipo Dam, Norzagaray, Bulacan", "date": "2005-05-19", "latitude": 14.87438, "longitude": 121.14667, "title_tl": "Labanan sa Ipo Dam", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ang Ipo Dam at ang mga daan patungo dito ay kontrolado ng pwersang Hapon sa ilalim ni Medyor Heneral Osamu Kawashima na kabilang sa pangkat ng Shimbu ni Tinyente Heneral Shizuo Yokoyama noong mga unang bahagi ng taong 1945. Ipinadala ang pinagsamang pwersa ng mga Pilipino at mga Amerikano na kinabibilangan ng ika-169, 103, 133 at ika-172 rehimeng impanteriya ng hukbong Amerikano kasama ang pangkat ng mga gerilyang Marking, Ramsey at Hunters ROTC upang bawiin ang Ipo, 6 Mayo 1945. Tumagal ang may limang araw ang madugong labanan na tinampukan ng matinding pambobomba. Nabawi ng mga gerilyang Marking na nagwagayway ng bandilang Amerikano sa tuktok ng planta ng kuryente sa bahaging timog, ika-10:30 ng umaga, 17 Mayo 1945.

", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57614508" }, { "wikidata_qid": "Q57614883", "name": "Labanan sa Quingua (Plaridel)", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Plaridel, Bulacan", "address": "Gov. Padilla Road, Plaridel, Bulacan", "date": "1999-04-23", "latitude": 14.88481, "longitude": 120.85285, "title_tl": "Labanan sa Quingua (Plaridel)", "subtitle_tl": "Abril 23, 1899", "inscription_tl": "

Sa bayang ito nakasagupa ng pangkat ni Kor. Pablo Tecson at ng iba pang yunit ng mga rebolusyonaryo ng Bulakan sa pamumuno ni Heneral Gregorio del Pilar ang hukbong Amerikano. Nanagumpay ang mga Pilipino sa unang bahagi ng labanan subalit napilitang iwan ang kanilang posisyon sa pagdating ng panibagong dagdag na kawal at ng mas malakas na sandatang pandigma ng mga kaaway kabilang sa mga Pilipinong nasawi samantalang nakikipaglaban sina Juan Evangelista at Pablo Maniquiz.

Ang Labanan sa Quingua ay isa sa mahahalagang sagupaan noong Digmaang Pilipino–Amerikano. Ang pagkamatay ng dalawang opisyal na Amerikano sa labanang ito ay nakapagpalakas ng moral ng mga Pilipino sa pakikipaglaban at naging dahilan din upang pansamantaang maantala ang pananalakay ng mga amerikano sa Hilagang Luson.

", "inscription_photo": "height: 4608; width: 3456; file: Battle of Quingua (Plaridel, Bulacan) historical marker.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}", "location_description": "The historical marker is located on a small concrete pedestal in front of the battle memorial.", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; file: Battlequinquajf.JPG; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}", "wikipedia_articles": "Battle of Quingua: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57614883" }, { "wikidata_qid": "Q57615171", "name": "Mababang Paaralan ng San Rafael", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Rafael, Bulacan", "address": "San Rafael Elementary Schol, San Rafael, Bulacan", "date": "2008", "latitude": 14.95845, "longitude": 120.96801, "title_tl": "Mababang Paaralan ng San Rafael", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Halimbawa ng pampublikong paaralang Gabaldon. Ipinatayo na yari sa kahoy ayon sa disenyo ni Arkitekto William E. Parsons ng Bureau of Public Works, 1909. Ginamit ng mga Hapones noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, 1942–1944. Ipinaayos ayon sa disenyo, 2006–2007. Pinasinayaan, 15 Nobyembre 2007.

", "inscription_photo": "height: 1426; file: Mababang Paaralan ng San Rafael NHCP marker.png; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; width: 1097", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57615171" }, { "wikidata_qid": "Q57615594", "name": "Simbahan ng Marilao", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Marilao, Bulacan", "address": "San Miguel Arcangel Church, San Miguel Street, Marilao, Bulacan", "date": "1997", "latitude": 14.75764, "longitude": 120.94853, "title_tl": "Simbahan ng Marilao", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa simula ay kapilya lamang. Ang simbahang ito ay unang ipinatayo ni Padre Vicente de Talavera noon ika-21 ng Abril 1796 kasabay ng pagtatatag ng bayan at parokya ng Marilao. Iniluklok na pintakasi ng parokya nito si San Miguel Arkanghel. Sinimulang baguhin at palakihin noong 1848 at natapos noong 1868. Nasunog noong 1899 nang panahon ng Digmaang Pilipino at Amerikano. Sinimulan ang pagsasaayos noong 1902 at ibinalik sa dating laki noon 1922. Natapos ang hustong kayarian noong 1967 sa pangangasiwa ni P. Jose M. Salas.

", "inscription_photo": "width: 2736; file: JC Marilao Church 3.JPG; credit: JJ Carpio {CC BY‑SA 4.0}; height: 4160", "wikipedia_articles": "San Miguel Arcangel Church: San Miguel Arcangel Church (Marilao)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57615594" }, { "wikidata_qid": "Q57615775", "name": "Central Luzon State University", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Muñoz, Nueva Ecija", "address": "Central Luzon State University, University Avenue, Muñoz, Nueva Ecija", "date": "2007-04-12", "latitude": 15.731, "longitude": 120.92982, "title_tl": "Central Luzon State University", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinatag bilang Muñoz School, 1907. Pormal na binuksan bilang Central Luzon Agricultural School (CLAS), 1909. Ginamit ang mga gusali bilang kuwartel ng mga Hapon, 1941–1945. Lihim na itinatag ng mga guro at mag-aaral sa loob ng paaralan ang pangkat gerilya, 1943. Nagsilbing field hospital ng Hukbong Amerikano, 1945. Isinaayos ang mga gusali sa pamamagitan ng United States–Philippine War Damage Commission at isinalin sa pamahalaan ng Pilipinas, 1950. Naging Central Luzon Agricultural College (CLAC), 1950, at Central Luzon State University (CLSU), 1964. Naging kasapi ng Southeast Asian Institute of Higher Learning, 1967. Haligi sa pagbibigay ng propesyonal at teknikal na pagsasanay sa agrikultura at pagpapaunlad ng pananaliksik sa iba’t ibang larangan.

", "inscription_photo": "height: 4608; credit: Judgefloro; file: Central Luzon State University NHI historical marker.jpg; width: 3456", "location_description": "The historical marker is located in front of a stylized obelisk in front of the administration building.", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; credit: Judgefloro; file: Central Luzon State University memorial base with historical marker.jpg", "wikipedia_articles": "Central Luzon State University: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57615775" }, { "wikidata_qid": "Q57615962", "name": "Epifanio de los Santos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Isidro, Nueva Ecija", "address": "San Isidro Town Plaza, San Isidro, Nueva Ecija", "date": "2015-04-06", "latitude": 15.30873, "longitude": 120.90673, "title_tl": "Epifanio de los Santos", "subtitle_tl": "1871–1928", "inscription_tl": "

Manunulat, manananggol, at bantog na pantas. Isinilang sa Malabon, Rizal, 7 Abril 1871. Nagtapos ng abogasya, Unibersidad ng Santo Tomas, 1898. Nagsulat para sa pahayagang La Independencia sa ilalim ni Hen. Antonio Luna, 1899. Nagsilbing abogado ng distrito, 1900, at kalihim panlalawigan ng Nueva Ecija, 1901. Nahalal na unang Pilipinong gobernador ng Nueva Ecija, 1902–1906. Naging piskal ng Bulacan at Bataan, 1906–1925 at direktor ng Pambansang Aklatan at Museo, 1925–1928. Ilan sa kanyang mga likha ay ang monograpiya ng mga bayani tulad ng Emilio Jacinto, 1910, Andres Bonifacio, 1917, at Aguinaldo y su tiempo, 1922; ang pagbabalangkas sa kulturang Pilipino sa Literatura tagala, 1909, at El teatro tagalo, 1911; at ang pagsalin sa wikang Espanyol ng Florante at Laura, 1916. Yumao, 18 Abril 1928.

