{
  "id": "tl-cagayan-valley-bantayog-pangkasaysayan",
  "name": "Makasaysayang Pananda ng NHCP — Lambak ng Cagayan (Region II)",
  "title": "Makasaysayang Pananda ng NHCP — Lambak ng Cagayan (Region II)",
  "description": "Mga makasaysayang pananda ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas (NHCP) sa rehiyon na Lambak ng Cagayan (Region II). Filtered subset ng pambansang tl-bantayog-pangkasaysayan (26 pananda mula sa 1235 pambansa). Bawat tala ay naglalaman ng Wikidata Q-ID, pangalan, address, petsa ng paglalagay, koordinada (lat/lon WGS84), inskripsyon sa Tagalog/Ingles (HTML), litrato ng pananda (kung mayroon), at Wikipedia/Commons na link. (NHCP historical markers in Cagayan Valley (Region II) — filtered subset of the national NHCP marker inventory, 26 of 1235 nationally.)",
  "category": "culture",
  "source": "https://github.com/seav/pananda",
  "source_url": "https://github.com/seav/pananda",
  "updated": "2026-04",
  "record_count": 26,
  "columns": [
    {
      "key": "wikidata_qid",
      "label": "Wikidata Qid",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "name",
      "label": "Name",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "region",
      "label": "Region",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "regions",
      "label": "Regions",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "macro_address",
      "label": "Macro Address",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "address",
      "label": "Address",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "date",
      "label": "Date",
      "type": "number"
    },
    {
      "key": "latitude",
      "label": "Latitude",
      "type": "number"
    },
    {
      "key": "longitude",
      "label": "Longitude",
      "type": "number"
    },
    {
      "key": "title_tl",
      "label": "Title Tl",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "subtitle_tl",
      "label": "Subtitle Tl",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "inscription_tl",
      "label": "Inscription Tl",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "inscription_photo",
      "label": "Inscription Photo",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "location_description",
      "label": "Location Description",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "location_photo",
      "label": "Location Photo",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "wikipedia_articles",
      "label": "Wikipedia Articles",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "commons_category",
      "label": "Commons Category",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "wikidata_url",
      "label": "Wikidata Url",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "title_en",
      "label": "Title En",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "subtitle_en",
      "label": "Subtitle En",
      "type": "string"
    },
    {
      "key": "inscription_en",
      "label": "Inscription En",
      "type": "string"
    }
  ],
  "rows": [
    {
      "wikidata_qid": "Q37713611",
      "name": "Parola ng Cape Engaño",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Santa Ana, Cagayan",
      "address": "Cape Engaño Lighthouse, Palaui Island, Santa Ana, Cagayan",
      "date": "2009",
      "latitude": 18.57977,
      "longitude": 122.1377,
      "title_tl": "Parola ng Cape Engaño",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Idinisenyo ni Inhenyero Magin Pers y Pers ayon sa plano ng mga parola sa Cape Bojeador, Faro de Punta Capones at Faro de la Isla de Cabra na may tore at mga pabelyon, 1 Hunyo 1887. Ipinatayo, 21 Setyembre 1888. Natapos, 31 Disyembre 1892. Isa sa mga natatanging halimbawa ng arkitektura at nalalabing parolang itinayo noong panahon ng mga Espanyol.</p>",
      "inscription_photo": "width: 1588; file: Cape Engano Lighthouse Historical Marker (cropped).jpg; credit: Ervin Malicdem {CC BY‑SA 4.0}; height: 1870",
      "location_description": "The historical marker is located at the base of the lighthouse facing the southern entrance to the compound.",
      "location_photo": "height: 4000; file: Cape Engano Lighthouse Facade.jpg; credit: Ervin Malicdem {CC BY‑SA 4.0}; width: 3000",
      "wikipedia_articles": "Cape Engaño Lighthouse: true",
      "commons_category": "Parola_ng_Cape_Enga%C3%B1o_historical_marker",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q37713611"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q37977096",
      "name": "Jose Rizal",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Basco, Batanes",