", "location_description": "The historical marker is located on the pedestal of the statue of Epifanio de los Santos.", "location_photo": "credit: APOniEDSA 03 {CC BY‑SA 4.0}; file: EdsStatue.jpg; width: 720; height: 960", "wikipedia_articles": "Epifanio de los Santos: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57615962" }, { "wikidata_qid": "Q57616026", "name": "San Isidro", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Isidro, Nueva Ecija", "address": "San Isidro Municipal Hall, San Isidro, Nueva Ecija", "date": "1970", "latitude": 15.30943, "longitude": 120.90679, "title_tl": "San Isidro", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ang bayang ito na may 7,805 na mamamayan at 1,500 bahay ay tinawag na San Isidro ng mga Kastila noong 1845. Ang mga tanim ay tabako, mais at palay. Naging kapital ng Nueva Ecija noong 1852–1912. Naganap dito ang unang sigaw ng Himagsikan nang magpaputok si Manolo Ventus, isang katipunero, bilang hudyat kay Heneral Llanera na lusubin ang mga Kastila noong Setyembre 2, 1896. Nagkaroon ng ilang labanan at isa dito ay pinamumunuan ni Heneral Gregorio del Pilar. Noong Marso 29, 1899, ito’y ginawang kapital ng Republika ng Pilipinas ng Pangulong Emilio Aguinaldo.

Itinatag ang paaralang Wright Institute dito noong 1903–1905 sa lupang alay nina Crispulo Sideco at Eufemio Policarpio. Ang ginugol sa pagtatayo nito ay mga abuloy na nailak nina Epifanio de los Santos at Florencio Miranda.

", "inscription_photo": "width: 3456; file: San Isidro, Nueva Ecija historical marker.jpg; credit: Judgefloro; height: 4608", "wikipedia_articles": "San Isidro: San Isidro, Nueva Ecija", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57616026" }, { "wikidata_qid": "Q57616718", "name": "Jose P. Bantug", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Isidro, Nueva Ecija", "address": "P. Carmen Street, San Isidro, Nueva Ecija", "date": "1982", "latitude": 15.31098, "longitude": 120.90307, "title_tl": "Jose P. Bantug", "subtitle_tl": "1884–1964", "inscription_tl": "

Ipinanganak sa San Isidro, Nueva Ecija, noong 14 Setyembre 1884. Edukador ng kalusugang pambayan; pensyonado ng pamahalaang Pilipino sa Estados Unidos, 1904–1910. Doktor sa Pilosopiya, Northwestern University, 1909; Doktor sa Medisina[,] University of Illinois, 1910; at unang Pilipinong pinagkalooban ng Ateneo de Manila ng titulong Doktor sa Pilosopiya sa mga akdang makatao honoris causa. Tumanggap ng Rizal Pro Patria Award at ng unang Philippine Art Gallery Award. Nagtatag at unang pangulo ng Philippine Numistatic and Antiquarian Society. Namatay noong 9 Hulyo 1964[.]

", "inscription_photo": "credit: Judgefloro; file: Jose P. Bantug historical marker.jpg; width: 4608; height: 3456", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57616718" }, { "wikidata_qid": "Q57617259", "name": "Kuyapo, Nueva Ecija", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Cuyapo, Nueva Ecija", "address": "A. Mabini Street, Cuyapo, Nueva Ecija", "date": "1964-07-23", "latitude": 15.78181, "longitude": 120.66546, "title_tl": "Kuyapo, Nueva Ecija", "subtitle_tl": "Disyembre 10, 1899", "inscription_tl": "

Sa bakurang ito nakatirik ang bahay na tinutuluyan ni Apolinario Mabini, ang Dakilang Lumpo, nang dakpin siya ng mga Amerikano noong ika-10 ng Disyembre, 1899. Dinala siya sa Bautista, Pangasinan, at pagkatapos ay sa Maynila.

Alaala ng bayang Kuyapo, ika-23 ng Hulyo 1964.

", "inscription_photo": "file: Kuyapo, Nueva Ecija historical marker.jpg; credit: Photo: Ramon FVelasquez; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav) {CC BY‑SA 3.0}; width: 2450; height: 4007", "location_description": "The historical marker is located at the base of the pedestal holding a bust of Mabini.", "location_photo": "file: Apolinariomabinijf 05.JPG; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 4608; height: 3456", "wikipedia_articles": "Apolinario Mabini: true", "commons_category": "Kuyapo,_Nueva_Ecija_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57617259" }, { "wikidata_qid": "Q57617375", "name": "Labanan sa San Isidro", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Isidro, Nueva Ecija", "address": "San Isidro Town Plaza, San Isidro, Nueva Ecija", "date": "2005", "latitude": 15.30883, "longitude": 120.90669, "title_tl": "Labanan sa San Isidro", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Lumusob ang humigit kumulang 3,000 rebolusyonaryo mula sa bayan ng Cabiao sa pangunguna ni Mariano Llanera, Kapitan Munisipal ng Cabiao at mula sa Gapan sa pangunguna ni Pantaleon Valmonte, Kapitan Munisipal ng Gapan tungo sa bayang ito, dating kabisera ng Nueva Ecija. Sa saliw ng Banda de Cabiao ganap na ika-3 ng hapon, nilusob ng mga manghihimagsik ang himpilan ng bayan, 2 Setyembre 1896. Napatay sa labanang ito si Kapitan Joaquin Machorro, kapitan ng guardia sibil. Sumuko kina Llanera at Valmonte ang gobernador ng lalawigan, Leopoldo Walls, mga prayle at kastilang sibilyan. Sinakop ng mga manghihimagsik ang Casa Gobierno at ang lahat ng mahahalagang gusali ng bayan. Ginugunita ang labanang ito bilang Araw ng Nueva Ecija.

", "inscription_photo": "file: JfSanIsidroParkMarkerfvf 14.JPG; credit: Judgefloro; width: 3456; height: 4608", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57617375" }, { "wikidata_qid": "Q57617551", "name": "Mamerto Natividad Jr.", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Cabiao, Nueva Ecija", "address": "Jose Abad Santos Avenue, Cabiao, Nueva Ecija", "date": "2007", "latitude": 15.25279, "longitude": 120.86013, "title_tl": "Mamerto Natividad Jr.", "subtitle_tl": "(1871–1897)", "inscription_tl": "

Isinilang sa Bacolor, Pampanga, 12 Hunyo 1871. Kabiyak ni Delfina Herbosa, pamangkin ni Dr. Jose Rizal at katulong na tumahi ng unang pambansang watawat sa Hongkong. Tenyente heneral ng Hukbong Rebolusyonaryo sa Gitnang Luzon, 6 Hunyo 1897. Kasama sa mga labanan sa Nueva Ecija at Bulacan. Isa sa mga lumagda sa Konstitusyon ng Biak-na-Bato, 1 Nobyembre 1897. Tumutol sa panukalang kasunduang pangkapayapaan sa pagitan ng Pilipinas at Espanya. Nasawi sa labanan sa Cabiao, Nueva Ecija, 9 Nobyembre 1897.

", "inscription_photo": "file: Mamerto Natividad Jr. historical marker.jpg; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); width: 2750; height: 3492", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting in front of and to the right of the statue of Mariano Llanera.", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; file: FvfCabiaoNE7260 22.JPG; credit: Judgefloro", "wikipedia_articles": "Mamerto Natividad: true", "commons_category": "Mamerto_Natividad_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57617551" }, { "wikidata_qid": "Q57617588", "name": "Mariano Llanera", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Cabiao, Nueva Ecija", "address": "Jose Abad Santos Avenue, Cabiao, Nueva Ecija", "date": "2007", "latitude": 15.25282, "longitude": 120.86014, "title_tl": "Mariano Llanera", "subtitle_tl": "(1855–1942)", "inscription_tl": "

Pinuno ng Himagsikang Filipino sa Nueva Ecija. Isinilang sa Cabiao, Nueva Ecija, 9 Nobyembre 1855. Kapitan munisipal ng Cabiao bago sumiklab ang Himagsikan ng 1896. Nanguna kasama si Pantaleon Valmonte, kapitan munisipal ng Gapan, at ang mahigit 3,000 na manghihimagsik at musikong bumbong sa matagumpay na paglusob sa San Isidro, dating kabisera ng Nueva Ecija, 2 Setyembre 1896. Nanguna sa mga labanan sa Bulacan at Nueva Ecija, 1896–1897. Itinalagang tenyente heneral ng Hukbong Filipino, Mayo 1897. Isa sa mga lumagda sa Konstitusyon ng Biak-na-Bato, 1 Nobyembre 1897. Nadestiyero kasama ni Hen. Emilio Aguinaldo sa Hongkong, 24 Disyembre 1897. Bumalik sa Pilipinas, 19 Mayo 1898 at itinalagang heneral ng dibisyon ng Hukbong Filipino, 21 Hulyo 1898. Nadakip ng mga Amerikano at ipinatapon sa Guam, 16 Enero 1901. Bumalik sa Pilipinas, 26 Setyembre 1902. Yumao, 19 Setyembre 1942.

", "inscription_photo": "height: 3475; file: Mariano Llanera historical marker.jpg; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); width: 2350", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting in front of and to the left of the statue of Mariano Llanera.", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; file: FvfCabiaoNE7260 22.JPG; credit: Judgefloro", "wikipedia_articles": "Mariano Llanera: true", "commons_category": "Mariano_Llanera_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57617588" }, { "wikidata_qid": "Q57742104", "name": "Ang Pagkakatatag ng HUKBALAHAP", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Cabiao, Nueva Ecija", "address": "Bagong Sikat Elementary School, Cabiao, Nueva Ecija", "date": "2017", "latitude": 15.24853, "longitude": 120.82449, "title_tl": "Ang Pagkakatatag ng HUKBALAHAP", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Dito sa Sityo Bawit, Baryo San Julian (ngayo’y Barangay Bagong Sikat), Cabiao, Nueva Ecija, itinatag ang Hukbo ng Bayan Laban sa Hapon (HUKBALAHAP), 29 Marso 1942. Nahalal si Luis Taruc bilang pangulo at si Casto Alejandrino bilang pangalawang pangulo. Libo-libong magsasaka, manggagawa at intelektuwal ang sumapi sa kilusan. Kinilala ang HUKBALAHAP bilang isang malaki at matagumpay na kilusang gerilya sa Gitnang Luzon at iba pang bahagi ng Timog Luzon. Sa tinatayang 2,000 labanan ng HUKBALAHAP at ng puwersang Hapones, higit sa 20,000 sundalong mananakop, kanilang mga tagasuporta at espiya ang napatay o malubhang nasugatan, 1942–1945. Nakatulong nang malaki ang HUKBALAHAP sa mga sundalong Pilipino at Amerikano hanggang sa pagsuko ng Hapon sa mga Puwersang Alyado, 2 Setyembre 1945.

", "wikipedia_articles": "Hukbalahap: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57742104" }, { "wikidata_qid": "Q57742420", "name": "Rancho Caridad", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Nampicuan, Nueva Ecija", "address": "Gallego Family Chapel, Nampicuan, Nueva Ecija", "date": "2013-06-15", "latitude": 15.73809, "longitude": 120.63887, "title_tl": "Rancho Caridad", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Lupaing sakop ng bayan ng Nampicuan, Nueva Ecija, na pagmamay-ari ng mag-asawang Caridad Velasco Ongsiaco at Manuel Viola Gallego. Dating bahagi ng malawak na Hacienda Esperanza na ipinagkaloob ng hari ng Espanya sa isang Espanyol, ika-19 na siglo. Dito itinatag ang Gallego Institute of Agriculture and Industry (GIAI) upang matugunan ang pangangailangang pang-edukasyon ng mga taga Nampicuan at isulong ang edukasyong pang-agrikultura sa Gitnang Luzon, 1953. Kalauna’y ipinagkaloob ang paaralan sa Diyosesis ng San Jose, Nueva Ecija upang ipagpatuloy ang sinimulan ng GIAI, 2011.

", "title_en": "Rancho Caridad", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Located in the municipality of Nampicuan, Nueva Ecija and owned by Caridad Velasco Ongsiaco and Manuel Viola Gallego. Remnant of the vast Hacienda Esperanza, a royal land grant given in the 19th century. Site of Gallego Institute of Agriculture and Industry (GIAI). Established to fulfill the educational needs of Nampicuan and advance agricultural education in Central Luzon, 1953. The institute was donated to the Diocese of San Jose[,] Nueva Ecija in order that its mission be continued[,] 2011.

", "inscription_photo": "height: 1600; width: 1164; credit: National Historical Commission of the Philippines (NHCP); file: Rancho Caridad historical marker (Tagalog).jpg", "location_description": "The historical markers are located on the facade of the Gallego Family Chapel, the Tagalog marker to the left of the main door and the English marker to the right.", "location_photo": "height: 1066; width: 1600; credit: National Historical Commission of the Philippines (NHCP); file: Rancho Caridad.jpg", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57742420" }, { "wikidata_qid": "Q57744365", "name": "Artillery Memorial", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Mabalacat, Pampanga", "address": "Changi Gateway, Clark Freeport, Mabalacat, Pampanga", "date": "2017-05-11", "latitude": 15.18244, "longitude": 120.57492, "title_tl": "Artillery Memorial", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Dating Kampo Dau, naging Kampo del Pilar bilang parangal sa bayani ng Pasong Tirad: si Heneral Gregorio del Pilar.

Tahanan ng “Philippine Army Artillery Training Center” mula Marso 10, 1937 hanggang Disyembre 10, 1941. Sa pook na ito sinanay ang mga bagong sapi sa kawal ng artileriya na natalaga sa iba’t ibang pangkat ng 137th FA, 237th FA, 138th FA, 238th FA, 139th FA, 239th FA, 140th FA, 240th FA at 141st FA. Nasa pook ding ito ang “Artillery School for Reserve Commission”.

Ang mahigpit na pagsasanay na isinagawa rito ay nagbunga ng isang mataas na uri ng panuntunan sa disiplina, esprit de corps, pagmamahal sa tungkulin at bansa.

Ang artileriya rin ang siyang tumugon sa tawag ng pangangailangan para ipagtanggol ang ating inang-bayan at naglingkod ng buong giting at tapang sa labanan sa Bataan at Corregidor. Lumaban sa kilusan ng mga puwersang salungat, Digmaan sa Korea at Vietnam, at sa kampanya sa pagsugpo ng insureksyon.

Ito ang pamana na naiwan ng artileriya ng Hukbong Sandatahang Lakas ng Pilipinas.

", "inscription_photo": "height: 3832; file: Artillery Memorial historical marker (cropped).jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; width: 2531", "location_description": "The historical marker is located on a granite mounting at the center of the memorial site.", "location_photo": "height: 1365; width: 2048; credit: Philippine Veteran Affairs Office]; file: Philippine Army Artillery Memorial and Monument 02.jpg", "wikipedia_articles": "Philippine Army: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57744365" }, { "wikidata_qid": "Q57744804", "name": "Augusto P. Hizon House", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Augusto P. Hizon House, 523 Consunji Street, San Fernando, Pampanga", "date": "2010", "latitude": 15.02692, "longitude": 120.69233, "title_en": "Augusto P. Hizon House", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Declared a heritage house by the National Historical Commision of the Philippines[,] 21 July 2010

", "inscription_photo": "file: SF (1) Augusto Hizon House NHCP Marker.jpg; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; width: 2127; height: 2058", "location_description": "The historical marker is located at the property wall to the left of the house’s main gate.", "location_photo": "height: 3456; file: Augusto P. Hizon Heritage House property wall with historical marker.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 4608", "wikipedia_articles": "Augusto P. Hizon House: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57744804" }, { "wikidata_qid": "Q57745267", "name": "Aurelio Tolentino", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Guagua, Pampanga", "address": "Sen. Gil Puyat Avenue, Guagua, Pampanga", "date": "2017-10-13", "latitude": 14.96512, "longitude": 120.6336, "title_tl": "Aurelio Tolentino", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Rebolusyonaryo, mandudula, nobelista at makata. Isinilang sa Sto. Cristo, Guagua, Pampanga, 13 Oktubre 1867. Kasama nina Andres Bonifacio, Emilio Jacinto at iba pang Katipunero sa pulong sa kweba ng Pamitinan, Montalban upang talakayin ang rebolusyon, Abril 1895. Dinakip matapos sumiklab ang rebolusyon, Setyembre 1896. Isa sa mga lumagda sa mga Amerikano sa pamamagitan ng pagsusulat ng mga subersibong akda. Ilan sa kanyang mga sinulat ay ang Kahapon, Ngayon at Bukas, 1902; Bagong Kristo, 1907; Buhay, 1909; at ng La Patria, El Liberal, El Pueblo at El Imparcial. Nagtatag ng pahayagang Pilipinas. Isinulong ang kapakanan ng mga mamamayan sa pamamagitan ng pagbubuo ng Samahaang Katimawaan. Itinatag ang El Parnaso Filipino, isang surian sa pag-aaral ng panitikang Tagalog, panulaan at deklamasyon. Yumao, 5 Hulyo 1915.