      "address": "National Road, Basco, Batanes",
      "date": "2014",
      "latitude": 20.44932,
      "longitude": 121.96878,
      "title_tl": "Jose Rizal",
      "subtitle_tl": "(1861–1896)",
      "inscription_tl": "<p>Pambansang Bayani ng Pilipinas. Doktor, agrimensor, dalubwika, manunulat, makata, eskultor at pintor. Isinilang sa Calamba, Laguna, 19 Hunyo 1861. May-akda ng Noli me Tangere (1887) at El Filibusterismo (1891), mga nobelang higit pang nagpaalab sa mga Filipino na maghimagsik laban sa Espanya. Dinakip at ipinatapon sa Dapitan, Hilagang Mindanao, 6 Hulyo, 1892. Nagboluntaryo bilang manggagamot ng puwersang Espanyol sa Cuba, 1896, ngunit muling dinakip habang patungong Espanya sa bintang na rebelyon. Binaril sa Bagumbayan (ngayo’y Liwasang Rizal), Maynila, 30 Disyembre 1896. Patuloy na inspirasyon para sa kalayan at pagkabansang Filipino.</p>",
      "location_description": "The historical marker is located at the pedestal of the monument of Jose Rizal.",
      "wikipedia_articles": "José Rizal: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q37977096"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q37978616",
      "name": "Andres Bonifacio",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Ivana, Batanes",
      "address": "National Road, Ivana, Batanes",
      "date": "2014",
      "latitude": 20.37428,
      "longitude": 121.91592,
      "title_tl": "Andres Bonifacio",
      "subtitle_tl": "(30 Nobyembre 1863 – 10 Mayo 1897)",
      "inscription_tl": "<p>Bayani at rebolusyonaryo. Isinilang sa Tondo, Maynila, 30 Nobyembre 1863. Sumapi sa Masoneriya at La Liga Filipina, 1892. Nagtatag ng Kataastaasan Kagalanggalang na Katipunan ng mga Anak ng Bayan o Katipunan, isang lihim na kilusan na ang pangunahing adhikain ay mapagkaisa ang lahat ng mga Pilipino at itaguyod ang isang bayang malaya sa pamamagitan ng paghihimagsik, 7 Hulyo 1892. Pinamunuan ang pagsisimula ng malawakang paghihimagsik laban sa mga Espanyol, Agosto 1896. Sumalakay sa San Juan del Monte upang kubkubin ang Polvorin, 30 Agosto 1896. Pinatay sa Maragondon, Cavite, 10 Mayo 1897. Kinikilala bilang Supremo ng Katipunan at Ama ng Himagsikan.</p>",
      "wikipedia_articles": "Andres Bonifacio: Andrés Bonifacio",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q37978616"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q52167811",
      "name": "Simbahan ng Ivana",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Ivana, Batanes",
      "address": "San Jose de Ivana Church, National Road, Ivana, Batanes",
      "date": "2008",
      "latitude": 20.36631,
      "longitude": 121.91517,
      "title_tl": "Simbahan ng Ivana",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Itinayo bilang kapilya, 1787. Ipinagawa ang simbahang bato ni P. Francisco de Paula Esteban, O.P., 1795; ang kampanaryo ni P. Jose Fausto de Cuevas, O.P., 1814–1817. Pinaliit ang simbahan matapos lumisan ang mga mamamayan ng Sabtang, 1844. Ipinaayos ang harapan ng simbahan ni P. Fabian Martin, O.P., 1866–1869. Itinaas ng mga Katipunero ang bandila ng Katipunan sa kampanaryo ng simbahan, 18 Setyembre 1898. Nasira ng lindol, 2000. Isinaayos ni P. Gumersindo Hernandez, O.P., 2001.</p>",
      "wikipedia_articles": "San Jose de Ivana Church: Ivana Church",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q52167811"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q52170111",
      "name": "Simbahan ng Sabtang",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Sabtang, Batanes",
      "address": "Sabtang Church, National Road, Sabtang, Batanes",
      "date": "2008",
      "latitude": 20.33446,
      "longitude": 121.87241,
      "title_tl": "Simbahan ng Sabtang",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Itinayo bilang kapilya ng mga Dominikano, 1785. Napabayaan nang sapilitang pinalipat ang mga mamamayan sa Ivana matapos ang pag-aaklas ni Aman Dangat, 1791. Ginawa sa apog at bato sa ilalim ni P. Antonio Vicente, O.P., 1844. Ipinaayos ni P. Gumersindo Hernandez, O.P. ang kampanaryo matapos masira ng bagyo, 1956. Isinaayos ang loob ng simbahan ni P. Rafael Carpintero, O.P., 1983–1984.</p>",
      "inscription_photo": "width: 2592; credit: KisekiLacroix {CC BY‑SA 3.0}; file: Sabtang Church 04.JPG; height: 4608",
      "wikipedia_articles": "Sabtang Church: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q52170111"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q52387913",