", "inscription_photo": "height: 4608; credit: Judgefloro; file: 8274Town Proper of Plaza Burgos Guagua Pampanga 19.jpg; width: 3456", "wikipedia_articles": "Aurelio Tolentino: true", "commons_category": "Aurelio_Tolentino_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57745267" }, { "wikidata_qid": "Q57745616", "name": "Simbahan ng Guagua", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Guagua, Pampanga", "address": "Guagua Church, Cardinal Santos Avenue, Guagua, Pampanga", "date": "1982-10-13", "latitude": 14.96489, "longitude": 120.63419, "title_tl": "Simbahan ng Guagua", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ang unang simbahan ay yari sa mahihinang kagamitan, na itinatag ng mga paring Agustino noong 1590 at inialay sa kapanganakan ni Birheng Maria. Naging priyorya noong 1620. Itinayo ni Padre Jose Duque ang simbahang bato at tisa noong 1661. Ang dalawang umiikot na kampana ay kaloob nina Ramon at Rafaela Infante noong 1874, samantalang ang malaking nakapirming kampana na may matibay na pundasyon ay ginawa noong 1891.

", "inscription_photo": "height: 3632; file: Simbahan ng Guagua historical marker.jpg; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav) {CC BY‑SA 4.0}; width: 2650", "location_description": "The historical marker is located at the rightmost pilaster of the church facade.", "wikipedia_articles": "Guagua Church: true", "commons_category": "Simbahan_ng_Guagua_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57745616" }, { "wikidata_qid": "Q57745941", "name": "Rufino J. Cardinal Santos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Guagua, Pampanga", "address": "Guagua Church, Rufino Cardinal Santos Catholic Center, Sen. Gil Puyat Avenue, Guagua, Pampanga", "date": "2008-08-26", "latitude": 14.96509, "longitude": 120.63383, "title_tl": "Rufino J. Cardinal Santos", "subtitle_tl": "(1908–1973)", "inscription_tl": "

Unang Filipinong Kardinal. Isinilang sa Guagua, Pampanga, 26 Agosto 1908. Nag-aral sa Seminaryo ng San Carlos, 1921–1927. Nagtapos ng Canon Law, 1929; at Doctorate in Sacred Theology, 1931, sa Pontifical Gregorian University sa Roma, Italya. Inordinahan bilang pari sa Basilica of Saint John Lateran sa Roma, 25 Oktubre 1931. Naglingkod bilang katulong na kura paroko ng Imus, Cavite, 1931. Kura Paroko ng Marilao, Bulacan, 24 Setyembre 1932. Tagapamahala ng instruksyong panrelihiyon ng Arsobispado ng Maynila, 1934–1938; kalihim-ingat yaman at katulong na obispo, 1939–1940. Dinakip ng mga Hapones, 4 Pebrero 1944. Nakalaya sa tulong ng pinagsamang puwersang Amerikano at mga Filipinong gerilya, 5 Pebrero 1945. Vicar General ng Arsobispado ng Maynila, Hulyo 1945. Inordinahang Obispo, 24 Oktubre 1947. Vicar Military General ng Pilipinas, 10 Disyembre 1951. Hinirang na Administradro Pang-Apostoliko ng Maynila matapos yumao ni Arsobispo Gabriel Reyes, Oktubre 1952. Itinalaga ni Pope Puis XII bilang Arsobispo ng Maynila, 18 Pebrero 1953. Nanguna sa pagpapaayos ng Katedral ng Maynila, 1956–1958. Hinirang ni Pope John XXIII bilang Kardinal,31 Marso 1960. Ipinatayo ang Pope Pius XII Catholic Center, 1961. Yumao sa Maynila, 3 Setyembre 1973.

", "inscription_photo": "file: Cardinal Santos Historical Marker.JPG; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; width: 2096; height: 3303", "wikipedia_articles": "Rufino Santos: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57745941" }, { "wikidata_qid": "Q57746121", "name": "Guagua National Colleges", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Guagua, Pampanga", "address": "Guagua National Colleges, Sta. Filomena Road, Guagua, Pampanga", "date": "1993-02-24", "latitude": 14.9659, "longitude": 120.63471, "title_tl": "Guagua National Colleges", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Dating Guagua National Institute isang paaralang primarya at intermedya na itinatag ni Padre Nicanor Banzali sa lumang kumbento ng Guagua, Hunyo 18, 1918. Binuksan ang sangay para sa mataas na paaralan, 1922. Lumipat sa gusaling Limson–Espinosa, 1931; sa sariling gusali, 1932, pawang sa baryo ng San Roque. Nagsimulang buksan ang ilang kursong pang-kolehiyo, 1941. Pansamantalang napinid sa pagsiklab ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Binuksan sa pook na ito, Hunyo 1, 1945. Naging Guagua National Colleges, 1949 ang mga klase ay agad ipinagpatuloy, isang linggo makaraang pumutrok ang Bulkang Pinatubo, Hunyo 15, 1990. Katapatan at lubusang paglilingkod ng pamunuan at kaguruan para sa kapakanan ng edukasyon ang pangunahing dahilan ng paglaki at pag-unlad ng kolehiyong ito.

", "inscription_photo": "height: 2879; width: 1854; credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; file: Guagua National Colleges Historical Marker.JPG", "wikipedia_articles": "Guagua National Colleges: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57746121" }, { "wikidata_qid": "Q57747156", "name": "Bienvenido M. Gonzalez", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Apalit, Pampanga", "address": "Apalit Municipal Hall, Gonzales Avenue, Brgy. San Juan, Apalit, Pampanga", "date": "1982-12-30", "latitude": 14.95335, "longitude": 120.76865, "title_tl": "Bienvenido M. Gonzalez", "subtitle_tl": "(1893–1953)", "inscription_tl": "

Ipinanganak sa Apalit, Pampanga, 22 Nobyembre 1893. Nakamit ang mga titulong Dalubhasa sa Agham, University of Wisconsin, 1915, at Doktor sa Agham, Johns Hopkins University, 1923. Naging Dekano, Kolehiyo ng Pagsasaka, Pamantasan Ng Pilipinas Sa Los Baños; ikaanim na Pangulo ng Pamantasan ng Pilipinas; at Tagapangulo ng Pambansang Sanggunian ng Pananaliksik sa Pilipinas. Tumanggap ng gintong medalya ng kagalingan at diploma ng karangalan dahil sa kanyang mga katangi-tanging nagawa sa larangan ng Agham. Namatay, 30 Disyembre 1953.

", "inscription_photo": "file: Bienvenido M. Gonzales historical marker in Apalit, Pampanga.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 4608; height: 3456", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57747156" }, { "wikidata_qid": "Q57747285", "name": "Dayrit House", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Cuyugan-Dayrit House, MacArthur Highway, San Fernando, Pampanga", "date": "2004-01-08", "latitude": 15.03622, "longitude": 120.68434, "title_en": "Dayrit House", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Declared a heritage house by the National Historical Institute[,] 27 January 2003

", "inscription_photo": "height: 381; file: SanFernandojf2739 31 (cropped).JPG; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 410", "wikipedia_articles": "Cuyugan-Dayrit House: Dayrit-Cuyugan House", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57747285" }, { "wikidata_qid": "Q57747620", "name": "Diosdado P. Macapagal", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Arayat, Pampanga", "address": "Arayat Central Elementary School, Brgy. San Agustin Sur Road, Arayat, Pampanga", "date": "2001", "latitude": 15.15184, "longitude": 120.77389, "title_en": "Diosdado P. Macapagal", "subtitle_en": "(1910–1997)", "inscription_en": "

Diosdado P. Macapagal was the ninth Philippine President. Known as the ‘poor boy from Lubao’, his presidency is remembered for its Agricultural Land Reform Code, abolishing tenancy and launching a land-to the-tiller program, known as the Act of Emancipation. He is the emancipator of the Filipino farmer.

A project initiated and funded by the Provincial School Board CY 2000

", "inscription_photo": "height: 1600; file: Diosdado Macapagal Monument and Marker 02.jpg; credit: National Historical Commission of the Philippines (NHCP); width: 1200", "location_description": "The historical marker is located at the base of the Diosdado Macapagal monument", "location_photo": "height: 1600; width: 1200; file: Diosdado Macapagal Monument and Marker 01.jpg; credit: National Historical Commission of the Philippines (NHCP)", "wikipedia_articles": "Diosdado Macapagal: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57747620" }, { "wikidata_qid": "Q57747689", "name": "Diosdado P. Macapagal", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Lubao, Pampanga", "address": "Lubao Central Elementary School, San Nicolas 1st Road, Lubao, Pampanga", "date": "2001", "latitude": 14.94004, "longitude": 120.60147, "title_en": "Diosdado P. Macapagal", "subtitle_en": "(1910–1997)", "inscription_en": "

Diosdado P. Macapagal was the ninth Philippine President. Known as the ‘poor boy from Lubao’, his presidency is remembered for its Agricultural Land Reform Code, abolishing tenancy and launching a land-to the-tiller program, known as the Act of Emancipation. He is the emancipator of the Filipino farmer.