      "name": "Church of Camalaniugan",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Camalaniugan, Cagayan",
      "address": "Camalaniugan Church, Camalaniugan, Cagayan",
      "date": "1939",
      "latitude": 18.27158,
      "longitude": 121.67581,
      "title_en": "Church of Camalaniugan",
      "subtitle_en": "",
      "inscription_en": "<p>The ecclesiastical administration of Camalaniugan was accepted by the Dominicans on June 15, 1596. The Church and the Convent were destroyed by fire in 1719. They were rebuilt but were destroyed again by the typhoon of October 7, 1845. The silk weaving industry received great impetus when the parish priest, Rev. Francisco Rojano, O.P., introduced European looms in 1737.</p>",
      "inscription_photo": "credit: Historical Marker Hunter Pilipinas {CC BY‑SA 4.0}; file: Church of Camalaniugan Cagayan.jpg; width: 720; height: 960",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q52387913"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q52399087",
      "name": "Ang Katedral ng Tuguegarao",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Tuguegarao, Cagayan",
      "address": "Tuguegarao Cathedral, Rizal Street cor. Gomez Street, Tuguegarao, Cagayan",
      "date": "1982-07-15",
      "latitude": 17.61313,
      "longitude": 121.73051,
      "title_tl": "Ang Katedral ng Tuguegarao",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Ang mga Paring Dominiko ay dumating sa Cagayan Valley noong 1600 at sinimulan ang kanilang misyon sa Tuguegarao noong 9 Mayo 1604. Unang bikaryo si P. Tomas Villa, O.P. Ang simbahan na may kampanaryo ay ipinagawa ni Reb. Antonio Lobato, O.P. simula noong 1761 hanggang 1767 sa tulong ng mga mananampalataya. Ito ang pinakamalaking simbahan sa Cagayan.</p><p>Ang diyosesis ay itinatag ng Papa Pio X noong 10 Abril 1910 at itinalaga ni Mons. Mauricio P. Foley bilang unang obispo nito noong 6 Disyembre 1911.</p><p>Nagiba noong panahon ng pagpapalaya noong 1945. Ang katedral ay muling ipinatayo ni Mons. Constance Jurgens. Ang nasirang kampanaryo ay muling isinaayos ng mga mananampalataya at ng Knights of Colombus.</p>",
      "inscription_photo": "height: 791; file: JC Tuguegarao 1 (cropped).jpg; credit: JJ Carpio {CC BY‑SA 4.0}; width: 632",
      "location_description": "The historical marker is located below the niche of St. Peter on the left side of the church’s facade.",
      "location_photo": "file: JC Tuguegarao 1.jpg; credit: JJ Carpio {CC BY‑SA 4.0}; width: 1680; height: 2520",
      "wikipedia_articles": "Tuguegarao Cathedral: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q52399087"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q53354770",
      "name": "Church of Tumauini",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Tumauini, Isabela",
      "address": "Tumauini Church, Tumauini, Isabela",
      "date": "1989-02-24",
      "latitude": 17.27501,
      "longitude": 121.80712,
      "title_tl": "Ang Simbahan ng Tumauini",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Unang ipinatayong yari sa kahoy ni Padre Francisco Nuñez, O.P., at inialay sa patronato ni San Matias, 1702. Nahiwalay sa Cabagan at naging isang ganap na bayan, 1751. Ang simbahang bato na may pabilog na kampanaryo, ang kaisa-isang uri nito sa Pilipinas ay ipinatayo ni Padre Domingo Forto, 1783 at ganap na natapos 1805. Naging kabisera ng Isabela sa loob na maikling panahon, 1880’s. Bahagyang nasira noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at ipinaayos ng mga tapat na mananampalataya ng Tumauini.</p><p>Sa bisa ng Kautusan ng Pangulo Bilang 260, Agosto 1, 1973, na sinusugan ng mga Kautusan Bilang 375, 14 Enero 1974, at Bilang 1505, Hunyo 11, 1978. Ang simbahang ito ay ipinahayag na Pambansang Palatandaang Makasaysayan, 24 Pebrero 1989.</p>",
      "title_en": "Church of Tumauini",
      "subtitle_en": "",
      "inscription_en": "<p>First built of light materials by Fray Francisco Nuñez, O.P. and dedicated to the patron saint San Matias, 1707. Separated from Cabagan and became a regular parish, 1751. The church of stone with a unique cylindrical bell tower, the only of its kind in the Philippines was constructed by Father Domingo Forto, 1783 and completed, 1805. Became the capital of Isabela for sometime in 1880’s. Partly damaged during World War II and repaired into its original form by the faithful of Tumauini.</p><p>By virtue of Presidential Decree No. 260, 1 August 1973, as amended by Executive Order Nos. 375, 14 January 1974, and No. 1505, 11 June 1976. This church was declared a National Historical Landmark, 24 February 1989.</p>",
      "inscription_photo": "height: 1600; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Ang Simbahan ng Tumauini historical marker.jpg; width: 1072",
      "location_description": "The historical markers are located below the left niche on the church facade.",
      "location_photo": "height: 3240; file: Tumauini Church.jpg; credit: Cabajar {CC BY‑SA 3.0}; width: 4320",
      "wikipedia_articles": "Tumauini Church: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53354770"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q53360187",
      "name": "Kapilya ng San Jacinto",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Tuguegarao, Cagayan",
      "address": "Mabini Street cor. Legazpi Street, Tuguegarao, Cagayan",
      "date": "1982",
      "latitude": 17.61666,
      "longitude": 121.72512,
      "title_tl": "Kapilya ng San Jacinto",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Itinayo ng mga Dominikano noong 1604 sa karangalan ni San Jacinto. Muling itinayo ni Fray Bernabe de la Magdalena at pinasinayaan noong Agosto 16, 1724. Dito itinatag at ipinag-utos ni Don Joseph Arzadun de Rebolledo ng <u>Audiencia Real de Manila</u> ang pondong pampamayanan at alituntunin sa mamamayan ng Cagayan noong 1739. Pinalamutihan ng mga mamamayan sa pamamatnubay ni Gobernadorsilyo Domingo Balino at pinanganlang <u>Hermita de Piedra de San Jacinto</u> noong 1772. Ginamit na kuwartel ng mga manghihimagsik at kanlungan ng mga sundalong Amerikano noong Digmaang Pilipino–Amerikano. Kasalukuyang pinamamahalaan ng <u>St. Paul Sisters</u>.</p>",
      "inscription_photo": "width: 1680; credit: JJ Carpio {CC BY‑SA 4.0}; file: JC San Jacinto 5.jpg; height: 2520",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53360187"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q53618835",
      "name": "Fort Cabagan",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Cabagan, Isabela",
      "address": "Balay na Maguili, Rizal Avenue, Cabagan, Isabela",
      "date": "1939",
      "latitude": 17.42619,
      "longitude": 121.76491,
      "title_en": "Fort Cabagan",
      "subtitle_en": "",
      "inscription_en": "<p>Former site of Fort Cabagan, described in an official report of 1736 to 1739 as built of stone and mortar and triangular in design. The fort was damaged by earthquake and transferred to Cavicunga.</p>",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53618835"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q53620838",
      "name": "Fernando M. Maramag",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Ilagan, Isabela",
      "address": "Rizal Park, Rizal Street, Ilagan, Isabela",
      "date": "1983-01-21",
      "latitude": 17.14876,
      "longitude": 121.8888,
      "title_tl": "Fernando M. Maramag",
      "subtitle_tl": "(1893–1936)",
      "inscription_tl": "<p>Kinilalang isa sa mga pangunahing mananalaysay ng kanyang panahon at dalubhasang editoryalista. Ipinanganak noong Enero 21, 1893 sa Ilagan, Isabela, ang bayang itinatag ng kanyang ninuno na kapangalan niya. Isa sa mga unang Pilipinong naging dalubhasa sa wikang Ingles. Ang kanyang mga sanaysay at tula ay nabantog dahil sa dingal, kawastuan at kagandahan ng mga pangungusap. Ang kanyang mga editoryal sa <u>The Tribune</u> na kanyang pinamatnugutan hanggang sa kanyang kamatayan noong Oktubre 23, 1936, ay naglalaman ng matatalim na puna tungkol sa mga pambansang suliranin at pangyayari.</p>",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53620838"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q53625913",
      "name": "Labanan sa Pasong Balete",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Santa Fe, Nueva Vizcaya",
      "address": "Dalton Pass, Brgy. Tactac, Santa Fe, Nueva Vizcaya",
      "date": "2005-05-13",
      "latitude": 16.13325,
      "longitude": 120.92999,
      "title_tl": "Labanan sa Pasong Balete",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Pinangyarihan ng labanan sa pagitan ng mga Amerikano at mga Hapon upang makontrol ang Cagayan Valley, 21 Pebrero hanggang Mayo 1945. Sinalakay ng magkakasamang puwersa ng ika-25 Dibisyon ng Estados Unidos, mga gerilyang Pilipino na kasapi ng Luzon Guerilla Forces (LGAF) sa ilalim ni Kolonel Robert Lapham, at mga Tsino, at naitaboy ang pangkay ng Shobu ng mga Hapon na pinamunuan ni Heneral Tomoyuki Yamashita. Umurong ang nalalabing Hukbong Hapon sa Pasong Balete at nagtungo sa Gitnang Cordillera. Dumating ang unang patrulya ng mga Amerikano sa Pasong Balete, 9 Mayo 1945. Idineklarang bukas sa Allied Forces, 13 Mayo 1945. Pinanganlang Pasong Dalton bilang parangal kay Brigadyer Heneral James L. Dalton II na napatay ng isang sniper noong 16 Mayo 1945 habang nagsasagawa ng ibayong pagsisiyasat sa Pasong Balete makaraan ang labanan.</p>",