A project initiated and funded by the Provincial School Board CY 2000

", "inscription_photo": "credit: Judgefloro; file: Jf3981Lubao Pampanga Central Schoolfvf 02 (cropped).JPG; width: 921; height: 1869", "location_description": "The historical marker is located at the base of the Diosdado Macapagal monument", "location_photo": "height: 3456; width: 4608; credit: Judgefloro; file: Jf3981Lubao Pampanga Central Schoolfvf 01.JPG", "wikipedia_articles": "Diosdado Macapagal: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57747689" }, { "wikidata_qid": "Q57747856", "name": "Don Honorio Ventura Technological State University", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bacolor, Pampanga", "address": "Don Honorio Ventura Technological State University, National Highway, Cabambangan, Bacolor, Pampanga", "date": "2014", "latitude": 14.99753, "longitude": 120.65315, "title_tl": "Don Honorio Ventura Technological State University", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinatag bilang Colegio de Instruccion Primaria y Latinidad nina Padre Juan Zita at Felino Gil, 4 Nobyembre 1861. Isa sa mga napiling paaralan ni Reyna Isabel II ng Espanya na magbukas ng sekondaryang antas, 1867. Nasunog at nagsara, 1869. Inayos, 1892. at binuksan bilang Escuela de Artes y Oficios de Bacolor, 1893. Nasunog noong Rebolusyon at nagsara 5 Hunyo 1898. Inayos, 1906, at binuksan bilang Provincial Arts and Trade School of Pampanga, 1907. Naging Paaralang Insular, 1912–1914. Naging kuwartel ng mga Hapon, 1942–1944, at sinunog, Disyembre 1944. Inayos, 1946. Ipinangalan sa karangalan ni Honorio Ventura, pilantropo at makabayan, 1964. Natabunan ng lahar dulot ng pagputok ng Bulkang Pinatubo, Oktubre 1995. Muling binuksan, Mayo 1996. Naging pambansang pamatasan, 2009.

", "inscription_photo": "credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Don Honorio Ventura Technological State University historical marker.jpg; width: 2363; height: 3579", "location_description": "The historical marker is located on the university’s fence facing the road.", "location_photo": "width: 4160; file: Don Honorio Ventura Technological State University historical marker 02.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; height: 3120", "wikipedia_articles": "Don Honorio Ventura Technological State University: Don Honorio Ventura State University", "commons_category": "Don_Honorio_Ventura_Technological_State_University_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57747856" }, { "wikidata_qid": "Q57950192", "name": "Emilio Aguilar Cruz", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Magalang, Pampanga", "address": "Emilio Aguilar Cruz Museum, Abe’s Farm, Magalang, Pampanga", "date": "1992-08-07", "latitude": 15.22715, "longitude": 120.70661, "title_tl": "Emilio Aguilar Cruz", "subtitle_tl": "(1915–1991)", "inscription_tl": "

Ipinanganak, Hunyo 5, 1915, Magalang, Pampanga. Manunulat, editor, kritiko sa sining, pintor, diplomatiko, makabayan at makatao. Manunulat sa Ingles at Pilipino at may-akda ng maraming natatanging sanaysay at mga maikling kuwento. Punong editor ng Daily Mirror. Kolumnista ng iba’t-ibang pahayagan, awtor ng sanaysay, “Autochtonous Tradition,” isang mahalagang kritikong pansining sa Pilipinas noong kanyang kapanahunan. Ang kanyang koleksiyon ng mga sanaysay, “Maynila and Other Explorations,” ay nalathala noong 1978. Bilang pintor, siya ang inspirasyon ng Pangkat Dimasalang. Nagsalin sa Ingles ng salaysay pangkasaysayang Pranses ukol sa Pilipinas. Dahil sa kanyang mga makabayang isinulat siya ay ginawaran ng Rizal Pro-Patria Award noong 1961. Bilang plenipotensiyaryong embahador, siya ang permanenteng kinatawan ng bansa sa UNESCO, Paris, 1978–1931. Komisyunado ng Pambansang Suriang Pangkasaysayan, 1967–1991. Namatay, Disyembre 19, 1991.

", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57950192" }, { "wikidata_qid": "Q57950858", "name": "Felix Galura", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bacolor, Pampanga", "address": "Don Honorio Ventura Street cor. San Fernando–Lubao Road, Bacolor, Pampanga", "date": "2017-10-05", "latitude": 14.99685, "longitude": 120.65219, "title_tl": "Felix Galura", "subtitle_tl": "1866–1919", "inscription_tl": "

Rebolusyonaryo at manunulat. Isinilang sa Bacolor, Pampanga, 21 Pebrero 1866. Pinuno ng Voluntarios de Bacolor, 1897–1898. Nanguna sa pagkubkob sa Bacolor, noo’y kabisera ng Pampanga, na nagbigay daan upang mapalaya ang lalawigan mula sa magkasamang puwersa ng mga Espanyol at Voluntarios de Macabebe, 3–4 Hunyo 1898. Lumaban sa mga Amerikano sa ilalim ni Hen. Tomas Mascardo, 1899. Punong bayan ng Bacolor, 1909–1918. Manunulat sa mga pahayagang El Imparcial at E Mangabiran. Itinaas ang antas ng panitikan at wikang Kapampangan sa kanyang mga akda. Yumao, 21 Hulyo 1919.

", "inscription_photo": "file: Felix Galura historical marker.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; width: 2473; height: 3442", "location_description": "The historical marker is located at the base of the Felix Galura monument.", "location_photo": "credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Felix Galura monument.jpg; width: 3120; height: 4160", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57950858" }, { "wikidata_qid": "Q57951290", "name": "Jose Abad Santos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Heroes Hall, Lazatin Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "2017", "latitude": 15.02805, "longitude": 120.6764, "title_tl": "Jose Abad Santos", "subtitle_tl": "1866–1942", "inscription_tl": "

Hurista, estadista, at makabayan. Isinilang sa San Fernando, Pampanga, 19 Pebrero 1886. Pensyonado ng Pamahalaang Pilipino sa Estados Unidos at nagtapos ng abogasya, 1904–1909. Humawak ng mga mahahalagang posisyon sa pamahalaan: Tagapayong Tekniko, Unang Misyon para sa Kalayaan ng Pilipinas sa Estados Unidos, 1919; Kalihim ng Katarungan, 1922–1923, 1928–1932, 1938–1941; Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas at Kalihim ng Pananalapi, Agrikultura at Komersyo, Disyembre 1941. Pansamantalang Pangulo ng Pamahalaang Komonwelt matapos lumisan si Pangulong Manuel L. Quezon, Marso 1941. Dinakip kasama ang anak na si Pepito ng mga puwersang Hapon sa Cebu at dinala sa Parang, Cotabato, Abril 1942. Pinatay sa Malabang, Lanao del Sur dahil sa pagtangging makiisa sa puwersang Hapon, 1 Mayo 1942.

", "inscription_photo": "height: 3770; file: Jose Abad Santos historical marker (Heroes Hall).jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; width: 2504", "location_description": "The historical marker is located at the base of the Jose Abad Santos monument.", "location_photo": "credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Jose Abad Santos monument (Heroes Hall).jpg; width: 3120; height: 4160", "wikipedia_articles": "José Abad Santos: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57951290" }, { "wikidata_qid": "Q57951330", "name": "Pedro Abad Santos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Heroes Hall, Lazatin Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "2010", "latitude": 15.02864, "longitude": 120.67617, "title_tl": "Pedro Abad Santos", "subtitle_tl": "(1876–1945)", "inscription_tl": "

Kilala sa bansag na Don Perico. Isinilang sa San Fernando, Pampanga, 31 Enero 1876. Naging medyor sa Hukbong Mapanghimagsik sa ilalim ni Hen. Maximino Hizon noong Digmaang Filipino–Amerikano, 1899–1901. Naglingkod bilang Juez De Paz ng San Fernando, Pampanga, 1907–1909. Kinatawan ng Ikalawang Distrito ng Pampanga sa Asambleya ng Pilipinas, 1916–1922; Kagawad, Philippine Independence Mission sa Estados Unidos, 1922. Unang Worshipful Master ng Pampanga Lodge no. 48, F&A.M., 1918. Nagtatag ng Partido Sosyalista ng Pilipinas, 1932; “Aguman Ding Malding Talapagobra” (General Worker Union), 1933 at Pangalawang Pangulo, Partido Komunista ng Pilipinas; 1938–42. Dinakip ng Kempeitai Hukbong Hapones at ikinulong sa Kutang Santiago, 25 Enero 1942. Pinalaya at sumanib sa gerilya, 1944. Yumao, 15 Enero 1945.