      "inscription_photo": "file: Battle of Balete Pass historical marker.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 3456; height: 4608",
      "location_description": "The historical marker is located on a concrete mounting at the center of the view deck entry way.",
      "location_photo": "height: 3456; file: Battle of Balete Pass view deck entry way with the historical marker.jpg; credit: Ramon FVelasquez {CC BY‑SA 3.0}; width: 4608",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53625913"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q53629298",
      "name": "Ang Pagdakip kay Heneral Emilio Aguinaldo",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Palanan, Isabela",
      "address": "Poblacion, Palanan, Isabela",
      "date": "2001",
      "latitude": 17.05911,
      "longitude": 122.42908,
      "title_tl": "Ang Pagdakip kay Heneral Emilio Aguinaldo",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Sa bahay na nakatayo sa pook na ito nadakip si Heneral Emilio Aguinaldo ng isang pangkat ng Iskawt Macabebe kasama ang dating opisyal ng Hukbo ni Aguinaldo na sina Hilario Tal Placido at Lazaro Segovia at apat na Amerikano sa pamumuno ni Brigadyer Heneral Frederick Funston noong hapon ng Marso 23, 1901.</p><p>Inilagay ang panandang pangkasaysayan noong ipagdiwang ang ika-100 taon ng makasaysayang pangyayaring ito.</p>",
      "location_photo": "width: 540; credit: Christian L.  Donato {CC BY‑SA 4.0}; file: Memorial to Emilio Aguinaldo in Palanan, Isabela.jpg; height: 405",
      "wikipedia_articles": "Emilio Aguinaldo: true; First Philippine Republic: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53629298"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q53637639",
      "name": "Jose Rizal",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Bayombong, Nueva Vizcaya",
      "address": "Bangan Hill National Park, Brgy. Casat, Bayombong, Nueva Vizcaya",
      "date": "2011-06-18",
      "latitude": 16.51862,
      "longitude": 121.14171,
      "title_tl": "Jose Rizal",
      "subtitle_tl": "(1861–1896)",
      "inscription_tl": "<p>Pambansang Bayani ng Pilipinas. Doktor, agrimensor, dalubwika, manunulat, makata, eskultor at pintor. Isinilang sa Calamba, Laguna, 19 Hunyo 1861. May-akda ng Noli me Tangere (1887) at El Filibusterismo (1891), mga nobelang higit pang nagpaalab sa mga Filipino na maghimagsik laban sa Espanya. Dinakip at ipinatapon sa Dapitan, Hilagang Mindanao, 6 Hulyo 1892. Nagboluntaryo bilang manggagamot ng puwersang Espanyol sa Cuba, 1896, nguni’t muling dinakip habang patungong Espanya sa bintang rebelyon. Binaril sa Bagumbayan (ngayo’y Liwasang Rizal), Maynila, 30 Disyembre 1896. Patuloy na inspirasyon para sa kalayaan at pagkabansang Filipino.</p>",
      "wikipedia_articles": "José Rizal: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53637639"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q53754382",
      "name": "Simbahan ng Mahatao",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Mahatao, Batanes",
      "address": "National Road, Mahatao, Batanes",
      "date": "2000",
      "latitude": 20.41565,
      "longitude": 121.94716,
      "title_tl": "Simbahan ng Mahatao",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Itinayo sa ilalim ng patronahe ni San Carlos Borromeo, 1787. Nasira ng bagyo, 1872. Muling itinayo ni P. Cresencio Polo, O.P., 1873. Itinaas ng mga Katipunero ang bandila ng Katipunan sa kampanaryo, 19 Setyembre 1898. Pinalitan ng bubong na yero, ika-20 siglo. Tinanggal ang koro, noong mga taong 1990. Ipinahayag ng Pambansang Museo bilang Yamang Pangkalinangan, 31 Hulyo 2001.</p>",
      "inscription_photo": "file: Simbahan ng Mahatao historical marker (cropped).jpg; credit: National Historical Commission of the Philippines; width: 717; height: 847",
      "location_description": "The historical marker is located on the church facade on the buttress immediately to the left of the nave entrance.",
      "location_photo": "file: Mahatao Church 08.JPG; credit: KisekiLacroix {CC BY‑SA 3.0}; width: 4608; height: 2592",
      "wikipedia_articles": "Mahatao Church: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53754382"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q53823438",