", "inscription_photo": "height: 3809; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Pedro Abad Santos historical marker.jpg; width: 2617", "location_description": "The historical marker is located at the base of the Pedro Abad Santos monument.", "location_photo": "width: 3120; file: Pedro Abad Santos monument.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; height: 4160", "wikipedia_articles": "Pedro Abad Santos: true", "commons_category": "Pedro_Abad_Santos_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57951330" }, { "wikidata_qid": "Q57951379", "name": "Tiburcio Hilario", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Heroes Hall, Lazatin Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "2009", "latitude": 15.0287, "longitude": 120.67633, "title_tl": "Tiburcio Hilario", "subtitle_tl": "(1853–1903)", "inscription_tl": "

Isinilang sa Baryo ng San Juan, San Fernando, Pampanga, 11 Agosto 1853. Nagtapos ng Pilosopiya, 1869 at Abogasya, 1874 sa Unibersidad ng Santo Tomas. Kasapi ng Masonariya sa San Fernando. Ipinatapon sa Siasi, Jolo dahil sa hinalang gawaing laban sa pamahalaan, 1892. Inilipat sa Bilangguan ng Bilibid sa Maynila, 1896. Itinalaga ni Heneral Emilio Aguinaldo bilang Gobernador ng Pampanga, Hunyo 1898. Kinatawan ng Iloilo sa Kongreso ng Malolos, 15 Setyembre 1898 at muling hinirang nang inilipat ang Rebolusyonaryong Kongreso sa Tarlac, Tarlac, 7 Hulyo 1899; hinirang bilang isa sa mga Bise Presidente ng Asamblea ng Kongreso, 14 Hulyo 1899. Naging Mahistrado ng Rebolusyonaryong Kataas-taasang Hukuman, 14 Agosto 1899. Yumao, 18 Pebrero 1903.

", "inscription_photo": "height: 3797; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Tiburcio Hilario historical marker.jpg; width: 2734", "location_description": "The historical marker is located at the base of the Tiburcio Hilario monument.", "location_photo": "width: 4608; credit: Judgefloro; file: 08297jfHeroes Hall and Heroes Park Santo Niño College San Fernando City Hall Pampangafvf 33.jpg; height: 3456", "commons_category": "Tiburcio_Hilario_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57951379" }, { "wikidata_qid": "Q57951585", "name": "Renato D. Tayag", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Angeles", "address": "Angeles City Library and Information Center, Sto. Entierro Street, Brgy. Santo Rosario, Angeles", "date": "1986-10-09", "latitude": 15.13524, "longitude": 120.59084, "title_tl": "Renato D. Tayag", "subtitle_tl": "(1915–1985)", "inscription_tl": "

Awtor, manananggol, kawal at isportman. Ipinanganak sa Angeles, Pampanga, Oktubre 9, 1915. Nagtapos ng abogasya sa U.P., 1939 kasapi, U.P. Writers Club. Pinamatnugutan ang Collegian at Literary Apprentice. Nakipaglaban sa Bataan bilang field artillery officer; kabilang sa Death March; bilanggo ng digmaan sa Kampo O’Donnel. Ipinagkaloob ang orihinal na gusali at lupang kinatitirikan ng R.D. Tayag Memorial Library. Namatay pagkaraang mamuha ng marangal at kapuri-puri, Agosto 13, 1985.

", "inscription_photo": "height: 2572; file: Renato Tayag historical marker.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; width: 3135", "location_description": "The historical marker is located at the wall to the right of the building entrance.", "location_photo": "width: 3120; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Renato Tayag marker location at Angeles City Library.jpg; height: 4160", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57951585" }, { "wikidata_qid": "Q57951752", "name": "Juan Crisostomo Soto (Crissot)", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Bacolor, Pampanga", "address": "McKinley Street cor. National Highway, Bacolor, Pampanga", "date": "2012", "latitude": 14.99861, "longitude": 120.65275, "title_en": "Juan Crisostomo Soto (Crissot)", "subtitle_en": "(1867–1918)", "inscription_en": "

Distinguished Pampango poet, dramatist and newspaperman. Born in Bacolor, Pampanga, 27 January 1867. The son of Santiago Soto and Marciana Caballa. Learned first letters from a town tutor Cirilo Fernandez; pursued higher education under a noted teacher Vicente Quirino; wrote numerous lyrical poems, historical dramas, humorous plays, fiery editorials and philosophical essays; translated into Pampango the Spanish version of Romeo and Juliet and old European plays like the Lovers of Teruel Faust and Nero and the Gladiators; author of Lydia, first novel in Pampango, in collaboration with Galura. Translated Rizal’s Noli Me Tangere and El Filibusterismo. Joined the Philippine Revolution, 1896 and figured in several battles against the American forces, 1898. Died in Manila, 12 June 1918. Buried in Bacolor, 14 July 1918.

", "inscription_photo": "width: 2750; file: Juan Crisostomo Soto (Crissot) historical marker.jpg; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); height: 3964", "location_description": "The historical marker is located on the pedestal of the bust of Juan Crisostomo Soto.", "location_photo": "width: 4160; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Juan Crisostomo Soto monument.jpg; height: 3120", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57951752" }, { "wikidata_qid": "Q57952163", "name": "Luis Taruc", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Luis, Pampanga", "address": "San Luis Freedom Park, Mexico–San Luis Road, San Luis, Pampanga", "date": "2017-06-21", "latitude": 15.04263, "longitude": 120.78968, "title_tl": "Luis Taruc", "subtitle_tl": "1913–2005", "inscription_tl": "

Makabayan at tagapagtanggol ng karapatan ng mga magsasaka at manggagawa. Isinilang sa San Luis, Pampanga, 21 Hunyo 1913. Lumalim ang pananaw niya sa kawalan ng katarungang panlipunan nang siya’y sumali sa Aguman Ding Maldang Talapagobra at Partido Sosyalista ng Pilipinas, 1936. Ipiniit dahil sa paglahok sa mga welga ng mga manggagawa sa Pampanga, 1937 at 1941. Kasama sa mga nagtatag at naging pinuno ng Hukbo ng Bayan Laban sa Hapon, 29 Marso 1942. Nahalal na kinatawan ng Ikalawang Distrito ng Pampanga ngunit pinatalsik sa puwesto, kasama ang iba pang kapartido sa ilalim ng Democratic Alliance, dahil sa pagkontra sa Bell Trade Act na nagbigay ng kapangyarihan sa Estados Unidos na manghimasok sa ekonomiya at likas-yaman ng bansa, 1946. Naguna sa pakikibaka laban sa pamahalaan, 1949. Sumuko sa pamahalaan sa paghimok ni Ramon Magsaysay, 17 Mayo 1954. Binigyan ng amnestiya, 11 Setyembre 1988. Yumao, 4 Mayo 2005.

", "wikipedia_articles": "Luis Taruc: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57952163" }, { "wikidata_qid": "Q57953834", "name": "Matandang Tahanan ng mga Lacson", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Magalang, Pampanga", "address": "Lacson Street, Magalang, Pampanga", "date": "1995-06-21", "latitude": 15.21477, "longitude": 120.65929, "title_tl": "Matandang Tahanan ng mga Lacson", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ipinatayo ng mag-asawang Daniel Lacson y Ocampo, unang Presidente Municipal ng Magalang (1900–1901) at Lucia David noong mga taong 1923 ayon sa disenyong arkitektural na laganap noong panahong iyon. Sa tahanang ito makikita ang tunay na kasiningan at kagalingan ng yaring Kapampangan. Nanirahan din dit ang dalawa pang henerasyon ng mga punong bayan na sina Daniel Lacson y Tayag (1968–1986) at Daniel Lacson y Lising (1987 hanggang sa kasalukuyan).

", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57953834" }, { "wikidata_qid": "Q57954048", "name": "Paciano Dizon y Santos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Porac, Pampanga", "address": "Porac Municipal Hall, General Luna Street, Porac, Pampanga", "date": "1982-06-30", "latitude": 15.07331, "longitude": 120.54068, "title_tl": "Paciano Dizon y Santos", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Ipinanganak sa Porac, Pampanga, 5 Enero 1891. Nagsimula bilang klerk sa Bureau of Audits, 1909. Hinirang ng Pangulo ng Estados Unidos bilang unang Pilipinong Deputy Insular Auditor dahil sa kanyang katapatan, katangi-tanging kakayahan at ulirang pagmamalasakit sa lingkurang-bayan noong 1919, sa gulang na 28 taon. Naging komptroler at pagkaraan, pangulo ng Manila Railroad Company, Manila Hotel Company at ng Cebu Portland Cement Company at direktor ng iba’t ibang korporasyong pag-aari ng pamahalaan. Hinirang ng Pangulong Osmeña bilang Awditor Heneral, 1945. Yumao noong 30 Hunyo 1947.