      "name": "Simbahan ng Basco",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Basco, Batanes",
      "address": "Basco Cathedral, National Road, Basco, Batanes",
      "date": "2008-03-27",
      "latitude": 20.45075,
      "longitude": 121.96933,
      "title_tl": "Simbahan ng Basco",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Unang itinayo nina P. Baltazar Calderon, O.P. at P. Bartolome Artiguez, O.P. sa patronahe ni Santo Domingo de Guzman, 1783. Ginawa sa bato ni P. Francisco de Paula Esteban O.P., 1795. Pinaikli ang nabe at itinayo ang fachada ni P. Nicolas Castaño, 1812. Nasunog, 1860; muling itinayo ni P. Antonio Vicente, O.P., 1863; pinalitan ng yerong bubong ni P. Mariano Gomez, O.P., 1891; nailigtas noong Digmaang Filipino–Amerikano, 1899–1901, at Pangalawang Digmaang Pandaigdig, 1941–1945; isinaayos ni Obispo Peregrin de la Fuente, O.P., D.D., noong mga taong 1950. Nasira ng lindol ang kampanaryo, 2000. Muling isinaayos ni Obispo Jose Salazar, O.P., D.D. at P. Henry Romero, S.O.L.T., 2002. Kilala rin bilang Katedral ng Inmaculada Concepcion na Patrona ng lalawigan ng Batanes.</p>",
      "inscription_photo": "credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Simbahan ng Basco historical marker.jpg; width: 1512; height: 1960",
      "location_description": "The historical marker is located on the middle left buttress of church facade.",
      "location_photo": "credit: KisekiLacroix {CC BY‑SA 3.0}; file: Basco Cathedral 10.JPG; width: 2592; height: 4608",
      "wikipedia_articles": "Basco Cathedral: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q53823438"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q54803203",
      "name": "Lalloc–Nueva Segovia",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Lal-lo, Cagayan",
      "address": "Lal-lo Church, Real Street, Lal-lo, Cagayan",
      "date": "1939",
      "latitude": 18.1994,
      "longitude": 121.66124,
      "title_en": "Lalloc–Nueva Segovia",
      "subtitle_en": "",
      "inscription_en": "<p>The town of Lalloc, named Nueva Segovia by Juan Pablo Carrion in 1581, was visited by Juan Salcedo in 1572 and by Luis Perez Dasmariñas in 1592. Lalloc was the seat of the Diocese of Nueva Segovia, created by Pope Clement VIII on August 15, 1595, and continued to be so up to 1755, when it was transferred to Vigan. It was the capital of Cagayan up to 1839, when the provincial government was moved to Tuguegarao.</p>",
      "inscription_photo": "file: Lallo Church Marker - Flickr (cropped).jpg; credit: Yvette  Tan {CC BY 2.0}; width: 1532; height: 1604",
      "location_photo": "height: 2736; credit: Yvette  Tan {CC BY 2.0}; file: Lallo Church Facade - Flickr.jpg; width: 3648",
      "wikipedia_articles": "Archdiocese of Nueva Segovia: Roman Catholic Archdiocese of Nueva Segovia; Lal-lo: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54803203"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q54803536",
      "name": "Lalloc–Tocolana",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Lal-lo, Cagayan",
      "address": "Lal-lo Church, Real Street, Lal-lo, Cagayan",
      "date": "1939",
      "latitude": 18.19933,
      "longitude": 121.66126,
      "title_en": "Lalloc–Tocolana",
      "subtitle_en": "",
      "inscription_en": "<p>Site of the former Church of Tocolana. In former times Lalloc had three parishes: The parish of the Cathedral was served by the secular clergy up to 1788, the parish of Bagumbayan was entrusted to the Dominicans by Bishop Diego de Soria in 1613, and the parish of Tocolana was completely administered by the Dominicans. In the Dominican Hospital of Tocolana, the Rev. Francisco de Capillas, O.P. ministered to the spiritual and corporal needs of the natives of Cagayan.</p>",
      "location_photo": "height: 2736; credit: Yvette  Tan {CC BY 2.0}; file: Lallo Church Facade - Flickr.jpg; width: 3648",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54803536"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q54803613",
      "name": "Church of Malaueg",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Rizal, Cagayan",
      "address": "Malaueg Church, Poblacion, Rizal, Cagayan",
      "date": "1939",
      "latitude": 17.84529,
      "longitude": 121.34531,
      "title_en": "Church of Malaueg",
      "subtitle_en": "",
      "inscription_en": "<p>The ecclesiastical administration of this town was accepted by the Dominicans on April 26, 1608. The cornerstone of the early Church was laid on November 21, 1617. The Church and the Convent had been destroyed and rebuilt four times.</p>",
      "wikipedia_articles": "Malaueg Church: Saint Raymond of Peñafort Parish Church (Malaueg)",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54803613"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q54803647",
      "name": "Church of Iguig",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Iguig, Cagayan",
      "address": "Iguig Church, Ajat, Iguig, Cagayan",
      "date": "1939",
      "latitude": 17.7504,
      "longitude": 121.73477,
      "title_en": "Church of Iguig",
      "subtitle_en": "",
      "inscription_en": "<p>The town of Iguig was founded by the Rev. Ambrosio de la Madre de Dios, O.P., on December 28, 1607. The Church and the Convent were built by the Rev. Pedro de San Pedro, O.P., parish priest from 1765 to 1787.</p>",
      "inscription_photo": "width: 611; credit: National Historical Commission of the Philippines; file: Church of Iguig historical marker.jpg; height: 814",
      "wikipedia_articles": "Iguig: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q54803647"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q55100634",
      "name": "St. Paul University Philippines",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Tuguegarao, Cagayan",
      "address": "St. Paul University Philippines, Mabini Street, Tuguegarao, Cagayan",
      "date": "2014-02-11",
      "latitude": 17.61687,
      "longitude": 121.72498,
      "title_tl": "St. Paul University Philippines",
      "subtitle_tl": "Tuguegarao City",
      "inscription_tl": "<p>Itinatag ng Sisters of St. Paul of Chartres bilang Colegio de San Pablo, Kalye Rizal, 1907. Naging Colegio del Sagrado Corazon de Jesus, 1909. Binuksan ang antas ng sekundarya, 1911. Pinangalanang Sacred Heart of Jesus Institution, 1925. Lumipat sa kasalukuyang kinatatayuan, 1934. Nanguna sa pagbukas ng mga kursong pagtuturo sa Cagayan Valley, 1939. Ginamit na hospital at garison ng mga Hapon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, 1941–1945. Ipinagpatuloy ang pagtuturo, 1941–1944. Binomba ng Amerikano, 1945. Naging St. Paul College of Tuguegarao, 1949. Itinalaga bilang pamantasan, 1982.</p>",
      "inscription_photo": "height: 2048; width: 1366; file: St. Paul University Philippines NHCP Marker.jpg; credit: Tabunon {CC BY‑SA 4.0}",
      "wikipedia_articles": "St. Paul University Philippines: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q55100634"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q63037791",
      "name": "Batanes Bisumi Fighters",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Sabtang, Batanes",
      "address": "National Road, Sabtang, Batanes",
      "date": "2014",
      "latitude": 20.33432,
      "longitude": 121.87283,
      "title_tl": "Batanes Bisumi Fighters",
      "subtitle_tl": "(1944)",
      "inscription_tl": "<p>Itinatag bilang sangay ng Hunters-ROTC sa lalawigan ng Batanes upang labanan ang mga Hapon, Enero 1944. Pinangalanang Bisumi Fighters na kumakatawan sa anim na bayan sa Batanes: Basco, Ivana, Sabtang, Uyugan, Mahatao at Itbayat. Napasakamay ng mga gerilya ang garison ng mga Hapon sa labanan sa bayan ng Sabtang, 25 Abril 1945. Nilusob at nabawi ang Sabtang ng mas malaking puwersa ng Hapon, 17 Mayo 1945. Nahuli at pinaslang ang karamihan simula 12 Hunyo 1945.</p>",
      "inscription_photo": "credit: National Historical Commission of the Philippines (NHCP); file: Batanes Bisumi Fighters historical marker 01.jpg; width: 1130; height: 1600",
      "location_description": "The historical marker is located at the base of a monument in memory of the Batanes Bisumi Fighters.",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q63037791"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q63037931",
      "name": "Batanes High School",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Basco, Batanes",
      "address": "Batanes National Science High School, BNHS Road, Basco, Batanes",
      "date": "2014",
      "latitude": 20.45019,
      "longitude": 121.96796,
      "title_tl": "Batanes High School",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Itinatag sa Basco, Batanes upang magkaroon ng sekondaryang paaralan sa lalawigan, 1917. Nagtapos ang mga unang mag-aaral, 1928. Pansamantalang isinara noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, 1942–1945; muling binuksan matapos ang digmaan, 1946. Naging Batanes High School, 18 Hunyo 1964. Ginawang Batanes National Science High School, 22 Agosto 2000.</p>",