", "inscription_photo": "credit: Judgefloro; file: Paciano Dizon y Santos historical marker.jpg; width: 3456; height: 4608", "location_description": "The historical marker is located at the pedestal of the bust of Paciano Dizon.", "location_photo": "credit: Judgefloro; file: Paciano Dizon y Santos memorial bust and historical marker.jpg; width: 3456; height: 4608", "commons_category": "Paciano_Dizon_y_Santos_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57954048" }, { "wikidata_qid": "Q57954231", "name": "Pampanga High School", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Pampanga High School, Pampanga High School Boulevard, San Fernando, Pampanga", "date": "2018-08-14", "latitude": 15.03093, "longitude": 120.68829, "title_tl": "Pampanga High School", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinatag sa San Fernando, Pampanga, 1902. Pansamantalang nagdaos ng klase sa Gusaling Buison hanggang malipat sa bagong gusali malapit sa kapitolyo, 1908. Nagtapos ang unang pangkat ng mga mag-aaral, 1912. Dito nagtapos ng sekondaryang edukasyon ang Pangulong Diosdado p. Macapagal. 1929. Demetrio Andres, unang Pilipinong punong-guro, 1935. Pinangalanang Jose Abad Santos High School, 18 Hunyo 1964. Ibinalik sa dating pangalan, 1 Abril 1992.

", "inscription_photo": "file: Pampanga High School historical marker (cropped).jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; width: 2386; height: 3107", "location_description": "The historical marker is located at the fourth column from the left of the school’s Gabaldon building facade.", "location_photo": "credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Pampanga High School Gabaldon building facade.jpg; width: 4160; height: 3120", "wikipedia_articles": "Pampanga High School: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57954231" }, { "wikidata_qid": "Q57976509", "name": "Ang Simbahan ng Santa Ana", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Santa Ana, Pampanga", "address": "Saint Anne Parish Church, Jose Abad Santos Avenue, Santa Ana, Pampanga", "date": "2013-10-22", "latitude": 15.09447, "longitude": 120.76569, "title_tl": "Ang Simbahan ng Santa Ana", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinatag ng mga misyonerong Agustino bilang bisita ng Arayat, 19 Disyembre 1598. Naging parokya, 1756. Itinalaga si Padre Lorenzo Guerra bilang unang kura, 1760. Sinimulang ipatayo ni Padre Vicente Ferrer ang mga panulukang bato ng kasalukuyang simbahan, 1853; natapos sa panahon ng panunungkulan ni Padre Lucas Gonzales, 1857. Ginamit ng mga sundalong Hapon ang kumbento nito bilang garison habang ang patio ng simbahan ay naging lugar kung saan pinarusahan ang maraming gerilya sa pamamagitan ng water cure noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

", "inscription_photo": "credit: Ryomaandres {CC BY‑SA 4.0}; file: Simbahan ng Santa Ana NHCP Historical Marker.png; width: 2332; height: 2963", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57976509" }, { "wikidata_qid": "Q57977708", "name": "Vivencio B. Cuyugan, Sr.", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Fernando, Pampanga", "address": "Vivencio Cuyugan Street, Brgy. Del Pilar, San Fernando, Pampanga", "date": "2017-03-14", "latitude": 15.02734, "longitude": 120.69468, "title_tl": "Vivencio B. Cuyugan, Sr.", "subtitle_tl": "1895–1971", "inscription_tl": "

Tagapagsulong ng katarungang panlipunan. Isinilang sa San Fernando, Pampanga, 13 Enero 1895. Alkalde ng San Fernando, 1937–1942 at 1945. Kabilang sa nagtatag ng Hukbo ng Bayan Laban sa Hapon (Hukbalahap), 1941. Tinanggal ng mga Amerikano sa pagkaalkalde dahil sa pagiging pinuno ng Hukbalahap, 1945. Nakiisa sa pagsulong sa karapatan ng mga magsasaka at manggagawa matapos ang digmaan. Pinaratangang komunista, ikinulong, at pinahirapan kasama ng buong pamilya, Kampo Crame, 1953. Yumao, 16 Marso 1971.

", "inscription_photo": "width: 2667; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; file: Vivencio B. Cuyugan Sr. historical marker.jpg; height: 3815", "location_description": "The historical marker is located on the bust monument of Vivencio Cuyugan in the front yard of the Baron Cuyugan residence.", "location_photo": "width: 3120; file: Vivencio B. Cuyugan Sr. monument.jpg; credit: Roel Balingit {CC BY‑SA 4.0}; height: 4160", "wikipedia_articles": "Vivencio Cuyugan: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57977708" }, { "wikidata_qid": "Q57977850", "name": "Bahay ni Makabulos", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "La Paz, Tarlac", "address": "Makabulos House, La Paz, Tarlac", "date": "1972-01-23", "latitude": 15.44052, "longitude": 120.72968, "title_tl": "Bahay ni Makabulos", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa bahay na ito nanirahan si Heneral Francisco Makabulos matapos ang pakikipaglaban sa Espanya at sa Estados Unidos. Nabuhay siyang mapayapa rito bilang magsasaka at naging pangulong bayan ng La Paz, Tarlak at nagsulat ng mga sarsuwela at tula. Namatay sa bayan ng Tarlak noong Abril 30, 1922.

", "inscription_photo": "height: 4608; width: 3456; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; file: Francisco Makabulos House historical marker.jpg", "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting painted in white.", "location_photo": "width: 3456; file: FranciscoMakabulosjf7362 02.JPG; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; height: 4608", "wikipedia_articles": "Francisco Macabulos: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q57977850" }, { "wikidata_qid": "Q63827798", "name": "Heneral Manuel Tinio", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Cabanatuan, Nueva Ecija", "address": "Manuel Tinio Mausoleum, Cabanatuan Cemetery, Pan-Philippine Highway, Cabanatuan, Nueva Ecija", "date": "1977", "latitude": 15.47507, "longitude": 120.95709, "title_tl": "Heneral Manuel Tinio", "subtitle_tl": "(1877–1924)", "inscription_tl": "", "wikipedia_articles": "Manuel Tinio: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q63827798" }, { "wikidata_qid": "Q63992635", "name": "Mariano Ponce", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Baliuag, Bulacan", "address": "Mariano Ponce Museum, Mariano Ponce Street, Brgy. Tibag, Baliuag, Bulacan", "date": "2019-05-23", "latitude": 14.95678, "longitude": 120.90311, "title_tl": "Mariano Ponce", "subtitle_tl": "1863–1918", "inscription_tl": "

Repormista at makabayan. Isinilang sa Baliuag, Bulacan, 22 Marso 1863. Nagtapos ng kursong Medisina sa Universidad Central de Madrid. Naging katuwang na patnugot ng La Solidaridad, ang lathalain ng mga repormista. Gumamit ng mga pangalang Naning, Kalipulako at Tigbalang. Naging bahagi ng Hong Kong Junta na sumuporta sa pagpapatuloy ng rebolusyon at nanghikayat ng mga bansa na kilalanin ang Pilipinas bilang isang malayang bansa. Itinalaga ng junta bilang kinatawan at inatasang humingi ng suporta at umangkat ng armas sa bansang Hapon, 898. Nagkaroon ng ugnayan kay Sun Yat Sen, isang rebolusyonaryong Tsino. Nanirahan sa bansang Hapon at Hong Kong. Bumalik sa Pilipinas, 1907. Naging patnugot ng pahayagang El Renacimiento at nagtatag ng El Ideal. Naging kinatawan ng Distrito ng Bulacan sa Asambleya Filipina, 1910. Yumao sa Hong Kong, 23 Mayo 1918.

", "inscription_photo": "height: 3233; width: 2250; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Mariano Ponce 2019 historical marker.jpg", "location_description": "The historical marker is located on the plinth of a statue of Mariano Ponce erected outside the museum building.", "location_photo": "height: 3456; file: 7318Mariano Ponce Memorial Museum 20.jpg; credit: Judgefloro; width: 4608", "wikipedia_articles": "Mariano Ponce: true", "commons_category": "Mariano_Ponce_2019_historical_marker", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q63992635" }, { "wikidata_qid": "Q64815279", "name": "Church of Hermosa", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Hermosa, Bataan", "address": "Hermosa Church, Bataan National Road, Hermosa, Bataan", "date": "1939", "latitude": 14.82999, "longitude": 120.50818, "title_en": "Church of Hermosa", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

The spiritual ministration of Hermosa—known before as Llana Hermosa—belonged formerly with Orani. Llana Hermosa, as composed of Mabuyan and Maboco, became an independent missionary center in 1757. While the city of Manila was being occupied by the British, the Dominican Corporation held here its Provincial Chapter in 1763. The Church was destroyed by fire several times.

", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q64815279" }, { "wikidata_qid": "Q64826653", "name": "Simbahan ng Calumpit", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Calumpit, Bulacan", "address": "Calumpit Church, Calumpit, Bulacan", "date": "2019-06-24", "latitude": 14.9163, "longitude": 120.76876, "title_tl": "Simbahan ng Calumpit", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Itinatag ng mga Agustino bilang bisita ng Tondo sa patronato ni San Juan Bautista, 1572. Naging ganap na parokya, 1575. Itinalagang unang bikaryo si Padre Diego de Herrera, 1575–1576 na sinundan ni Padre Martin de Rada, 1576–1578. Itinayo ang simbahan at kumbentong yari sa bato, tisa at kahoy, 1779. Ang kumbento ay nagsilbing himpilan at sentro ng Gawain ng orden sa hilaga ng Maynila. Pinalaki at isinaayos ang kampanaryo ni Padre Antonio Llanos, 1829. Sinunog ng mga rebolusyonaryong Pilipino ang simbahan sa kasagsagan ng labanan upang pigilan ang pagsulong ng mga puwersang Amerikano pahilaga, 27 Abril 1899.

", "inscription_photo": "height: 1584; width: 1099; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Simbahan ng Calumpit historical marker (cropped).jpg", "wikipedia_articles": "Calumpit Church: San Juan Bautista Church (Calumpit)", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q64826653" }, { "wikidata_qid": "Q69504489", "name": "Tarlac", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Tarlac City, Tarlac", "address": "Tarlac State University, Romulo Boulevard cor. P. Zamora Avenue, Tarlac City, Tarlac", "date": "1975-07-21", "latitude": 15.48546, "longitude": 120.58707, "title_tl": "Tarlac", "subtitle_tl": "(1874–1974)", "inscription_tl": "

Dating bahagi ng mga lalawigang Pangasinan at Pampanga at natatag noong 1686. Naging lalawigan noong 1874 matapos naitatag ang lalawigan komandansiya militar noong 1860. Sumakop sa labing pitong mga bayan. Don Damaso Tañedo, unang gobernador.

Isa sa walong lalawigang unang naghimagsik laban sa mga Kastila noong 1896. Naging pansamantalang luklukan ng Unang Republika ng Pilipinas noong 1899.

", "location_description": "The historical marker is located on a concrete pedestal in front of the flagpole of the university administration building.", "wikipedia_articles": "Tarlac: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q69504489" }, { "wikidata_qid": "Q76439003", "name": "Tomas Pinpin", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Abucay, Bataan", "address": "Limbagang Pinpin Museum and Resort, Abucay, Bataan", "date": "2019-11-23", "latitude": 14.7141, "longitude": 120.53654, "title_tl": "Tomas Pinpin", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Manunulat, manlilimbag, mang-uukit at makata. Isinilang sa Abucay, Bataan, noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon. Natuto sa palimbagan ni Padre Francisco Blancas de San Jose, O.P. sa Abucay, 1608. Inilathala ang sariling sulat na aklat, Ang Librong Pagaaralan nang manga Tagalog nang Uicang Castila, sa tulong ni Diego Talaghay, 1610. Nakibahagi sa paglilimbag ng mahahalagang aklat, 1610–1639. Isa sa mga unang Pilipinong nakatalagang nagpakabihasa sa paglikha ng mga libro at pagsulat ng mga tula at awit.

", "title_en": "Tomas Pinpin", "subtitle_en": "", "inscription_en": "

Writer, printer, engraver and poet. Born in Abucay, Bataan, during the late 16th century. Apprenticed at the printing press of Fr. Francisco Blancas de San Jose, O.P. in Abucay, 1608. Published his own authored book, Librong Pagaaralan nang manga Tagalog nang Uicang Castila, with the assistance of Diego Talaghay, 1610. Contributed to the printing of important books, 1610–1639. Among the first Filipinos recorded to be well-trained in engraving books and composing poems and song.

", "wikipedia_articles": "Tomas Pinpin: Tomás Pinpin", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q76439003" }, { "wikidata_qid": "Q78833435", "name": "Philippine Merchant Marine Academy", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "San Narciso, Zambales", "address": "Philippine Merchant Marine Academy, Brgy. Natividad, San Narciso, Zambales", "date": "1974", "latitude": 14.9999, "longitude": 120.07281, "title_en": "Philippine Merchant Marine Academy", "subtitle_en": "(1820)", "inscription_en": "

Pinasinayaan bilang Escuela Nautica de Manila noong Abril 5, 1820. Naging Nautical School noong panahon ng Amerikano. Ipininid nang ilang taon, muling binuksan noong 1913 at isinama sa Philippine School of Arts and Trades sa Daang Arroceros. Inihiwalay dito at ginawang Philippine Nautical School sa Daang Roberts, Pasay. Ginawang Philippine Merchant Marine Academy noong 1963. Inilipat sa Fort Bonifacio noong Enero, 1969.

", "location_description": "The historical marker is located at the right wall of the entrance hallway of the Administration Building.", "wikipedia_articles": "Philippine Merchant Marine Academy: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q78833435" }, { "wikidata_qid": "Q80433707", "name": "Site where Aguinaldo took his oath as the president of the Philippines", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Malolos, Bulacan", "address": "Barasoain Church, Paseo del Congreso cor. Don Antonio Bautista Street, Malolos, Bulacan", "date": "1969-01-23", "latitude": 14.84624, "longitude": 120.81248, "title_tl": "", "subtitle_tl": "", "inscription_tl": "

Sa simbahang ito ng Barasoain noong Enero 23, 1899 si Heneral Emilio Aguinaldo y Famy ay nanumpang pangulo ng Republika ng Pilipinas na itinatag sa Malolos, Bulakan.

Itinayo ng Pambansang Komisyon sa Ika-Isandaang Taon ni Aguinaldo
Enero 23, 1969

", "inscription_photo": "height: 3082; credit: Photo: Judgefloro; perspective correction: Eugene Alvin Villar (seav); file: Aguinaldo oath-taking at Barasoain historical marker.jpg; width: 2550", "location_description": "The historical marker is located on the interior wall of the church near the stairs leading to the choir loft.", "location_photo": "width: 3456; credit: Judgefloro; file: Jf238Barasoain Church Carmel Malolos Interiorfvf.JPG; height: 4608", "wikipedia_articles": "First Philippine Republic: true; Emilio Aguinaldo: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q80433707" }, { "wikidata_qid": "Q105275683", "name": "Servillano Aquino", "region": "Central Luzon", "regions": "Central Luzon", "macro_address": "Concepcion, Tarlac", "address": "Timbol Street cor. Plaridel Street, Concepcion, Tarlac", "date": "2021-02-03", "latitude": 15.32408, "longitude": 120.65523, "title_tl": "Servillano Aquino", "subtitle_tl": "(1874–1959)", "inscription_tl": "", "wikipedia_articles": "Servillano Aquino: true", "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q105275683" } ], "meta": { "title": "Makasaysayang Pananda ng NHCP — Gitnang Luzon (Region III) - Libreng download", "description": "Mga makasaysayang pananda ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas (NHCP) sa rehiyon na Gitnang Luzon (Region III). Filtered subset ng pambansang tl-bantayog-pangkasaysayan (160 pananda mula sa 1235 pambansa). Bawat tala ay naglalaman ng Wikidata Q-ID, pangalan, address, petsa ng paglalagay, koordinada (lat/lon WGS84), inskripsyon sa Tagalog/Ingles (HTML), litrato ng pananda (kung mayroon), at Wikipedia/Commons na link. (NHCP historical markers in Central Luzon (Region III) — filtered subset of the national NHCP marker inventory, 160 of 1235 nationally.) Naglalaman ng 160 talaan. I-download sa Excel, CSV, PDF format.", "seo_title": "Makasaysayang Pananda ng NHCP — Gitnang Luzon (Region III) | ListBase", "seo_description": "I-download Makasaysayang Pananda ng NHCP — Gitnang Luzon (Region III) — 160 talaan. Available sa Excel, CSV, PDF format.", "key_takeaways": [ "Naglalaman ng 160 talaan / 22 mga field", "Libreng download sa Excel, CSV at PDF format", "Pinagmulan ng data: https://github.com/seav/pananda" ] } }