      "wikipedia_articles": "Batanes National Science High School: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q63037931"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q63038114",
      "name": "Casa Real",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Basco, Batanes",
      "address": "Batanes Provincial Capitol Building, National Road, Basco, Batanes",
      "date": "2014",
      "latitude": 20.44982,
      "longitude": 121.96979,
      "title_tl": "Casa Real",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Ipinagawa sa kahoy ng mga Espanyol noong ika-18 siglo. Ipinagawa sa bato ni Gob. Jose Serra, 1872. Dito namatay si Julian Fortea, ang huling Gobernador Espanyol ng Batanes, noong salakayin ng mga Katipunero ang Casa Real, 18 Setyembre 1898. Nagsilbing kabisera ng mga pinuno ng Batanes noong panahon ng mga Espanyol hanggang kasalukuyan.</p>",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q63038114"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q63038250",
      "name": "Kenan Aman Dangat",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Basco, Batanes",
      "address": "Batanes Provincial Capitol Building Compound, National Road, Basco, Batanes",
      "date": "2014",
      "latitude": 20.44981,
      "longitude": 121.96957,
      "title_tl": "Kenan Aman Dangat",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Isinilang sa Malakdang, Sabtang. Kasalukuyang Mangpus (Datu) nang itinatag ang pamahalaang Espanyol sa Batanes, 26 Hunyo 1783. Ipinagtanggol ang katutubong karapatan; nagprotesta sa sapiliting pagkuha ng mga ahente ng Espanyol ng ani at torso sa bayan at dahil dito ipiniit ang kanyang mga tauhan. Pinamunuan ang mahigit na sandaang kalalakihan sa Sabtang na pumatay ng pitong ahente. Inaresto at binitay, Setyembre 1791.</p>",
      "location_description": "The historical marker is located at the pedestal of the monument of Kenan Aman Dangat.",
      "location_photo": "height: 2459; file: Statue of Kenan Aman Dangat.jpg; credit: Robin P. Escriba {CC BY‑SA 4.0}; width: 1660",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q63038250"
    },
    {
      "wikidata_qid": "Q63038443",
      "name": "Simbahan ng Itbayat",
      "region": "Cagayan Valley",
      "regions": "Cagayan Valley",
      "macro_address": "Itbayat, Batanes",
      "address": "Itbayat Church, Itbayat, Batanes",
      "date": "2008",
      "latitude": 20.78688,
      "longitude": 121.84128,
      "title_tl": "Simbahan ng Itbayat",
      "subtitle_tl": "",
      "inscription_tl": "<p>Itinayo ang unang simbahan at kumbento na gawa sa kahoy ni P. Vicente Araujo, 1853–1858 sa patronahe ni Santa Maria de Mayan. Itinatag ang pundasyon ng bagong simbahan ni P. Manuel Blasco, O.P., 1872. Ipinagpatuloy ni P. Cresencio Polo, O.P.; natapos at binasbasan ni P. Manuel Blasco, O.P., 1888. Pinalamutian noong mga taong 1980 ni P. Domingo Deniz, O.P.</p>",
      "inscription_photo": "height: 530; width: 461; credit: National Historical Commission of the Philippines (NHCP); file: Simbahan ng Itbayat historical marker (cropped).jpg",
      "location_description": "The historical marker is located on the church facade immediately to the left of the main entrance.",
      "wikipedia_articles": "Itbayat Church: true",
      "wikidata_url": "https://www.wikidata.org/wiki/Q63038443"
    }
  ],
  "meta": {
    "title": "Makasaysayang Pananda ng NHCP — Lambak ng Cagayan (Region II) - Libreng download",
    "description": "Mga makasaysayang pananda ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas (NHCP) sa rehiyon na Lambak ng Cagayan (Region II). Filtered subset ng pambansang tl-bantayog-pangkasaysayan (26 pananda mula sa 1235 pambansa). Bawat tala ay naglalaman ng Wikidata Q-ID, pangalan, address, petsa ng paglalagay, koordinada (lat/lon WGS84), inskripsyon sa Tagalog/Ingles (HTML), litrato ng pananda (kung mayroon), at Wikipedia/Commons na link. (NHCP historical markers in Cagayan Valley (Region II) — filtered subset of the national NHCP marker inventory, 26 of 1235 nationally.) Naglalaman ng 26 talaan. I-download sa Excel, CSV, PDF format.",
    "seo_title": "Makasaysayang Pananda ng NHCP — Lambak ng Cagayan (Region II) | ListBase",
    "seo_description": "I-download Makasaysayang Pananda ng NHCP — Lambak ng Cagayan (Region II) — 26 talaan. Available sa Excel, CSV, PDF format.",
    "key_takeaways": [
      "Naglalaman ng 26 talaan / 21 mga field",
      "Libreng download sa Excel, CSV at PDF format",
      "Pinagmulan ng data: https://github.com/seav/pananda"
    ]
  }
}